مشاهده : 555مذهبیRSSاشتراک:

حکم قرعه کشی در اسلام

حکم قرعه کشی در اسلام
تا آن‌جا که این‌جانب اطّلاع دارم در اسلام احکامی وجود دارد که حکم آنها به وسیلۀ قرعه مشخص می‌شود.لطفا در این مورد توضیح داده و چند مثال بزنید. ..پاسخ اجمالی از جمله قواعد معروفی که در بسیارى از ابواب فقه به کار مى‌‌رود، قاعده قرعه است.این قاعده، هم داراى مدرک قرآنى است و هم مستند […]

تا آن‌جا که این‌جانب اطّلاع دارم در اسلام احکامی وجود دارد که حکم آنها به وسیلۀ قرعه مشخص می‌شود.لطفا در
این مورد توضیح داده و چند مثال بزنید.

..پاسخ اجمالی

از جمله قواعد معروفی که در بسیارى از ابواب فقه به کار مى‌‌رود، قاعده قرعه است.این قاعده، هم داراى مدرک
قرآنى است و هم مستند روایى دارد.علاوه بر اینها اجماع علما را به همراه داشته و عمل به مقتضای آن
یک حکم عقلایى است.به این معنا که عقلاء، در صورت بسته شدن تمام راه‌ها، قرعه را راهی برای رسیدن به
واقع‌ مى‌‌دانند و به وسیله‌ی آن رفع مشکل و اشتباه مى‌‌کنند.

میزان دلالت قاعدۀ قرعه چقدر است؟ آیا مى‌‌توان گفت اطلاق روایات قرعه، همۀ شبهات حکمیه، موضوعیه، تحریمیه، وجوبیه و غیره
را در بر می‌‌گیرد؟

روشن است که پاسخ منفی است؛ زیرا اگر ملتزم به این امر شویم، باید فقه را
به کلى تعطیل کنیم و بگوییم هر جا فقیه دچار شک و شبهه شد فوراً مسئله را با قرعه حل
کند؛ لذا علما می‌گویند؛ قرعه فقط در شبهات موضوعیه‌ی همراه با علم اجمالى جریان پیدا می‌‌کند که در آن احتیاط
راه نداشته باشد و یا رعایت احتیاط موجب عسر و حرج ‌گردد.و از طرفی هم کارد به استخوان برسد، نه
دلیل و اماره‌‌اى و نه اصل لفظى و نه…
وجود نداشته باشد.


پاسخ تفصیلی
قرعه از جملۀ قواعد معروفی است که در بسیارى از ابواب فقه – چه در منازعات چه
در غیر منازعات – به کار مى‌‌رود و فقهاى عظام در موارد فراوانی به آن تمسک کرده‌‌اند.

این قاعده، هم داراى مدرک قرآنى است و هم مستند روایى دارد.علاوه بر اینها اجماع علما را به همراه داشته
و عمل به مقتضای آن یک حکم عقلایى است.به این معنا که عقلاء، در صورت بسته شدن تمام راه‌ها،
قرعه را راهی برای رسیدن به واقع‌ مى‌‌دانند و به وسیله‌ی آن رفع مشکل و اشتباه مى‌‌کنند.[۱]

دلیل قرآنی بر
حجیت و امضای قرعه سخن خداوند سبحان دربارۀ حضرت یونس است که مى‌‌فرماید: «فَسٰاهَمَ فَکٰانَ مِنَ الْمُدْحَضِینَ»؛[۲] حضرت یونس(ع) با
آنها (اهل کشتی) قرعه کرد و در این قرعه مغلوب شد.

