مشاهده : 433تاریخRSSاشتراک:

زن در ایران باستان از چه شرایط اجتماعی برخوردار بود؟

زن در ایران باستان از چه شرایط اجتماعی برخوردار بود؟
زن در ایران باستان بی شک وضع اجتماعی زن در هیچ دوره و تاریخی از وضع عمومی آن جامعه مجزا نیست.بدون تردید سرزمین ایران یکی از قدیمی ترین و کهن ترین مراکز زندگی بشر بوده است و اسناد و مدارک در مورد شناسایی وضع زن و همچنین مرد چه در ایران و چه در جاهای […]

زن در ایران باستان

بی شک وضع اجتماعی زن در هیچ دوره و تاریخی از وضع عمومی آن جامعه مجزا نیست.
بدون تردید سرزمین ایران یکی از قدیمی ترین و کهن ترین مراکز زندگی بشر بوده است و اسناد و مدارک
در مورد شناسایی وضع زن و همچنین مرد چه در ایران و چه در جاهای دیگر بسیار نارسا و ناچیز
است(dot) به طور کلی بررسی نخستین جوامع بشر و ملت ها و اقوام گوناگون فقط به وسیله آثار و وسایل
مکشوفه و آنچه از زندگی بشر این دوره به جا مانده امکان پذیر و قابل بررسی و تجزیه و تحلیل
است.در دورانی که شاید بیش از ده هزار سال قبل از میلاد باشد٬ تغییراتی در وضع اقلیمی ایران به وجود
آمد.
و انسان غارنشین رفته رفته برای خود خانه ساخت.
در این دوران کانون خانواده مرکز قدرت قبیله بود(dot) چون زن هم در خانه و هم در بیرون از خانه
با مرد در کار تولید و رفع حوایج زندگی همکاری داشت٬ و از طرفی تولید مثل و بچه زاییدن و
استمرار نسل به طور طبیعی بر عهده او بود لذا ارزش و اهمیت زن نسبت به مرد فزونی یافت و
تعادل قدرت را به سود زن متمایل ساخت.ویل دورانت درباره این دوران می نویسد: « در این دوران؛ یعنی دوره
مادرشاهی؛ حق فرمانروایی؛ حق قضاوت ؛ حق اداره امور خانواده ؛ و توزیع خورد و خوراک و آنچه زندگی بشر
وابسته به آن بود ؛ همه در دست زن بوده است؛ مرد به شکار حیوانات می پرداخت؛ و از جنگل
ها و مزارع مواد خوراکی به دست می آورد که آن را در اختیار مادرشاه می گذاشت تا بین افراد
قبیله توزیع نماید(dot) اختلاف نیروی بدنی که امروز بین زن و مرد مشهود است در آن رزوگار قابل ملاحظه نبود.
این اختلاف نیروی جسمانی بعدها از لحاظ شرایط زندگی و محیط زیست پیدا شد.
زن در این دوران از حیث بلندی قامت و نیروی جسمانی نه تنها دست کمی از مرد نداشت؛ بلکه به
مقتضای طبیعت موجود کاملا نیرومند بود که می توانست ساعتهای درازی را به کارهای دشوار بپردازد؛ و به هنگام حمله
دشمن به خاطر فرزندان و عشیره و قبیله تا سر حد مرگ مبارزه کند.» دکتر گیرشمن ضمن بحث پیرامون انسانهای
ماقبل تاریخ در ایران؛ از نقش زنان در پیدایش تمدن بدوی و ابتدایی آن روزگارسخن می گوید و می نویسد:
« در این جامعه ابتدایی وظایف سنگین به عهده زن گذاشته شده بود.
در نتیجه عدم تعادلی بین وظایف مرد و زن ایجاد شد و زن دارای مقامی برتر نسبت به مرد گشت
و ارزش و اهمیت زن نسبت به مرد فزونی یافت»(dot) نگهبانی خانه ؛ تهیه و پخت غذا ؛ ساختن ظروف
سفالی ؛ نگهداری فرزندان باعث اولویت زن نسبت به مرد شد و اداره کارهای قبیله به دست او افتاد.
در عین حال سلسله انساب خانواده به نام زن خوانده می شد.
این نحوه اولویت و تفوق زن بر مرد به صورت عصر مادر شاهی در فلات ایران شروع شد و همین
سیستم که یکی از خصایص ساکنان ایران بود که بعدها در آداب آریاهایی فاتح٬ وارد شد(dot) علاوه بر رهبری اقتصادی
و اجتماعی مقام روحانیت نیز از امتیازات زن بود و ایرانیان مانند همسایگان خود مذهب مادرخدایی داشته اند و در
نواحی مختلف ایران پرستش الهه مادر رواج داشت.
در میان ابزار و اشیا فراوانی که در لرستان کشف شده مجسمه ای پیدا شده که سر زنی را تمام
رخ نشان می دهد.
گیرشمن احتمال می دهد که این زن رب النوع اقوام آسیایی بوده است که از آسیای صغیر تا شوش مورد
پرستش بوده و احتمال دارد پرستش ایزد بانوی آناهیتا که بعدا در ایران رواج یافت از اینجا سرچشمه گرفته باشد.
چون یکی از کهن ترین تمدن های اولیه بشری تمدن ایلام در غرب فلات ایران است بی مناسبت نیست که
از تمدن ایلام نیز سخنی به میان آید.
تا قبل از حفریات شوش اطلاعات در مورد تمدن و سوابق تاریخی ایلام بسیار کم بود.
مساعی دیولافوآ و دمورگان و سایر مستشرقین موجب کشف و احیای تاریخ و تمدن ایلام گردید.در حدود چهار هزار سال
قبل از میلاد در سرزمینی که شامل خوزستان؛ لرستان؛ پشتکوه؛ و کوه های بختیاری است٬ حکومت ایلام رشد و تکامل
یافت و روی کار آمد(dot) مردم ایلام دولت خود را آنشان یا انزان می خواندند و خط میخی را که
دارای سیصد علامت بود و با خط سومری ها شباهت داشت به کار می بردند.
مجسمه ملکه ایلام معرف وضع اجتماعی زن در آن روزگار است.
این مجسمه اکنون در موزه لوور پاریس است.
به نظر باستان شناسان این ملکه بر اقوام آریایی که در نواحی ایلام و کوه های زاگرس تا حدود کرمانشاه
می زیسته اند٬ فرمانروایی داشته است و یکی دیگر از کهن ترین محله های زندگی مردم و تمدن های کشف
شده در حدود « سیالک » کاشان است که در حفریات و کشفیات نیز آثار متعددی از تمدن دوران مادرشاهی
به دست آمده است(dot) با به دست آمدن مقدار زیادی دوک نخ ریسی در ناحیه سیالک کاشان معلوم میشود که
زنان ایران در حدود چهار هزار سال قبل از میلاد به کار نساجی می پرداخته اند.
همچنین با پیدا شدن مقدار زیادی آلات زینتی از قبیل گردن بند و دست بند و انگشتر که از صدف
یا گل یا سنگ می باشد محقق شده حس زیباشناسی نیز در زنان آن زمان به شدت رایج بوده .
در این دوران که یکی از دوره های درخشان مادرشاهی در ایران است خانه سازی با خشت خام رواج داشت
و نقش و نگار روی دیوار به دست زنان انجام می گرفت.
در حفاری های باستانی مجسمه هایی از زنان به صورت شاهزاده ؛ ملکه و الهه کشف شده که معرف وضع
اجتماعی زن در آن روزگاران است.

