مشاهده : 376احادیث و سخنان بزرگانRSSاشتراک:

حدیث امام علی علیه السلام درباره جهل

حدیث امام علی علیه السلام درباره جهل
جهل انواع و اقسام فراوانی دارد و معانی مختلفی را شامل می شود. در علم حدیث شناسی باید معنی و مصادیق کلمات را به خوبی شناخت تا بتوان درک درستی از معنای احادیث دریافت.

اگر به تاریخ اسلام نگاهی بیندازیم در می یابیم که ز بزرگترین مواردی به این دین ضربه زده است، جهل جماعت بوده است
جهلی که امام علی را که در آستانه پیروزی بر معاویه بود را بسیار رنجاند و تاریخ را به شکل فاجعه باری تغییر داد.

حدیث امام علی علیه السلام درباره جهل

امام علی علیه السلام فرمودند

رُبِّ عالِمٍ قَد قَتَلَهُ جَهلُهُ ، وَ عِلمُهُ مَعَهُ لا ینفَعُهُ؛

چه بسیارند دانشمندانی که
جهلشان آنها را کشته در حالی که علمشان با آنهاست، اما به حالشان سودی نمی دهد.

(ارشاد ص۱۴۴)

جهل در کلام امام علی

جهل

حدیث امام علی درباره جهل

جهل در لغت‌ به‌ چه معناست؟

جهل در لغت‌ به‌ معنای‌ ندانستن‌ است، راغب‌ اصفهانی‌، آن‌ را سه‌ گونه‌ تحلیل‌ کرده‌ است‌:
خالی‌ بودنِ نفس‌ از علم‌ و آگاهی‌، که‌ معنای‌ اصلی‌ واژه‌ است‌؛
عتقاد به‌ چیزی‌ برخلاف‌ آنچه‌ در واقع‌ هست‌؛ انجام‌ دادن‌ کاری‌ برخلاف‌ آنچه‌ باید انجام‌ شود، چه‌ آن‌ را صحیح‌ بداند
چه‌ نداند. جهالت‌ نیز به‌ معنای‌ انجام‌ دادن‌ ناآگاهانه‌ یک‌ عمل‌ است‌.
، همچنین‌ جهل‌ در معنایی‌ اعم‌ از معنای‌ «حُمق‌» جهل‌ به‌ امورِ جاری‌ عادی‌ به‌ کار رفته‌ است.

مفهوم‌شناسی

جهل، مقابل علم بوده و به معنای نبود آگاهی و علم در کسی است که استعداد دانستن را دارد؛ بنابراین،
به جمادات و حیوانات، جاهل و عالم اطلاق نمی‌شود، زیرا نسبت میان علم و جهل، نسبت عدم و ملکه است.
در برخی مباحث علم اصول، جهل به عنوان یکی از حالات مکلف شک، ظن و علم نسبت به حکم واقعی ،
مطرح می‌شود و برای انسانی که دارای چنین جهلی است احکام خاصی مقرر شده است.

جهل در فقه عبارت است از عدم‌علم (ندانستن) خواه جاهل بداند که نمی‌داند (جهل بسیط) یا نداند که نمی‌داند.
بنابراین، جزمِ غیر مطابق با واقع، ظنّ، شک و وهم، همه از مصادیق جهل خواهند بود.

جهل در قرآن

در آیه‌ ۱۳۸ سوره‌ اعراف‌، موسی‌ (علیه‌السلام‌) به‌ قوم‌ خود، که‌ از او تقاضای‌ خدایی‌ برساخته‌ داشتند،
نسبت‌ جهل‌ داده‌ است‌. در آیه‌ ۷۲ سوره‌ احزاب‌
، انسان‌ که‌ «بار امانت‌» را پذیرفته‌، «جَهول‌» خوانده‌ شده‌ است‌. در آیات‌ ۱۷ سوره‌ نساء
، ۵۴ سوره‌ انعام‌
و ۱۱۹ سوره‌ نحل‌
، واژه‌ جهالت‌ در مورد کسانی‌ به‌ کار رفته‌ است‌ که‌ از سرِ نادانی‌ کار ناشایستی‌ انجام‌ داده‌اند.
در معنای واژه‌ جهالت‌ در آیه‌ ۱۷ سوره‌ نساء چند قول ‌ذکر شده‌ است‌، از جمله‌ نافرمانی‌ خدا از روی‌ جهالت‌
و نیز اینکه‌ گناهکاران‌ سرانجامِ ناپسند عمل‌ خود را نمی‌دانند. همچنین‌ گفته‌ شده‌ که‌ این‌ آیه‌ ناظر به‌ کسانی‌ است‌
که‌ نمی‌دانند کارشان‌ گناه‌ است‌. معنای‌ دیگر این‌ است‌ که‌ چنین‌ افرادی‌ که‌ لذت‌ فانی‌ را بر لذت‌ باقی‌ ترجیح‌ داده‌اند، اهل‌ جهالت‌اند.