همچنین قرآن کریم تعیین کفیل برای حضانت از حضرت مریم را توسط قرعه معرفی می‌‌کند؛ چرا که افراد متعددی خواستار
این کفالت بودند و نهایتاً قرعه به نام حضرت زکریا(ع) افتاد.[۳]

همان‌طور که اشاره شد، برخی روایات نیز مؤید مسئله
قرعه بوده و آن‌را راهی برای برون‌‌رفت از مسائل مشکل، بیان می‌‌کنند.در کتاب دعائم الاسلام، نقل شده است که امام
علی، امام باقر و امام صادق(ع) در مسائل مشکل، عمل به قرعه را واجب می‌‌دانستند؛[۴] یعنی اگر در جایى دیده
شد که موضوع مشکل است و براى ما هیچ راهى نیست و یا اشتباه و جهل همچنان برقرار است، براى
رفع اشکال و اشتباه لازم است به قرعه پناه برد.

امام صادق(ع) در این زمینه فرموده‌‌اند: «زمانى که به دست آوردن واقع ممکن نیست و همۀ راه‌هاى رسیدن به واقع
مسدود است، چه چیزى از قرعه مى‌‌تواند محکم‌‌تر باشد.بنابراین کسى که به قرعه عمل مى‌‌کند امر خود را به خدا
تفویض مى‌‌کند.» [۵]

در حدیثی دیگر، محمد بن حکیم می‌‌گوید: «از امام موسى بن جعفر(ع) درباره‌ی موضوعی سؤال‏ کردم، حضرت
فرمود: در هر امر و موضوع نامعلومى، حکم قرعه جارى است.گفتم: قرعه ممکن است خطا کند و ممکن است به
صواب برسد، حضرت فرمود: آنچه را که خداوند خود دستور آن‌را داده، خطا نخواهد کرد.»[۶]

البته منظور از این روایت
آن نیست که قرعه هیچ‌‌گاه خطا نمى‌‌کند، بلکه مى‌‌خواهد بگوید حکم خطا را ندارد؛ یعنى اگر کسى بر طبق قرعه
عمل کرد بر طبق دلیل عمل کرده است.همان‌‌طور که اگر مکلفى بر طبق یک روایت معتبر عملى را انجام دهد
و بعد معلوم شود که در واقع با حکم خدا مخالفت کرده است، عقاب نمى‌‌شود، اگر کسى هم بر
طبق قرعه عمل کند و به خطا برود، عقاب نخواهد شد؛ زیرا «للمصیب اجران و للمخطى اجر واحد» یعنی کسی
که در این امر به صواب برسد دو اجر داشته و کسی که خطا کند یک اجر دارد.[۷]

البته ممکن
است برخی از روایات در این زمینه سند محکمی نداشته باشند و اگر هر کدام از آنها را به تنهایی
بررسی کنیم، برخی مرسله یا مقطوعه و یا مجهول باشند.ولى ما مى‌‌توانیم از مجموع آنها استفادۀ تواتر معنوى کنیم؛ یعنى
روایاتی متعدد از طرق مختلف وارد شده است، که همه یک چیز را مى‌‌گویند و آن این‌که قرعه حجت است.[۸]

گستره دلالت قاعدۀ قرعه

در این‌جا این سؤال مطرح می‌‌شود که میزان دلالت قاعدۀ قرعه چقدر است؟ آیا مى‌‌توان گفت اطلاق روایات قرعه، همۀ
شبهات حکمیه، موضوعیه، تحریمیه، وجوبیه و غیره را در بر می‌‌گیرد؟

روشن است که پاسخ منفی است؛ زیرا اگر ملتزم
به این امر شویم، باید فقه را به کلى تعطیل کنیم و بگوییم هر جا فقیه دچار شک و شبهه
شد فوراً مسئله را با قرعه حل کند؛ لذا باید بررسى کرد و دید قرعه در کدام یک از شبهات
جارى مى‌‌شود.