 زن در ایران باستان از چه شرایط اجتماعی برخوردار بود

در دوران مادها؛ زن به ریاست قبیله و نیز قضاوت می رسید

وضع اجتماعی و حقوقی زن از مهاجرت آریاها به ایران تا دوران هخامنشی

به عقیده دکتر گیرشمن؛ در آغاز هزاره اول
قبل از میلاد ؛ دو واقعه مهم و غیر مرتبط روی داد که در حیات اجتماعی ملل آسیای غربی تاثیر
فراوان داشت.
اول مهاجرت اقوام هندواروپایی به هند و ایران و اروپاست و دیگر کشف و استعمال آهن کوهستان های شمالی و
شرقی آسیای میانه که شمال و مشرق و مغرب ایران را در بر میگیرد؛ در دوران ما قبل تاریخ گذرگاه
اقوام آریایی به سایر نقاط دنیا بود(dot) در این ناحیه نژاد آریایی به سر میبرد که قدرت فکری و معنوی
خود را بارها نشان داده بود.
آریایی های ایران به طوایف و قبایل متعددی تقسیم میشدند که مهمترین آنها مادها در غرب و پارسی ها در
جنوب بودند.همچنین پارتها در خاور ایران نیز از نژاد آریایی بودند.
قوم ماد روابط نزدیکی با تمدن پیش رفته بین النهرین داشت و فرهنگ و تمدن آنها تا جنوب روسیه و
ترکمنستان می رسید(dot) تا صد سال پیش برای نوشتن تاریخ ماد٬ جز نوشته های مورخین یونانی چیزی در دست نبود.
ولی از یک قرن در نتیجه تلاش باستان شناسان هزاران سند کتبی و آثار ارزنده تاریخی از زیر خاک به
دست آمده است.
با اینکه این آثار مستقیما مربوط به تاریخ ماد نیست و از تاریخ بابل و آشور و دیگر کشورهای شرق
نزدیک حکایت میکند اما باز هم کم و بیش در روشن کردن تاریخ ماد تاثیر داشت؛ زیرا مادها تنها قبیله
آریایی بودند که در سایه اتحاد٬ امپراتوری بزرگ آشور را برای همیشه شکست دادند و از صفحه روزگار محو کردند
و اقوام و قبایل بسیاری را از قید اسارت آنان رهایی بخشیدند(dot) پس از استقرار سلسله ماد در مغرب ایران
اندک اندک رژیم مادر شاهی جای خود را به رژیم پدرشاهی داد.
معذلک فعالیت کشاورزی با زنان بود؛ و مردان برای زنان اهمیت ویژه ای قایل بودند.
پس از مادها نوبت به سلسله هخامنشی و پارس ها می رسد که بنیانگزار آن کورش بزرگ است.
به طوری که می دانیم؛ ملکه ماندانا مادر کوروش و دختر آستیاک؛ آخرین پادشاه ماد تاثیر انکارناپذیری در انتقال قدرت
به پسرش کوروش داشت(dot) در دوران مادها؛ زن به ریاست قبیله و نیز قضاوت می رسید؛ هنوز بقایای از سیستم
مادر شاهی وجود داشت.دیاگونف در تاریخ ماد می نویسد دوران مادرشاهی با انقراض سلسله ماد به پایان رسید و در
حکومت هخامنشی زن و مرد از حقوقی برابر و یکسان برخوردار بودند.
بنا به گفته دیاگونف؛ که او باز از قول کتزیاس؛ مورخ یونانی نقل میکند؛ دختر و داماد پادشاه در حکومت
ماد میتوانستند قانونا مانند پسر وارث سلطنت او باشند.
در جامعه مادها هنگامی که سیستم پدرشاهی جانشین مادرشاهی گشت؛ مقام اجتماعی زن و حقوق او در خانواده همچنان محفوظ
ماند؛ فقط تا حدی از اختیارات فوق العاده زن کاسته شد(dot) طبق تحقیقات باستان شناسان لباس زن مادی با اختلاف
اندکی شبیه پوشاک مردان بوده است و حجاب نداشتند.
همانطور که در بالا گفته شد؛ دختر و داماد پادشاه می توانستند وارث تاج و تخت او باشند.
چون آستیاک فرزند پسر نداشت؛ قانونا سلطنت ماد حق شاهزاده ماندانا بود؛ و این امر همانطور که گفته شد؛ در
انتقال قدرت به کوروش موثر بود.