 

← دیدگاه فخررازی درباره جهل

فخررازی‌ سه‌ احتمال‌ را در باره‌ معنای‌ جهل‌ مطرح‌ کرده‌ است‌: استهزاکردن‌ دلیل‌ جهل‌ است‌ و منصب‌ نبوت‌ منافی‌ اقدام‌ به‌ آن‌ است‌،
به‌ همین‌ سبب‌ موسی‌ نه‌ از خودِ استهزا، بلکه‌ از سبب‌ آن‌، که‌ جهل‌ است‌، به‌ خدا پناه‌ می‌برد؛ احتمال‌ دیگر این‌ است‌ که‌ بگوییم‌ پناه‌
می‌برم‌ به‌ خدا از اینکه‌ در زمره‌ کسانی‌ باشم‌ که‌ نمی‌دانند استهزای‌ امور دینی‌ مستلزم‌ عقوبت‌ شدید است‌؛

خودِ استهزا گاه‌ جهل‌ و جهالت‌ خوانده‌ شده‌ چنان‌که‌ از برخی‌ لغویان‌ نقل‌ شده‌ که‌
جهل‌ ضدحلم‌ است‌. در تفسیر آیه‌ ۳۵ سوره‌ انعام‌ نیز، که‌ در آن‌ خطاب‌
به‌ پیامبر آمده‌ است‌ که‌ «از جاهلان‌ مباش‌»، گفته‌ شده‌ است‌ نهی‌
از اینکه‌ پیامبر از جمله‌ جاهلان‌ باشد، دلیل‌ بر آن‌ نیست‌
که‌ وی‌ از مردم‌ زمانه‌اش‌ اطاعت‌ کرده‌ و دین‌ آنها را پذیرفته‌، بلکه‌ مقصود این‌ است‌
که‌ شایسته‌ نیست‌ پیامبر از انکار و تکذیب‌ آنها اندوهگین‌ و نالان‌ شود
و اگر چنین‌ کند حالتش‌ به‌ آنان‌ شباهت‌ خواهد یافت.

جهل

نظر امام علی درباره جهل جماعت

در توضیحِ خطابِ «اَعْرِضْ عَنِ الجاهِلین‌» به‌ پیامبر اکرم‌، در آیه‌ ۱۹۹ سوره‌ اعراف‌،
گفته‌ شده‌ که‌ مراد از روی‌ گرداندن‌ از
جاهلان‌ این‌ است‌ که‌ پیامبر در مواجهه‌ با مردم‌، ناهنجاری‌های‌ رفتار و اخلاق‌ آنان‌
را تحمل‌ کند و سخنان‌ و کردارهای‌ ناپسند آنان‌ را تلافی‌ نکند.

← دیدگاه ایزوتسو درباره جهل

توشیهیکو ایزوتسو، به‌ تبعیت‌ از گولدتسیهر، بحث‌ از واژه‌ جهل‌ و واژه‌ مقابل‌ آن‌ در قرآن‌ را از دیدگاهی‌ عمیق‌تر و کلی‌تر
مطرح‌ کرده‌ است‌. وی‌ در کتاب‌ خدا و انسان‌ در قرآن‌، ضمن‌ یادآوری‌ این‌ نکته‌ که‌ به‌ نوشته‌ گولدتسیهر پیش‌ از اسلام‌ جهل‌
مخالف‌ حلم‌ بوده‌ نه‌ علم‌، یادآور شده‌ است‌ که‌ بدون‌ دانستن‌ معنای‌ دو واژه‌ جهل‌ و حلم‌، به‌ سختی‌ می‌توان‌ نظام‌
روان‌شناسی‌ عرب‌ پیش‌ از اسلام‌ را درک‌ کرد.