اجمالا در این باره می‌‌توان گفت، در روند استنباط احکام شرعی یک سری قواعد، (مانند اصاله الصحه، قاعدۀ ید، قاعدۀ
فراغ، قاعدۀ تجاوز) و اصولی (نظیر اصل برائت، استصحاب و تخییر) وجود دارد، که بسیاری از شبهات و مسائل فقهی
با عمل به این اصول و قواعد روشن شده و حکم آنها بیان می‌‌شود.مثلا در شبهه‌‌ای که با علم اجمالی
همراه بوده و احتیاط در آنها امکان دارد، نمی‌توان سریع سراغ قرعه رفت و یکی از طرف‌های مشتبه را با
آن انتخاب نمود، بلکه در چنین جایی باید با اصل احتیاط مسئله را حل کرد؛ به عنوان مثال، اگر کسى
در بیابان قرار گرفت و نتوانست جهت قبله را تشخیص دهد مشهور فقها فتوا داده‌‌اند که به چهار طرف نماز
بخواند که در این صورت قطع به امتثال و انجام تکلیف حاصل مى‌‌شود و مکلف یقین پیدا مى‌‌کند که یکى
از چهار نماز او به طرف قبله بوده است.اصولاً قرعه فقط در شبهات موضوعیه‌ی همراه با علم اجمالى جریان پیدا
می‌‌کند که در آن احتیاط راه نداشته باشد و یا رعایت احتیاط موجب عسر و حرج ‌گردد.و از طرفی هم
کارد به استخوان برسد، نه دلیل و اماره‌‌اى و نه اصل لفظى و نه…
وجود نداشته باشد.[۹]

به عنوان مثال، در برخی روایات دیده می‌‌شود، درباره‌ی گله‌ٔ گوسفندی که یکی از گوسفندان موطوئه است،
براى جدا کردن حیوان وطى شده حکم به قرعه شده است،[۱۰] در حالى‌که قاعدتاً باید از کل گلۀ گوسفند اجتناب
شود؛ چون شبهه، شبهۀ محصوره بوده و در اطراف علم اجمالى، در صورتى که شبهه محصوره باشد باید از همۀ
اطراف اجتناب کرد، پس چرا ائمۀ معصومین(ع) در چنین مواردی حکم به قرعه کرده‌اند در حالى‌که ممکن است گوسفندى که
قرعه به نام او در آمده، گوسفند موطوئه نباشد؟ دلیل حکم آن است که در این مورد احتیاط راه نداشت؛
چراکه در چنین مواردى احتیاط با عسر و حرج و اختلال نظام ملازمه دارد و باید زمان صدور روایت را
در نظر گرفت که اگر در یک منطقه یک یا دو گله وجود داشته باشد و بنا باشد تمامى گوسفندهاى
یک گله ذبح و سپس سوزانده شوند، معنایش این است که مردم از حیث غذا در مضیقه قرار مى‌‌گیرند؛ لذا
دین مقدس اسلام براى جلوگیرى از عسر و حرج و اختلال نظام جلوى احتیاط را گرفته و دستور قرعه داده
است.[۱۱]

ضمن این‌که این نوع روایات در صدد بیان این امر هستند که قاعده قرعه مختص منازعات و مسائل باب
قضا نبوده، بلکه در احکام و تکالیف شخصى هم مى‌توان به قرعه عمل نمود.مثالی دیگر، آن‌که فقها می‌گویند، جایز است
مثلاً دو نفر خانه‌اى را به طور شریکى اجاره کنند و با رضایت هم در آن ساکن شوند و یا
جهت سکونت هر کدام به تنهایی، آن‌را با قرعه میان خود تقسیم نمایند، به این صورت‌که مثلا یکى از آنها
شش ماه و سپس دیگرى شش ماه دیگر در آن ساکن شود.