ماندانا مدرسه و گروه های پارس را بنیان نهاد که در آن عده زیادی از پسران پارسی همسن و سال
کوروش ؛ تیراندازی ؛ اسب سواری و فنون نبرد را یا میگرفتند(dot) گذشته از این ماندانا به کوروش آموخت که
حق چیست و نا حق کدام است.
شاید احترام فوق العاده ای را که کوروش نسبت به مادرش ماندانا رعایت میکرد؛ به پاس داد و عدالتخواهی بود
که از او آموخته بود.
به طوری که پلوتارک می نویسد مهم ترین عامل پیروزی کوروش بر آستیاک زنان بودند.
مسلما تعالیم مزدایی که زنان و مردان را یکسان می نگرد؛ و فرقی بین آنان قائل نیست.
در ارتقا مقام و شخصیت زن در ایران باستان اثری انکار ناپذیر داشته است.
در دین زرتشت؛ هر انسانی که از دانش و نیکی برخوردار باشد؛ محترم است(dot) بنا به معتقدات زرتشتی؛ در آغاز
آفرینش به خواست اهورامزدا؛ در مهر روز مهرماه دو ساقه ریواس به هم پیچیده از زمین سر براوردند و گیاه
کم کم از صورت گیاهی به صورت دو انسان درآمدند که در قامت و صورت شبیه هم بودند؛ یکی مذکر
به نام « مشیه» و دیگری مونث به نام «مشیانه».در کتاب « بندهش » فصل ۱۵ آمده است: « آنگاه
اهورامزدا روان را که پیش از پیکر آفریده بود در کالبد مشیه و مشیانه بدمید و آنان جاندار گشتند(dot) پس
به آنان گفت شما پدر و مادر مردم جهان هستید.
شما را پاک و کامل بیافریدم.
هر دو اندیشه و گفتار و کردار نیک به کار بندید؛ و دیوان را پرستش مکنید.
پس مشیه و مشیانه از جای خود به حرکت آمدند٬ و خود را شستشو کردند٬ و نخستین سخنی که بر
زبان راندند این بود اهورامزدا یگانه است.
او آفریننده ماه و خورشید و ستارگان و آسمان و آب و خاک وگیاهان جاندارنست»(dot) چنانچه ملاحظه میشود؛ در دین
مزدیسنی که معتقدات زرتشتیان بر آن نهاده شده است زن و مرد هر دو از یک ریشه تکوین می یابند
با هم از زمین سربر می دارند و یکسان رشد می کنند و اهورامزدا با آنان بیکسان و با یک
زبان سخن می راند و دستور واحدی برایشان مقرر می فرماید.
آن دو پس از اقرار به یگانگی اهورامزدا نخستین سخنی که به زبان می رانند این است « هر یک
از ما باید خشنودی و دلگرمی و محبت و دوستی دیگری را فراهم کند.» از این گفتار برمی آید که
در دین زرتشت هیچ یک از زن و مرد را به یکدیگر تفوق و امتیازی نیست٬ و آن دو از
نظر آفرینش و خلقت یکسان و برابرند.
شخصیت زن در دین زرتشت نه تنها در آغاز جهان با مرد برابر است بلکه در پایان نیز با مرد
یکسان و برابر است(dot) بنا به معتقدات دینی زرتشتیان هنگامی که « سوشیانت» موعود نجات بخش آخرالزمان از شرق ایران
و حوالی دریاچه هامون ظهور می کند از هر گوشه ایران پاکان و دینداران به او می پیوندند.
تعداد آنان سی هزار نفر است که نیمی از آن مرد و نیمی دیگر زن خواهد بود.عظمت مقام زن را
در آیین زرتشت از اینجا می توان دانست که بنا به معتقدات زرتشتی از شش امشاسپند دین زرتشت٬ سه امشاسپند
ضمیر مذکر و سه امشاسپند ضمیر مونث دارند.
سه امشاسپند مذکر عبارتند از۱) بهمن یا وهمن یا وهومن که به معنای خرد کامل است.۲) اردیبهشت یا اشاوهیشتا که
به معنی نظم و بهترین راستی و هنجار و قانون و سامان آفرینش است.۳) شهریور یا خشتروییریه که به معنی
حکومت بر خویش٬ خویشتن داری٬ و شهریاری آسمانی است.۴) اسفند یا سپندارمزد که مظهر مهر و محبت و عشق و
باوری و موکل بر زمین است.

