مشاهده : 74تاریخRSSاشتراک:

کاروانسراها در تاریخ ایران چه نقشی را ایفا میکردند

کاروانسراها در تاریخ ایران چه نقشی را ایفا میکردند
نقش کاروانسراها در سیر زندگی ایرانیان از زمان های کهن تا روزگار پهلوی اول، کاروانسراها نقش مهمی در سیر زندگی ایرانیان و روابط و تعامل اجتماعات گوناگون فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، آیینی، اعتقادی و… داشته اند.هنگامی که تنها وسیله رفت و آمد پای پیاده یا استفاده از چهارپا بود، طی کردن مسیرهای طولانی و صعب العبور […]

نقش کاروانسراها در سیر زندگی ایرانیان

از زمان های کهن تا روزگار پهلوی اول، کاروانسراها نقش مهمی در سیر زندگی ایرانیان و روابط و تعامل اجتماعات
گوناگون فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، آیینی، اعتقادی و… داشته اند.هنگامی که تنها وسیله رفت و آمد پای پیاده یا استفاده
از چهارپا بود، طی کردن مسیرهای طولانی و صعب العبور برای خرد و کلان به وجود منازلی وابسته
بود که در مسیر راه های ارتباطی قرار داشت که این منازل پل ارتباطی با منزلی دیگر تا رسیدن به
نقطه هدف بود.

این منازل امکانات ناچیزی داشتند که در مواردی توسط افراد و مسافران یا کاروان هایی که از شهری به شهری
و از دیاری به دیار دیگر می رفتند فراهم می شد و رونق این کاروانسراها بستگی به میزان تردد مسافران
و کاروان ها داشته چه کاروانسرایی که پر تردد می بود بالطبع دارای امکانات بیشتر و بهتری نسبت به کاروانسرای
مشابه با تردد مسافران کمتر می داشت.اما شکل و ساختار کاروانسراها از جهت ساختمان، به شکل پیش آمده و در
چهار جهت دارای در برای ورود و خروج کاروانیان بوده که با در ورود و خروج کالاها و چهارپایان تفاوت
داشت و در وسط ساختمان آن اکثرا گنبدی وجود داشت که بهترین نقطه بنای کاروانسرا محسوب شده و این گنبد
دارای بادگیرهایی بود که در مواقع گرم سال موجب خنکی و محلی برای فرار از گرمای تابستان و پناهگاهی برای
کاروانیان جهت رستن از گرمای شدید بوده است.