اسلام کوئست

مطالب مرتبط:
ریحانه پارسا بازیگر خوش چهره نقش لیلا در سریال پدر | سبک زندگی افراد مشهور (۲۴۵)ریحانه پارسا بازیگر خوش چهره نقش لیلا در سریال پدر | سبک زندگی افراد مشهور (۲۴۵)
چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۶۶) از قهوه خوری بهنوش طباطبایی تا تولد با شکوه مهدی طارمی!چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۶۶) از قهوه خوری بهنوش طباطبایی تا تولد با شکوه مهدی طارمی!
اینستاگرام هنرمندان (۷۳) از گردش همسر بهاره رهنما با دخترش تا موش شدن دختر شیلا خداداد!اینستاگرام هنرمندان (۷۳) از گردش همسر بهاره رهنما با دخترش تا موش شدن دختر شیلا خداداد!
از شیلا خداداد تا آزاده نامداری| سنگ تمام چهره ها در روز دختر!از شیلا خداداد تا آزاده نامداری| سنگ تمام چهره ها در روز دختر!
از فرزاد فرزین و بهاره رهنما تا سوژه شدن چهره سوگلی های ناصرالدین شاه! | تبریک روز دختر توسط چهره های مشهوراز فرزاد فرزین و بهاره رهنما تا سوژه شدن چهره سوگلی های ناصرالدین شاه! | تبریک روز دختر توسط چهره های مشهور
اینستاگرام هنرمندان (۷۲) از نظرخواهی سعید عزت اللهی تا عکسی که مهراب قاسمخانی خیلی دوست داشت!اینستاگرام هنرمندان (۷۲) از نظرخواهی سعید عزت اللهی تا عکسی که مهراب قاسمخانی خیلی دوست داشت!
حاشیه جنجالی امروز : ارتباط سعید عزت‌ اللهی با مدل معروف| سبک زندگی افراد مشهور (۲۴۴)حاشیه جنجالی امروز : ارتباط سعید عزت‌ اللهی با مدل معروف| سبک زندگی افراد مشهور (۲۴۴)
چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۶۵) از لذت آزاده نامداری از جام جهانی تا ماچ بهنوش طباطبایی از دوستش!چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۶۵) از لذت آزاده نامداری از جام جهانی تا ماچ بهنوش طباطبایی از دوستش!
از ترلان پروانه تا بهاره کیان افشار | اوقات فراغت چهره های مشهور چگونه می گذرد و چه تفریحاتی دارند؟از ترلان پروانه تا بهاره کیان افشار | اوقات فراغت چهره های مشهور چگونه می گذرد و چه تفریحاتی دارند؟
شهرام شکوهی؛ از دامپروری تا شهرت با شبکه ماهواره ای و بایکوت خبری اش در اخبار| سبک زندگی افراد مشهور (۲۴۳)شهرام شکوهی؛ از دامپروری تا شهرت با شبکه ماهواره ای و بایکوت خبری اش در اخبار| سبک زندگی افراد مشهور (۲۴۳)