۵) خرداد یا اروتات که نمودار کمال٬ رسایی؛ شادی و خرمی و موکل بر آبهاست۶) امرداد یا امرتات که مظهر
جاودانگی و بی مرگی است؛ همچنین تعدای از ایزدان مذاهب زرتشت که در مرتبه پایین تری از امشاسپندان هستند(امشاسپند ملک؛
و ایزد فرشته) ضمیر مونث دارند.
مثلا پس از درگذشت انسان در سپیده صبح چهارم؛ در سر پل چینوت؛ مهر و سروش و رشن از روان
درگذشته درباره اعمال و کارهای او پرسش می کنند.
مهر ایزد و سروش ایزد از ایزدان مذکر؛ و رشن ایزد از ایزدان مونث است.
همچنین ایزد دینا که به معنی وجدان و دین است؛ با رشن ایزد همکاری دارد(dot) ایزد چیستا که به معنی
دانش و خرد است نیز مونث است.
زرتشت از این ایزد بارها کمک طلبیده است.
دیگر از ایزدان مونث اشی است که فرشته دهش و بخشایش و آسایش است.
و زرتشت در گاتها او را چنین ستوده است: « جهان از او راه رسم خداپرستی گرفت و اهریمن راه
عزیمت گزید».
در ایران باستان زرتشتیان زناشویی را تنها به منظور رفع حوایج جسمانی و جنسی انجام نمی دادند.
بلکه برای آن هدف و آرمانی بسیار عالی و مترقی داشتند.
این هدف فراهم کردن وسایل پیشرفت معنوی و غلبه نهایی نیکی بر بدی بود(dot) تعالیم زرتشت بشر را در راه
رسیدن به عالیترین مدارج روحانی یعنی فراهم نمودن و تسریع ظهور سوشیانت و غلبه نیکی بر بدی هدایت می کند.
هدف از زناشویی مشارکت در نهضت بزرگ روحی است که در بیشتر ادیان الهی به بشر وعده داده شده است.بنابراین؛
زناشویی در دین زرتشت عملی مقدس و ستایش انگیز است که از هر گونه تحقیر و تبعیض و نابرابری به
دور است.
به قول گیگر از خصوصیات موقعیت حقوقی زن و برابری او با مرد در دین زرتشت آن است که همانطوری
که مرد پس از زناشویی به لقب « نمان پیتی » یعنی سرور و کدخدای خانه ملقب می گشت؛ زن
نیز از زناشویی به لقب « نمانوپیتی » یعنی نور و فروغ خانه ملقب می گشت به عبارت دیگر مرد
کدخدای و زن کدبانوی خانه بود(dot) به قول همین دانشمند بزرگ آلمانی؛ و نویسنده کتاب « تمدن ایرانیان خاوری» زن
پس از ازدواج در صف همسری شوهر قرار می گرفت؛ نه در ردیف اموال و یا از تابعین او.
به عبارت دیگر زن کنیز و برده مرد نبود٬ بلکه همسر و همدل و همراه مرد بود و در کلیه
حقوق با مرد بربار و در جمیع امور با او شریک به شمار می آمد.کریستن سن؛ خاورشناس بزرگ دانمارکی می
گوید: « رفتار مردان نسبت به زنان در ایران باستان همراه با نزاکت بود.
زن چه در زندگی خصوصی و چه در زندگی اجتماعی از آزادی کامل برخوردار بود(dot) در مورد آزادی در ازدواج
هیچ چیزی مستندتر و موجه تر از رفتار خود زرتشت نسبت به دختر کوچکش پروچیستا نیست.
زرتشت به دختر کوچکش پروچیستا می فرماید: « پروچیستا من جاماسب را که مرد دانشمندی است( وزیر گشتاسب و منجم
و ستاره شناس معروف زمان) برای همسری تو برگزیدم؛ تو با خرد مقدس خود مشورت کن و ببین که آیا
او را لایق همسری خود می دانی یا نه؟ در بند ۵ گاتها زرتشت خطاب به همه پسران و دختران
جوان می گوید « ای دختران شوکننده و ای دامادان اینک شما را می آموزم و آگاه می کنم٬ پندم
را به خاطر بسپارید٬ و برابر اندرزم رفتار کنید تا در زندگی سعادتمند نائل گردید(dot) هر یک از شما باید
در پیمودن را زناشویی و مهرورزی و پاکی و نیکی بر دیگری سبقت جویید٬ زیرا تنها بدینوسیله می توان به
یک زندگی سراسر شادی رسید.»به طوری که می بینیم در زندگی زنان و مردان پارسا یکسان مورد خطاب قرار میگیرند.
پس از مرگ نیز به روان و فروهر هر دوی آنها یکسان درود فرستاده می شود(dot) در یشت ها آمده
است: « فروهر همه مردان و زنان نیک را می ستاییم.
در فصل ۳۸ یسنا آمده است: « ای اهورامزدا زنان این سرزمین را می ستاییم و زنانی که آیین راستی
و نیکی برخوردارند.» در فروردین یشت؛ که طولانی ترین یشت اوستا است؛ بر فروهر زنان و مردان نیک جهان یکسان
درود فرستاده شده است(dot) زن زرتشتی در قرن اولیه ظهور زرتشت و نیز در زمان هخامنشیان از بیشترین حقوق متعالی
برخوردار بود و یکی از درخشان ترین ادوار تاریخی خود را می گذاراند.
همانطور که گفته شد نمونه کامل آن ماندانا مادر کورش بود؛ که بارها کوروش به وجود او افتخار کرده است
و حضور زنانی از قبیل آتوسا؛ پانته آ؛ رکسانا ؛ آرتمیز؛ و غیره نمودار حضور فعال زن ایرانی در این
دوران است و مشارکت همه جانبه زنان در این عصر چشمگیر است(dot) از حفریات و کشفیات باستان شناسی که در
تخت جمشید به عمل آمده٬ الواحی به دست آمد که نشان می دهد در ساختمان تخت جمشید عده زیادی از
زنان مانند مردان مشارکت داشته و حقوق و مزایای جنسی از قبیل نان و شراب و غیره؛ مطابق مردان دریافت
داشته اند.
این الواح هم اکنون در موزه های جهان ضبط است.