ایزوتسو سه‌ معنا برای‌ جهل‌ ذکر کرده‌ است‌: معنای‌ اولِ ناظر به‌ نوع‌ رفتار عرب‌ پیش‌ از اسلام‌ و الگوی‌ مشخص‌ رفتار انسانی‌ است‌
که‌ نمی‌تواند بر نفس‌ خود مسلط‌ شود و با اندک‌ تحریکی‌ برانگیخته‌ می‌شود و بی‌آنکه‌ به‌ پیامد عمل‌ خود بیندیشد،
اقدام‌ می‌کند، نقطه‌ مقابل‌ این‌ جهل‌، حلم‌ است‌ به‌ معنای‌ مهار و خاموش‌کردن‌ چنین‌ حالتی.
معنای‌ دوم‌ جهل‌، که‌ به‌ شدت‌ وابسته‌ به‌ معنای‌ اول‌ است‌، تأثیر منفی‌ آن‌ بر قوه‌ تعقل‌ آدمی‌ است‌ که‌ تعقل‌
را سست‌ می‌کند، اگرچه‌ جهل‌ در انسان‌ یک‌ حالت‌ ثابت‌ نیست‌ و موقتی‌ است‌، اما اگر انسان‌ دائم‌ دچار آن‌ شود
و به‌ آن‌ عادت‌ کند، قدرت‌ درک‌ و داوری‌ عمیق‌ را در باب‌ چیزها از دست‌ می‌دهد و دیگر شایستگی‌ ندارد
که‌ در باره‌ هیچ‌ موضوعی‌ داوری‌ کند.

معنای جهل

معنای‌ سوم‌ و کم‌ رواج‌تر و کم‌اهمیت‌تر جهل‌، نادانی‌ است‌، و در قرآن‌ جهل‌ بیشتر به‌ معنای‌ اول‌ و دوم‌
به‌کار رفته‌ و معنای‌ سوم‌ کمتر استعمال‌ شده‌ است‌، ایزوتسو سپس‌ نتیجه‌ عمیق‌تر و کلی‌تری‌ از بحث‌
خود گرفته‌ است‌. به‌ عقیده‌ وی‌، تقابل‌ جهل‌ و حلم‌ و آنچه‌ در معنای‌ جهل‌ در ارتباط‌ انسان‌ با انسان‌ گفته‌ شد،
ویژگی‌ عرب‌ جاهلی‌ بوده‌، اما پس‌ از اسلام‌ این‌ رابطه‌ افقی انسان‌ ـ انسان‌، به‌ رابطه‌ عمودی‌ انسان‌ ـ
خدا تبدیل‌ شده‌ است‌ و اعراب‌ مشرک‌ در باره‌ خدا جهل‌ اختیار کردند، ایزوتسو، از همین‌جا مفهوم‌ جهل‌
را با واژه‌ کلیدی‌ دیگری‌ در قرآن‌، یعنی‌ « کفر »، پیوند زده‌ است.

جهل‌ در روایت

جهل‌ در روایات‌ و احادیث‌ پیامبر و امامان‌ شیعه‌ نیز بسیار مورد توجه‌ قرار گرفته‌ است‌. در بیش‌تر این‌ احادیث‌ جهل‌
به‌ مثابه‌ وصفی‌ در مقابل‌ عقل‌ معرفی‌ شده‌ است‌.
در این‌ احادیث‌ از صفات‌ و حالاتی‌ که‌ به‌ جاهل‌ نسبت‌ داده‌ می‌شود نظیر شقی‌،
فریب‌کار، خودپسند،
‌ستم‌، تجاوزگری‌، سخن‌ گفتن‌ بدون‌ تدبر و روی‌گرداندن‌ از فضائل‌
و نیز تقابلی‌ که‌ میان‌ عقل‌ و جهل‌ نهاده‌ می‌شود می‌توان‌ استنباط‌ کرد که‌ جهل‌ نوعی‌ حالت‌ اخلاقی‌ منفی‌ است‌.
در حدیثی‌ از حضرت‌ علی‌ (علیه‌السلام‌)، که‌ در آن‌ به‌ امام‌ حسن‌ (علیه‌السلام‌) سفارش‌ شده‌ که‌ در مقابل‌ جاهل‌،
حلم‌ پیشه‌ کند، صریحاً حلم‌ ‌به‌ معنای‌ عقل‌ و جهل‌ مقابل‌ هم‌ قرار گرفته‌اند.
در احادیث‌، جهل‌ شدیدترین‌ نوع‌ فقر،
دشمن‌ آدمیان‌،
«ذُلّ»
و «ظلمت‌»
تلقی‌ شده‌ است‌. پیامبر اکرم‌ حتی‌ عبادات‌ جاهل‌ را در مرتبه‌ای‌ پایین‌تر از کارهای‌ عادی‌ فرد عاقل‌ می‌داند.