نو عروس

نظر خود را بنویسید-نظرات کاربران (۰)
رایانمهر
خشم و عصبانیت خود را این گونه مهار کنیدخشم و عصبانیت خود را این گونه مهار کنید
شما هم از آن دسته افرادی هستید که زود خشمگین می شوید ؟ مثلا از ترافیک گرما و یا حوادث کوچک؟ کنترل خشم کار ساده ای نیست و افراد مختلف برای رفع خشم خود همواره باید دقت بیشتری کنند چون ممکن است در زمان عصبانیت حرف هایی بزنند و یا عکس العمل هایی از خود بروز دهند که قابل جبران نباشد.
به آسانی و فوری پولدار شوید ! بدون نیاز به صرف زمان و هزینه
جدیدترین مدل های دکوراسیون برای خانه ، آشپزخانه ، پذیرایی ، اتاق خواب
تجربه ایی بی نظیر در سواحل مدیترانه ! یک تابستان فراموش نشدنی
چیدمان شیک و طراحی فوق العاده اتاق کودک + تصاویر
مجلل ترین و باشکوه ترین عروسی های ایرانی !!!
شیک ترین و جدیدترین مدل های لباس عروس , سفره عقد , آرایش عروس و ...
وظایف مرد در خانواده چیست؟
ازدواج موقت | جایگاه فرزند حاصل از ازدواج موقت در قانون شرع
نماز و فصل های سال چه رابطه ای باهم دارند؟
دعایی برای دفع وسوسه های شیطانی و دوری از گناهان
بهترین نوع خوابیدن از نظر اسلام چگونه است؟
آرامش در قبر تحت تاثیر این عوامل است
اختلاط زن و مرد در کلاس های دانشگاه تا چه حدی اشکال ندارد؟
جعفر طیار کیست و چرا نمازش معروف است؟
دعایی برای رفع حاجت و تنگی سینه
نخستین تابوت در اسلام به چه کسی تعلق داشته است؟
موانع ظهور امام زمان(عج) را می شناسید؟
آبزیان دریایی حرام گوشت را بشناسید|خوردن آبزیان دریایی در روایات
روابط جنسی در ازدواج از نظر اسلام را بخوانید
تیمم عروس خانم در شب عروسی چه احکامی دارد؟
ازدواج شیعه و سنی باهم چگونه ممکن است؟
دوست دختر داشتن در اسلام چه حکمی دارد؟
دعا برای دفع حیله دشمنان را بخوانید
احادیث زیبا درباره فراگیری علم و دانش
شیطان از چه گناهی متنفر است؟
ذکر کثیر به چه معناست؟
دعا برای دور کردن اضطراب و دلشوره چیست؟
نماز خواندن با شیئ نجس چه حکمی دارد؟
ازدواج از نگاه آیات قرآن کریم
توبه ای که پذیرفته میشود | چگونگی پذیرش توبه و بازگشت به درگاه الهی
جنابت زنان در خواب | روش تشخیص جنابت زن چگونه است؟
دعا نزد خداوند قبول می شود البته با این شرایط
ترک نماز | حکم کسی که نماز نمیخواند چیست؟
خیانت زن به شوهرش چه احکامی دارد؟
دعا برای زیاد شدن خیر و برکت در زندگی چیست؟
صله رحم و رعایت آداب مهمانی از دید پیامبر اکرم و امام علی علیه السلام
افکاری بدون خیال های گناه آلود | راه های کنترل افکار شیطانی و شهوانی
دعا برای سلامتی مادران و پدران | نیکی به پدر و مادر در کنار توحید
حکم ازدواج با شخصی که نماز نمی‌خواند
با پارتیشن اداری چگونه محیط کار دوستانه خلق کنیم ؟
بهترین محصولات مراقبت از پوست تالگو مخصوص خانمها و آقایون
چیدمان میز ناهارخوری با اصول و قواعد پذیرایی شیک و مدرن ! + تصاویر
در سال جدید نگران کسب درآمد نباشید | کسب درآمد عالی
ویژه تابستان 97 | امسال را متفاوت تجربه کنید
خشم و عصبانیت خود را این گونه مهار کنید
خشم و عصبانیت خود را این گونه مهار کنید
وظایف مرد در خانواده چیست؟
وظایف مرد در خانواده چیست؟
ازدواج موقت | جایگاه فرزند حاصل از ازدواج موقت در قانون شرع
ازدواج موقت | جایگاه فرزند حاصل از ازدواج موقت در قانون شرع
نماز و فصل های سال چه رابطه ای باهم دارند؟
نماز و فصل های سال چه رابطه ای باهم دارند؟
دعایی برای دفع وسوسه های شیطانی و دوری از گناهان
دعایی برای دفع وسوسه های شیطانی و دوری از گناهان
بهترین نوع خوابیدن از نظر اسلام چگونه است؟
بهترین نوع خوابیدن از نظر اسلام چگونه است؟
آرامش در قبر تحت تاثیر این عوامل است
آرامش در قبر تحت تاثیر این عوامل است
اختلاط زن و مرد در کلاس های دانشگاه تا چه حدی اشکال ندارد؟
اختلاط زن و مرد در کلاس های دانشگاه تا چه حدی اشکال ندارد؟
رایانمهرامیران پرواز
چهل نما