 زن در ایران باستان از چه شرایط اجتماعی برخوردار بود

یکی از کهن ترین تمدن های اولیه بشری تمدن ایلام در غرب فلات ایران است

پس از شکست هخامنشیان وضع
اجتماعی زن ایرانی تغییر کرد و قوس نزولی را پیمود.
زیرا در زمان سلوکیدها؛ زنان و دختران زیادی از یونان در ایران زندگی می کردند؛ و چون در یونان زن
از تساوی حقوق با مردان برخوردار نبود.
لذا در وضعیت و سرنوشت زن ایرانی نیز تاثیر نهاد.
می دانیم که در دیانت زرتشت ازدواج بر پایه تک همسری است٬ هیچ مرد زرتشتی حق ندارد با داشتن زن؛
زن دیگر انتخاب بکند.
لکن تعداد زیادی از این زنان و دختران یونانی به صورت معشوقه مردان ایرانی درآمدند که به طور قطع از
استحکام بنیان خانواده ایرانی کاست(dot) برخی از این زنان به صورت عقد مهلت دار با مرد ایرانی به سر می
بردند و برخی دیگر نیز با روابط آزاد با مردان ایرانی حشر و نشر داشتند.
در زمان اشکانیان گرچه زن ایرانی تا حدی موقعیتش تحکیم شد؛ ولی به هر حال حکومت سلوکیدها و تاثیرات ناشی
از آن و نفوذ هلنیسم اثر خود را گذاشت.
از طرفی در دوران پارتها یا اشکانیان به علت گستردگی قلمرو پارتها طوایف و اقوام و ملل گوناگون در امپراتوری
وسیع اشکانیان می زیستند که هر یک آداب و رسوم و سنن مخصوص به خود داشتند و طبیعتا این دگرگونی
در وضعیت زن و خانواده ایرانی اثربخش بود(dot) در زمان ساسانیان که دین زرتشت اهمیت اولیه خود را بازیافت و
سیستم حکومت نیز به طریق موبد شاهی اداره می شد؛ زن ایرانی تحت تعالیم مذهب زرتشت باز حقوق و امتیازاتی
را به دست آورد.
عصر ساسانیان به قول دارمستتر؛ نه تنها از لحاظ تاریخ ایران؛ بلکه برای تمام جهان واجد اهمیت است.
از کارنامه اردشیر بابکان اینطور برمی آید که شخصیت زن از همان آغاز کار ساسانیان محترم شمرده می شد؛ و
هیچکس حتی پادشاه نمی توانست به میل و دلخواه خود زنی را مورد آزار قرار دهد(dot) به طوری که از
الواح و مدارک و اسناد این دوران برمی آید زن از موقعیت خاصی در دوران ساسانیان برخوردار بوده است.
مادر شاپور دوم نزدیک به بیست سال یعنی از پیش از تولد شاپور تا موقعی که او به سن رشد
قانونی رسید؛ امور مملکت را با موبدان بزرگ اداره می کرد.
در پندنامه آذرباد مهر اسپند به پسر خود اینطور می گوید: « اگر تو را فرزندی است؛ خواه دختر و
خواه پسر او را به دبستان بفرست تا با فروغ خرد و دانش آراسته گردد و نیکو زندگی کند»(dot) زن
در مذهب زرتشت از لحاظ مذهبی می توانست تا درجه زوت برسد.
این امر مسلما مستلزم فراگرفتن علوم بایسته دینی بوده است.
در « ماتیکان هزار دادستان» آمده است که روزی چند زن راه را بر یکی از قضات عالیمقام می گیرند؛
و از او مسایلی را سوال می کنند.
قاضی مزبور به همه سوالات به جز یکی پاسخ می دهد.
بلافاصله یکی از زنان می گوید جواب این سوال در صفحه فلان از فلان کتاب است(dot) این موضوع می رساند
که زن در عهد ساسانیان حتی بر مسایل مشکل حقوقی نیز احاطه داشته است.
بارتلمه مستشرق معروف آلمانی که کتاب « حقوق زن در زمان ساسانی» را نگاشته؛ مطابق مندرجات آن؛ دختر در انتخاب
همسر آزاد بود و اجباری نداشت مردی را که پدرش برای او در نظر گرفته به همسری قبول کند و
پدر حق نداشت او را از ارث محروم نماید؛ و یا تنبیه دیگری درباره اش اعمال دارد(dot) فصل ۱۹ از
کتاب ماتیکان هزار دادستان در بند ۳ و ۴ می گوید: « دختران را بدون رضایت خودشان نمی توان به
ازدواج مردی درآورد.» در بند ۲۹ از فصل ۲۸ همین کتاب می گوید: « پسران و دختران پس از ازدواج