کاروانسراها در تاریخ ایران چه نقشی را ایفا میکردند

کاروانسراها از بیرون مکعبی شکل بوده که دو یا سه پا بلندتر از زمین ساخته شده است، در خارج بنا
در سراسر طول دیوارها پلکانی ساخته اند که در عین حال آخور حیوانات نیز بود، برای داخل شدن به ساختمان
باید از این پلکان بالا رفت در هر یک از اضلاع چهارگانه ساختمان هفت، هشت گنبد قرار گرفته بود که
از هر چهار در اصلی بدان وارد می شدند.
تالار، عمومی است و همه می توانند برای خنک شدن و استراحت از آن استفاده کنند.در گذشته بهترین شیوه مسافــرت
و حمل مال التجاره و در کــــــل نقل و انتقال از نقطه ای به نقطه دیگر، همراهی با کاروانیان بود،
چون در میان کاروانیان از هر طایفه و سن و سال وجود داشت لذا کاروانسراها در بین راه و حتی
داخل شهر بهترین و مناسب ترین موقعیت برای تجدید قوای مسافران و آمادگی ایشان برای طی منزل بعدی را فراهم
می آورد تا مسافر خستــه آبی به صورت زده و وضویی ساخته و به مسائل شخصی بپردازد.کاروانسراها بهترین پناهگاه شبانه
و حتی روزانه برای امنیت کاروانیان محسوب می شد، چنانچه به رسم کاروانیان و برنامه ریزی کاروانسالاران که هدایت کاروان
های بزرگ یا کوچک را بر عهده داشتند باید تا شب نشده و تا غروب خورشید خود را به منزل
بعدی که لاجرم کاروانسرایی بین منزلی می بوده برسانند تا از حمله احتمالی دزدان و راهزنان و حیوانات درنده در
امان بوده و مال و جان به عبث نبازند.همچنین کاروانسراهای شهری در داخل شهرها در مواقعی نیز انبار مایحتاج عمومی
محسوب شده و گهگاه مکانی برای مبادله و عرضه کالاها و بده بستان های تجاری بازرگانان و بازاریان بوده و
حـــتی فضایی برای کسب و کار در روزگاران گذشته محسوب می شد.در این مکان ها مبادلات فرهنگی و اطلاعات و
آگاهی های روزمره میان نقاط مختلف کشور انجام می گرفت چنانچه در برخورد چند کاروان در کاروانسرایی اخبار مختلف مابین
کاروانیان مبادله می شد، مانند عزل و نصب وزیر یا اسیری یا فوت فلان تاجر یا داروغه یا کم و
زیاد شدن قیمت یک یا چند کالا و….در کل می توان گفت کاروانسراها پل ارتباطی مابین جوامع و اجتماعات گوناگون
موجود در کشور و در میان توده مردم بودند که البته امرا و حکام نیز از این اخبار توسط ماموران
خود آگاه می شدند.
همچنین در شب های طولانی در همین کاروانسراها توسط سالخوردگان، علما و فضلا به رسم دیرین ایرانیان قصه ها و
داستان هایی نقل می شده که علاوه بر گذراندن وقت و سرگرمی دارای مضامین حکمی و پندهای اخلاقی و ایضا
گوشزدهایی برای مسافرین جوان یا ناوارد داشته که این امر سینه به سینه از زمان هایی قبل تا به گذشته
نه چندان دور ساری و جاری بوده است.کاروانسراها در مواقعی نیز چاپارخانه های منازل محسوب می شدند چنانچه در این
مکان ها ماموران دولتی و حتی اشخاص عادی و متمکن می توانستند اسبان خود را تعویض کرده یا اسبان و
مرکب جدید به جای مرکب بیمار و سقط شده فراهم کنند.این مکان موقعیتی را فراهم می کرد تا بیماران در