← نشانه‌های جهل

در برخی‌ احادیث‌ نشانه‌های‌ جهل‌ معرفی‌ شده‌ است‌، مانند تجسس‌کردن‌ در اموری‌ که‌ به‌ فرد مربوط‌ نیست.
در حدیثی‌ دیگر، تکبر آلتِ دستِ جهل‌ قلمداد شده‌ است‌.
‌امام‌ صادق‌ علیه‌السلام‌ جهل‌ را با سرشت‌ آدمی‌ آمیخته‌ و کلید آن‌ را خشنود بودن‌ به‌ آن‌ دانسته‌ است،
در بیان‌ ایشان‌، پایین‌ترین‌ مرتبه‌ جهل‌ این‌ است‌ که‌ فرد جاهل‌ بدون‌ شایستگی‌ ادعای‌ علم‌ کند،
مرتبه‌ میانی‌ آن‌، جهل‌ به‌ جهل‌ و بالاترین‌ مرتبه‌ آن‌ انکار علم‌ است‌.
به‌ گفته‌ حضرت‌ علی‌ (علیه‌السلام‌) آدمیان‌ دشمن‌ آن‌ چیزی‌ هستند که‌ نمی‌دانند.

امام‌ صادق‌ (علیه‌السلام‌) در حدیثی‌ دیگر می‌فرماید خداوند، دشمنِ پیرِ جاهل‌ و نادان‌ است،
و مجلسی‌ در توضیح‌ این‌ حدیث‌،
یادآور می‌شود که‌ دلیل‌ اختصاص‌ یافتن‌ جهل‌ به‌ پیر در این‌ حدیث‌، این‌ است‌ که‌ وی‌ در طول‌ زمان‌ می‌توانسته‌ جهل‌ خود را رفع‌ کند.
با تمام‌ اینها در حدیثی‌، جهل‌ از جمله‌ شش‌ چیزی‌ دانسته‌ شده‌ که‌ وجود آن‌ها در آدمی‌ ناگزیر است.

 