در پرداخت قروض و دیون پدر و مادر متوفی خود سهیم و شریکند» ؛ و از این فتوا اینطور استنباط
می گردد که دختران نه تنها در حقوق بلکه در تکالیف و مسئولیت ها نیز در ردیف پسران خانواده بوده
اند.
قانون خانواده حق نظارت مرد را در خانواده تعیین کرده بود و مرد وظیفه داشت که همسر و فرزندان خود
به خوبی و مهربانی رفتار کند(dot) پدر و مادر و فرزندان در برابر یکدیگر مسئولیت مشترک داشتند.
اگر کسی اموال خود را به اشخاص بیگانه می بخشید و وارثین قانونی خود را محروم می کرد؛ این عمل
قانونی نبود؛ و تنفیذ نمی شد.
پس از درگذشت پدر خانواده حق ولایت با مادر بود؛ و ریاست خانواده به او تفویض می گشت.
در صورتی که بین طرفین طلاق و جدایی صورت میگرفت؛ زن می توانست مهریه مطالبه کند؛ و مادام که شوهر
اختیار نکرده و درآمدی از خودش نداشت؛ همسر سایق باید نفقه او را بپردازد(dot) بارتلمه بر بنیاد کتاب ماتیکان هزار
دادستان درباره حد نصاب ارث چنین می نویسد: « تقسیم ارث در حقوق ساسانی پس از درگذشت پدر خانواده به
این ترتیب بود که زن و پسران هر یک سهم مساوی از ارث داشتند.
دختران در صورتی که ازدواج کرده و از خانه پدر جهیزیه به خانه شوهر برده بودن نصف؛ و در غیر
این صورت مطابق برادران ارث می بردند.
مطابق قوانین اوستا۱) زن حق مالکیت داشته و می توانسته دارای خود را مستقلا اداره کند.۲) زن می توانسته ولی
و یا قیم و نگهدار فرزندان خود باشد.۳) زن می توانسته مطابق قانون از طرف شوهر خود وارد محاکمه شود؛
و به نام او امور را اداره نماید(در صورت بیماری شوهر)۴) زن می توانسته از شوهر ستمگر و بدرفتار خود
به دادستان شکایت کند و سزای او را بخواهد.۵) شوهر حق نداشته است بدون اجازه زنش دخترخود را شوهر دهد.۶)
در دادگاه گواهی زن پذیرفته می شد.۷) زن می توانسته است داور یا وکیل شود.۸) زن می توانسته وصی قرار
گیرد و تمام اموال خود را وصیت کند(dot) همچنین اوستا برای دختر و پسر از حیث تعلیم و تربیت هیچ
فرقی قایل نیست و در هوسپرم نسک آمده: « رای اهورامزدا٬ به من فرزندی عطا کن که بتواند از عهده
انجام وظایفش برآید و مسئولیت خود را درباره خانه و خانواده و شهر و کشور احساس کند( دختر یا پسر
مطرح نیست).آینه تمام نمای خصایص و روحیات و اعمال و نحوه زندگی و شخصیت باطنی و آرزوهای مردم ایران باستان
است و می تواند ما را در این راه رهنمون باشد(dot) همانطور که در صحنه های پر حادثه و حماسه
ساز آن مردان بزرگی چون کاوه٬ و رستم و اسفندیار و سیاوش و سهراب و کیخسرو را می بینیم٬ با
زنان دانا و خردمنی چون فرانک و سیندخت و گردآفرید و رودابه و تهمینه و کتایون و فرنگیس و کردیه
و پوراندخت و آزرمیدخت و ..… روبرو می شویم که با کیاست و فراست و خرد و چاره گری کارهای بزرگ و خلاقه ای را
انجام داده ؛ و حتی گاهی چراغی فرا راه مردان بوده اند.آنچه فردوسی در شاهنامه به نظم آورده است؛ تخیلات
و رویاهای شاعرانه نیست(dot) بلکه تمام روایات و اخبار تاریخ کهن ایران است که سینه به سینه حفظ شده و
یا کتابت گردیده و سرانجام به دست فردوسی رسیده؛ و این حماسه سرای بزرگ علیرغم محدویت و قضاوت نادرست و
افکار کوته بینانه ای که در قرون سوم و چهارم هجری در مورد زنان معمول یا درایت و امانت داری
ستایش انگیزی همان اخبار و روایت و شنیده ها را که درباره زن عهد باستان به دستش رسیده و نمودار
ارج و اهمیت زن ایرانی در آن دوران است؛ با زبان شعر بازگو نموده؛ و نقش اجتماعی و موقعیت زن
را آنچنان که در ایران قبل از اسلام بوده ؛ معرفی کرده است.