راه مانده و غریب در این امکنه تا بهبودی تام سکنی گزیده و گهگاهی نیز پزشکانی در صورت امکان بر
بالین مرضا حاضر و به مداوا می پرداختند.چون ساختار کاروانسراها طوری بوده که یا در نزدیکی رودخانه یا دارای چاه
آب و آب انبار در مناطق خشک و کویری که در موسم بارانی به ذخیره آب می پرداختند ساخته می
شدند و نیز مورد استفاده عموم مردم و مسافران از هر نقطه ای بود، لذا اکثر کاروانسراها در ایران هبه
و وقف مومنان و پرهیزکارانی بود که برای غربا و مسافران تهیه دیده می شد و در مواقعی نیز دیده
می شد که امرا و حکام از این کاروانسراهای پر رونق که وقف عام بودند مالیات دریافت می کردند، اما
می توان گفت کاروانسراهای ایرانی قاطبه آن مردمی و توسط مردم اداره می شد و چندان توجه و حمایتی از
طرف حکام به آن انجام نمی گرفت مــگر پادشاه یا امیری عادل به ایــــن امر بذل عنایتی می کرد مانند
شاه عباس صفوی که خود دستور ساخت کاروانسراهای متعدد در ایران به فاصله منازل مشخص را صادر کرد که به
کاروانسراهای عباسی معروف و مشهور است که در چند سفر پیاده از اصفهان تا مشهـــد به همراه شیخ بهایی امر
به ساخت این کاروانسراها داده تا غربا و مسافرین و کاروان ها دارای سرپناه شاهی باشند.وجود کاروانسراهای متعدد و پر
تردد در شهرها موجب رونق اجتماعی و اقتصادی و گسترش آن و در نتیجه ایجاد و ایجاب بازارهای سنتی در
شهرهایی مانند تبریز، اصفهان، شیراز، تهران و… شده و نیز این امکنه در شهرهای بزرگ مرکزی برای واردات و صادرات
کالاهای مورد نیاز اقصی نقاط ایران بوده است.حتی با ایجاد و ایجاب کاروانسراها در مسیرهای مختلف و منزلگاه های متعدد
مانند کاروانسراها در مسیر جاده ابریشم یا مسیر های طولانی مابین ممالک اسلامی به خصوص در مسیر ایران به عراق
و مکه و ایران به قسطنطنیه (ترکیه فعلی) و شامات از نمونه های بارز اهمیت این گونه از امکنه در
میان شرقیان و بخصوص ایرانیان داشته است و از این طریق تبادلات اجتماعی و اقتصادی در جوامع مسلمین فراهم می
شده است.در کل وجود و ساختار فرهنگی و نیاز اجتماعی این نوع از مکان تحت عنوان کاروانسرا امکان و جرأت
ایجاد ساختار تبادلات گوناگون در کشور پهناور ایران و در مسیرهای خطرناک و دشوار در اقلیم های مختلف و فصول
متغیر آب و هوایی را برای مردم این سرزمین کهن مهیا و ممکن می نمود، و باز وجود این گونه
از مکان ها میراث های کهن و والای اخلاقی که در طول سفرهای متعدد برای افراد فراهم می آورد از
نسلی به نسلی و از فرهنگی به فرهنگ دیگر منتقل می نمود که حفظ میراث ماندگار فرهنگی اجتماعی کاروانسراها در
شهرها و منازل بین راهی ضمن ایجاد امکانات و تجـــهیزات به روز در شکل و ساختار سنتی می تواند یکی
از هزاران نکته از میراث معنوی و فرهنگی کشور پاک ایران زمین باشد و در بحث جذب گردشگری داخلی و
خارجی از سرمایه ها و میراث گرانبهای این مرزو بوم محسوب می شود.