باشگاه خبرنگاران جوان _ ویکی فقه

تلگرام پرشین وی

زولا بازی کن

ندای ارژنگ

آیسان پرواز

نو عروس

نظر خود را بنویسید-نظرات کاربران (۰)
زولا بازی کن

آیسان پرواز

ندای ارژنگ
دعا برای دور کردن اضطراب و دلشوره چیست؟دعا برای دور کردن اضطراب و دلشوره چیست؟
زندگی پر از فراز و نشیب است و گاهی لحظات پر استرسی را تجربه می کنیم که برای سلامتی ما به شدت مضر است و می تواند ما را دچار بیماری جسمی و حتی روحی کند برای همین قبل از اینکه به سراغ دارو های آرامبخش برویم بهتر است به منبع آرامش یعنی خداوند پناه ببریم. با ما همراه باشید تا بهترین دعاها را برای دوری از استرس به شما معرفی کنیم.
به آسانی و فوری پولدار شوید ! بدون نیاز به صرف زمان و هزینه
جدیدترین مدل های دکوراسیون برای خانه ، آشپزخانه ، پذیرایی ، اتاق خواب
در پاتایا و آنتالیا چه می گذرد ؟ ایرانیان به دنبال چه هستند ؟
تورهای متنوع باکو با پرواز هفتگی ایران ایر !!
دختر و پسرهای اهل هیجان حتما ببینند !! داغ داغ
چند پیشنهاد ویژه برای خوشحال کردن آنکه دلش مال توست !
چیدمان شیک و طراحی فوق العاده اتاق کودک + تصاویر
مجلل ترین و باشکوه ترین عروسی های ایرانی !!!
شیک ترین و جدیدترین مدل های لباس عروس , سفره عقد , آرایش عروس و ...
نماز خواندن با شیئ نجس چه حکمی دارد؟
ازدواج از نگاه آیات قرآن کریم
توبه ای که پذیرفته میشود | چگونگی پذیرش توبه و بازگشت به درگاه الهی
جنابت زنان در خواب | روش تشخیص جنابت زن چگونه است؟
دعا نزد خداوند قبول می شود البته با این شرایط
ترک نماز | حکم کسی که نماز نمیخواند چیست؟
خیانت زن به شوهرش چه احکامی دارد؟
دعا برای زیاد شدن خیر و برکت در زندگی چیست؟
صله رحم و رعایت آداب مهمانی از دید پیامبر اکرم و امام علی علیه السلام
افکاری بدون خیال های گناه آلود | راه های کنترل افکار شیطانی و شهوانی
دعا برای سلامتی مادران و پدران | نیکی به پدر و مادر در کنار توحید
حکم ازدواج با شخصی که نماز نمی‌خواند
جبرئیل به پیامبر اکرم(ص) در مورد زنان چه سفارشی کرده است؟
حدیث امام علی علیه السلام درباره جهل
همسران عاشق | توصیه به همسران در زندگی
طلاق | عده طلاق چند روز است؟
توصیف های زیبای ائمه اطهار(ع) از حضرت ابوالفضل
اعمال مشترکه ماه شعبان ماه پیامبر اسلام
چطور حق الناس مالی و غیر مالی را جبران کنیم؟
طبق آیات و روایات چگونه با مردم رفتار کنیم؟
آیا می توان سوره دیگه ای به جای حمد در نماز خواند؟
آشنایی با خواص دعای شرف الشمس در روز ۱۹ فروردین
فلسفه حکم در خصوص نذر زن بدون اجازه شوهر
عبور از پل صراط برای این افراد ممنوع است
اعمال ایام البیض رجب
چند حدیث از ائمه معصومین در مورد روز پدر
چرا امام علی (ع) در خانه کعبه متولد شد؟
هفت سین قرآنی هفت آیه‌ای از قرآن است که با سلام شروع شده
احکام شرعی صله رحم از زبان مراجع تقلید
اعمال و آداب تحویل سال نو
با پارتیشن اداری چگونه محیط کار دوستانه خلق کنیم ؟
بهترین محصولات مراقبت از پوست تالگو مخصوص خانمها و آقایون
چیدمان میز ناهارخوری با اصول و قواعد پذیرایی شیک و مدرن ! + تصاویر
در سال جدید نگران کسب درآمد نباشید | کسب درآمد عالی
ویژه بهار 97 | امسال را متفاوت تجربه کنید
چهل نما

آیسان پرواز

دعا برای دور کردن اضطراب و دلشوره چیست؟
دعا برای دور کردن اضطراب و دلشوره چیست؟
نماز خواندن با شیئ نجس چه حکمی دارد؟
نماز خواندن با شیئ نجس چه حکمی دارد؟
ازدواج از نگاه آیات قرآن کریم
ازدواج از نگاه آیات قرآن کریم
توبه ای که پذیرفته میشود | چگونگی پذیرش توبه و بازگشت به درگاه الهی
توبه ای که پذیرفته میشود | چگونگی پذیرش توبه و بازگشت به درگاه الهی
جنابت زنان در خواب | روش تشخیص جنابت زن چگونه است؟
جنابت زنان در خواب | روش تشخیص جنابت زن چگونه است؟
دعا نزد خداوند قبول می شود البته با این شرایط
دعا نزد خداوند قبول می شود البته با این شرایط
ترک نماز | حکم کسی که نماز نمیخواند چیست؟
ترک نماز | حکم کسی که نماز نمیخواند چیست؟
خیانت زن به شوهرش چه احکامی دارد؟
خیانت زن به شوهرش چه احکامی دارد؟
رایانمهرامیران پرواز
چهل نما