تمدن ما

مطالب مرتبط:

پارک آبی

مدیسه

نو عروس

برای داشتن چهره ای زیباتر از انجام این کارها به شدت اجتناب کنیدبرای داشتن چهره ای زیباتر از انجام این کارها به شدت اجتناب کنید
ازافتادگی و شل شدن پوستتان با این روش جلوگیری کنیدازافتادگی و شل شدن پوستتان با این روش جلوگیری کنید
پنکیک و رژگونه شکسته را چگونه ترمیم کنیم؟پنکیک و رژگونه شکسته را چگونه ترمیم کنیم؟
خطر ابتلا به سرطان پستان در زنان با مصرف این نوع پنیرها افزایش می یابدخطر ابتلا به سرطان پستان در زنان با مصرف این نوع پنیرها افزایش می یابد
طراحی دکوراسیون دفتر کار مدرن + تصاویرطراحی دکوراسیون دفتر کار مدرن + تصاویر
پنجره هایی با اشکال زیبا و متفاوت در دکوراسیون خانه+تصاویرپنجره هایی با اشکال زیبا و متفاوت در دکوراسیون خانه+تصاویر
سفید کردن دندان ها به روش های طبیعیسفید کردن دندان ها به روش های طبیعی
مرزه گیاهی پرخاصیت برای بدنتانمرزه گیاهی پرخاصیت برای بدنتان
راهنمای خرید عطر ونحوه تست کردن عطرراهنمای خرید عطر ونحوه تست کردن عطر
نگهداری محصولات چرمی | ۹ توصیه برای نگهداری بهتر چرمنگهداری محصولات چرمی | ۹ توصیه برای نگهداری بهتر چرم
پاستا با کره قهوه ای و گل کلم غذایی آسان و خوش طعمپاستا با کره قهوه ای و گل کلم غذایی آسان و خوش طعم
طرز تهیه جوانه گندم و حبوبات در منزل به روش جدید و سادهطرز تهیه جوانه گندم و حبوبات در منزل به روش جدید و ساده
ناباروری در زنان در اثر عفونت های مختلفناباروری در زنان در اثر عفونت های مختلف
درمان ناباروری مردان با IVF و ICSIدرمان ناباروری مردان با IVF و ICSI
تغذیه کودکان مبتلا به سرطان چیست؟تغذیه کودکان مبتلا به سرطان چیست؟
تقویت جسمانی نوزاد | به کمک ۴ تمرین ورزشیتقویت جسمانی نوزاد | به کمک ۴ تمرین ورزشی
زندگی جسیکا آلبا، از چهره محبوب مجلات سبک زندگی تا روی فرم آمدن پس از بارداری!زندگی جسیکا آلبا، از چهره محبوب مجلات سبک زندگی تا روی فرم آمدن پس از بارداری!
زندگی همسر رهبر کره شمالی | از زندگی در یک خانواده روشنفکر تا خوانندگی و استایل شیکزندگی همسر رهبر کره شمالی | از زندگی در یک خانواده روشنفکر تا خوانندگی و استایل شیک
آشنایی با روش های درمان بواسیرآشنایی با روش های درمان بواسیر
چشم خود را ورزش دهیدچشم خود را ورزش دهید
روش های جالب برای گرانقیمت تر نشان دادن لباس هایتان!روش های جالب برای گرانقیمت تر نشان دادن لباس هایتان!
لباس دخترانه های تابستانی برند کوکوری در تابستان ۲۰۱۸لباس دخترانه های تابستانی برند کوکوری در تابستان ۲۰۱۸
۱۵ ماده غذایی مفید در رژیم غذایی شکم شش تکه یا سیکس پک!۱۵ ماده غذایی مفید در رژیم غذایی شکم شش تکه یا سیکس پک!
جراحی پلاستیک موفق دختری برای شبیه شدن به فن بینگ بینگجراحی پلاستیک موفق دختری برای شبیه شدن به فن بینگ بینگ
سواحل انتالیا , محبوب ترین مکان توریستی ترکیه+تصاویرسواحل انتالیا , محبوب ترین مکان توریستی ترکیه+تصاویر
نکات کاربردی برای سفر یک روزه به استانبول+تصاویرنکات کاربردی برای سفر یک روزه به استانبول+تصاویر
نظر خود را بنویسید-نظرات کاربران (۰)
اپارکمدیسه
کارو دردریان | شعر زیبای از بس کف دست بر جبین کوبیدمکارو دردریان | شعر زیبای از بس کف دست بر جبین کوبیدم
ژاپن | جشن شکوفه های گیلاس در این کشورژاپن | جشن شکوفه های گیلاس در این کشور
فروغی بسطامی | شعر زیبای صف مژگان تو بشکست چنان دل‌ها رافروغی بسطامی | شعر زیبای صف مژگان تو بشکست چنان دل‌ها را
ایرج میرزا | شعر زیبای شکوه ی شاگردایرج میرزا | شعر زیبای شکوه ی شاگرد
مسعود سعد سلمان | شعر زیبای در بزم پادشا نگر این کاروبار گلمسعود سعد سلمان | شعر زیبای در بزم پادشا نگر این کاروبار گل
دامغان | جشنواره شیردوشان یا امامدردامغان | جشنواره شیردوشان یا امامدر
روز جهانی پسوریازیس در ۲۹ اکتبرروز جهانی پسوریازیس در ۲۹ اکتبر
جشن آبانگان در دهم آبانجشن آبانگان در دهم آبان
روز جهانی دیابت در ۱۴ نوامبرروز جهانی دیابت در ۱۴ نوامبر
مهدی اخوان ثالث | شعر زیبای منزلی در دوردستمهدی اخوان ثالث | شعر زیبای منزلی در دوردست
بیدل دهلوی | شعر زیبای ای خیال قامتت آه ضعیفان را عصابیدل دهلوی | شعر زیبای ای خیال قامتت آه ضعیفان را عصا
آیین تولد فرزند در کردستان چگونه است؟آیین تولد فرزند در کردستان چگونه است؟
گیلان | مراسم عروس فوشای چگونه برگزار می شود؟گیلان | مراسم عروس فوشای چگونه برگزار می شود؟