جام جم آنلاین

مطالب مرتبط:

نو عروس

علائم هشدار دهنده در مورد خال ها را بشناسید + تصاویرعلائم هشدار دهنده در مورد خال ها را بشناسید + تصاویر
انواع ماسک های ماستی برای پوست های مختلفانواع ماسک های ماستی برای پوست های مختلف
رنگ خون عادت ماهیانه شما این نشانه ها درباره سلامتی تان را آشکار می کندرنگ خون عادت ماهیانه شما این نشانه ها درباره سلامتی تان را آشکار می کند
واژن بانوان در طول عمر خود چه تغییراتی می کند؟واژن بانوان در طول عمر خود چه تغییراتی می کند؟
تغییر دکوراسیون خانه با کمک این ایده ها +تصاویرتغییر دکوراسیون خانه با کمک این ایده ها +تصاویر
طراحی داخلی پنت هاوس دیدنی جاستین تیمبرلیک و همسرش!طراحی داخلی پنت هاوس دیدنی جاستین تیمبرلیک و همسرش!
میگرن را با این خوارکی ها کنترل کنیدمیگرن را با این خوارکی ها کنترل کنید
بادمجان و پوست آن چه ویتامین های پنهانی در خود دارند؟بادمجان و پوست آن چه ویتامین های پنهانی در خود دارند؟
تزیین توت فرنگی به شکل گل های مختلف+تصاویرتزیین توت فرنگی به شکل گل های مختلف+تصاویر
تزیین سالاد با انواع ایده های شیک +تصاویرتزیین سالاد با انواع ایده های شیک +تصاویر
پای اسکرامبلی توت فرنگی و ریواس عصرانه ای ساده و خوشمزهپای اسکرامبلی توت فرنگی و ریواس عصرانه ای ساده و خوشمزه
طرز تهیه دونات نارگیلی بدون تخم مرغ و لبنیاتطرز تهیه دونات نارگیلی بدون تخم مرغ و لبنیات
افزایش میل جنسی و افزایش اسپرم با تغذیه مناسبافزایش میل جنسی و افزایش اسپرم با تغذیه مناسب
قدرت باروری زنان با حمل اجسام سنگین به خطر میفتد؟قدرت باروری زنان با حمل اجسام سنگین به خطر میفتد؟
افزایش هوش کودک ۱ ساله با این روشهاافزایش هوش کودک ۱ ساله با این روشها
آهن برای کودکان وغذاهای حاوی آهنآهن برای کودکان وغذاهای حاوی آهن
زندگی مریم میرزاخانی؛ ستاره‌ ای که خاموش نخواهد شدزندگی مریم میرزاخانی؛ ستاره‌ ای که خاموش نخواهد شد
زندگی جالب داوطلبان ایرانی سفر بی‌بازگشت به مریخ | از پسر نماینده سابق مجلس تا دانشجوی معماری!زندگی جالب داوطلبان ایرانی سفر بی‌بازگشت به مریخ | از پسر نماینده سابق مجلس تا دانشجوی معماری!
۱۰ مورد از علائم کمبود ویتامین D۱۰ مورد از علائم کمبود ویتامین D
نوشابه‌های گازدار چه بلایی سرتان می آورند؟نوشابه‌های گازدار چه بلایی سرتان می آورند؟
مدل لباس زنان مشهور و شباهت عجیب به پوشاک همسر رئیس جمهور سابق! +عکسمدل لباس زنان مشهور و شباهت عجیب به پوشاک همسر رئیس جمهور سابق! +عکس
مدل های مانتو سفید و مشکی مدرن و زیبا + تصاویرمدل های مانتو سفید و مشکی مدرن و زیبا + تصاویر
عکس های رسمی از مراسم غسل تعمید فرزند سوم کیت میدلتونعکس های رسمی از مراسم غسل تعمید فرزند سوم کیت میدلتون
روش های مفید برای لاغرکردن باسن و ران ها بدون ورزش!روش های مفید برای لاغرکردن باسن و ران ها بدون ورزش!
زیباترین و جذاب ترین مکان های پاییزه چین +تصاویرزیباترین و جذاب ترین مکان های پاییزه چین +تصاویر
هتل بسیار بزرگ زیرزمین در چین+تصاویرهتل بسیار بزرگ زیرزمین در چین+تصاویر
نظر خود را بنویسید-نظرات کاربران (۰)
رایانمهر
هاتف اصفهانی | شعر زیبای سوی خود خوان یک رهم تا تحفه جان آرم تو راهاتف اصفهانی | شعر زیبای سوی خود خوان یک رهم تا تحفه جان آرم تو را