خراسان جنوبی | رمضانی‌خوانی رسم کهن خراسان جنوبی در رمضانخراسان جنوبی | رمضانی‌خوانی رسم کهن خراسان جنوبی در رمضان
روز جهانی علم در ۱۰ نوامبرروز جهانی علم در ۱۰ نوامبر
روز فرهنگ عمومی در ۱۴ آبانروز فرهنگ عمومی در ۱۴ آبان
مصر | فانوس رمضان سنت فاطمیان در این دیارمصر | فانوس رمضان سنت فاطمیان در این دیار
روز ملّی مبارزه با استکبار در ۱۳ آبانروز ملّی مبارزه با استکبار در ۱۳ آبان
عید غدیر | اشعار مربوط به آن (۴)عید غدیر | اشعار مربوط به آن (۴)
عید قربان | اشعار تبریک این روز بزرگعید قربان | اشعار تبریک این روز بزرگ
فریدونشهر | عروسی گرجی در این شهر چگونه برگزار می شود؟فریدونشهر | عروسی گرجی در این شهر چگونه برگزار می شود؟
روز جهانی ذات الریه در ۱۲ نوامبرروز جهانی ذات الریه در ۱۲ نوامبر
روز ملی کیفیت در ۱۸ آبانروز ملی کیفیت در ۱۸ آبان
روز جهانی پرتونگاری (رادیولوژی) در ۸ نوامبرروز جهانی پرتونگاری (رادیولوژی) در ۸ نوامبر
روز جهانی پسوریازیس در ۲۹ اکتبرروز جهانی پسوریازیس در ۲۹ اکتبر
بالاخره در سال 2004 تلاش بیماران و سازمان های مختلف برای داشتن روزی به نام بیماری پسوریازیس به ثمر نشست و چنین روزی اعلام شد
به آسانی و فوری پولدار شوید ! بدون نیاز به صرف زمان و هزینه
جدیدترین مدل های دکوراسیون برای خانه ، آشپزخانه ، پذیرایی ، اتاق خواب
تجربه ایی بی نظیر در سواحل مدیترانه ! یک تابستان فراموش نشدنی
یک استایل و تیپ سرحال برای برنامه عشق و حال !
دختر و پسرهای اهل هیجان حتما ببینند !! داغ داغ
جدیدترین و شیک ترین و هیجان انگیزترین پارکـــــــــــــ آبی تهران !!
چیدمان شیک و طراحی فوق العاده اتاق کودک + تصاویر
مجلل ترین و باشکوه ترین عروسی های ایرانی !!!
شیک ترین و جدیدترین مدل های لباس عروس , سفره عقد , آرایش عروس و ...
فریدونشهر | عروسی گرجی در این شهر چگونه برگزار می شود؟
جشن آبانگان در دهم آبان
مسعود سعد سلمان | شعر زیبای در بزم پادشا نگر این کاروبار گل
روز ملّی مبارزه با استکبار در ۱۳ آبان
آیین تولد فرزند در کردستان چگونه است؟
عید قربان | اشعار تبریک این روز بزرگ
فروغی بسطامی | شعر زیبای صف مژگان تو بشکست چنان دل‌ها را
روز جهانی پرتونگاری (رادیولوژی) در ۸ نوامبر
خراسان جنوبی | رمضانی‌خوانی رسم کهن خراسان جنوبی در رمضان
روز فرهنگ عمومی در ۱۴ آبان
بیدل دهلوی | شعر زیبای ای خیال قامتت آه ضعیفان را عصا
دامغان | جشنواره شیردوشان یا امامدر
کارو دردریان | شعر زیبای از بس کف دست بر جبین کوبیدم
گیلان | مراسم عروس فوشای چگونه برگزار می شود؟
مهدی اخوان ثالث | شعر زیبای منزلی در دوردست
مصر | فانوس رمضان سنت فاطمیان در این دیار
روز جهانی علم در ۱۰ نوامبر
عید غدیر | اشعار مربوط به آن (۴)
روز ملی کیفیت در ۱۸ آبان
ژاپن | جشن شکوفه های گیلاس در این کشور
روز جهانی ذات الریه در ۱۲ نوامبر
ایرج میرزا | شعر زیبای شکوه ی شاگرد
روز جهانی دیابت در ۱۴ نوامبر
دوره قاجار | مراسم جالب ازدواج بلوچ ها
قیصر امین پور | شعر زیبای این ترانه بوی نان نمی دهد
روز بزرگداشت سید محمدحسین طباطبایی در ۲۴ آبان
مریم حیدر زاده | شعر زیبای وقتی که چشات ابره
روز کتاب و کتاب خوانی در ۲۴ آبان
ساوه در ماه مبارک رمضان | آداب و رسوم مردم ساوه در ماه مبارک رمضان
رمضان در افغانستان | آداب و رسوم ماه رمضان در این کشور
با پارتیشن اداری چگونه محیط کار دوستانه خلق کنیم ؟
بهترین محصولات مراقبت از پوست تالگو مخصوص خانمها و آقایون
چیدمان میز ناهارخوری با اصول و قواعد پذیرایی شیک و مدرن ! + تصاویر
در سال جدید نگران کسب درآمد نباشید | کسب درآمد عالی
ویژه بهار 97 | امسال را متفاوت تجربه کنید
روز جهانی پسوریازیس در ۲۹ اکتبر
روز جهانی پسوریازیس در ۲۹ اکتبر
فریدونشهر | عروسی گرجی در این شهر چگونه برگزار می شود؟
فریدونشهر | عروسی گرجی در این شهر چگونه برگزار می شود؟
جشن آبانگان در دهم آبان
جشن آبانگان در دهم آبان
مسعود سعد سلمان | شعر زیبای در بزم پادشا نگر این کاروبار گل
مسعود سعد سلمان | شعر زیبای در بزم پادشا نگر این کاروبار گل
روز ملّی مبارزه با استکبار در ۱۳ آبان
روز ملّی مبارزه با استکبار در ۱۳ آبان
آیین تولد فرزند در کردستان چگونه است؟
آیین تولد فرزند در کردستان چگونه است؟
عید قربان | اشعار تبریک این روز بزرگ
عید قربان | اشعار تبریک این روز بزرگ
فروغی بسطامی | شعر زیبای صف مژگان تو بشکست چنان دل‌ها را
فروغی بسطامی | شعر زیبای صف مژگان تو بشکست چنان دل‌ها را
رایانمهرامیران پرواز
چهل نما