هاتف اصفهانی شاعر توانا و مسلط به زبان فارسی و عربی بوده است وی از جمله شاعران نامی در سبک ترجیع‌بند و ترکیب‌بند می باشد.
به آسانی و فوری پولدار شوید ! بدون نیاز به صرف زمان و هزینه
جدیدترین مدل های دکوراسیون برای خانه ، آشپزخانه ، پذیرایی ، اتاق خواب
تجربه ایی بی نظیر در سواحل مدیترانه ! یک تابستان فراموش نشدنی
چیدمان شیک و طراحی فوق العاده اتاق کودک + تصاویر
مجلل ترین و باشکوه ترین عروسی های ایرانی !!!
شیک ترین و جدیدترین مدل های لباس عروس , سفره عقد , آرایش عروس و ...
۱۳ بدر در آذربایجان غربی چگونه است؟
توحی شیرازی | شعر زیبای بازی زلف تو امشب
روز جهانی انیمیشن در ۲۸ اکتبر
روز مادر | عجیب ترین مراسم های روز مادر در دنیا
احمد گلچین معانی | شعر زیبای نگهش سوی دگر بود و نگاهش کردم
جشن هالووین در ۳۱ اکتبر
مراسم عروس بران چگونه برگزار می شود؟
میلاد امام رضا (ع) | اشعار مربوط به آن روز
روز جهانی پسوریازیس در ۲۹ اکتبر
فریدونشهر | عروسی گرجی در این شهر چگونه برگزار می شود؟
جشن آبانگان در دهم آبان
مسعود سعد سلمان | شعر زیبای در بزم پادشا نگر این کاروبار گل
روز ملّی مبارزه با استکبار در ۱۳ آبان
آیین تولد فرزند در کردستان چگونه است؟
عید قربان | اشعار تبریک این روز بزرگ
فروغی بسطامی | شعر زیبای صف مژگان تو بشکست چنان دل‌ها را
روز جهانی پرتونگاری (رادیولوژی) در ۸ نوامبر
خراسان جنوبی | رمضانی‌خوانی رسم کهن خراسان جنوبی در رمضان
روز فرهنگ عمومی در ۱۴ آبان
بیدل دهلوی | شعر زیبای ای خیال قامتت آه ضعیفان را عصا
دامغان | جشنواره شیردوشان یا امامدر
کارو دردریان | شعر زیبای از بس کف دست بر جبین کوبیدم
گیلان | مراسم عروس فوشای چگونه برگزار می شود؟
مهدی اخوان ثالث | شعر زیبای منزلی در دوردست
مصر | فانوس رمضان سنت فاطمیان در این دیار
روز جهانی علم در ۱۰ نوامبر
عید غدیر | اشعار مربوط به آن (۴)
روز ملی کیفیت در ۱۸ آبان
ژاپن | جشن شکوفه های گیلاس در این کشور
روز جهانی ذات الریه در ۱۲ نوامبر
ایرج میرزا | شعر زیبای شکوه ی شاگرد
روز جهانی دیابت در ۱۴ نوامبر
دوره قاجار | مراسم جالب ازدواج بلوچ ها
با پارتیشن اداری چگونه محیط کار دوستانه خلق کنیم ؟
بهترین محصولات مراقبت از پوست تالگو مخصوص خانمها و آقایون
چیدمان میز ناهارخوری با اصول و قواعد پذیرایی شیک و مدرن ! + تصاویر
در سال جدید نگران کسب درآمد نباشید | کسب درآمد عالی
ویژه تابستان 97 | امسال را متفاوت تجربه کنید
هاتف اصفهانی | شعر زیبای سوی خود خوان یک رهم تا تحفه جان آرم تو را
هاتف اصفهانی | شعر زیبای سوی خود خوان یک رهم تا تحفه جان آرم تو را
۱۳ بدر در آذربایجان غربی چگونه است؟
۱۳ بدر در آذربایجان غربی چگونه است؟
توحی شیرازی | شعر زیبای بازی زلف تو امشب
توحی شیرازی | شعر زیبای بازی زلف تو امشب
روز جهانی انیمیشن در ۲۸ اکتبر
روز جهانی انیمیشن در ۲۸ اکتبر
روز مادر | عجیب ترین مراسم های روز مادر در دنیا
روز مادر | عجیب ترین مراسم های روز مادر در دنیا
احمد گلچین معانی | شعر زیبای نگهش سوی دگر بود و نگاهش کردم
احمد گلچین معانی | شعر زیبای نگهش سوی دگر بود و نگاهش کردم
جشن هالووین در ۳۱ اکتبر
جشن هالووین در ۳۱ اکتبر
مراسم عروس بران چگونه برگزار می شود؟
مراسم عروس بران چگونه برگزار می شود؟
رایانمهرامیران پرواز
چهل نما