تاریخRSSاشتراک:

کاروانسراها در تاریخ ایران چه نقشی را ایفا میکردند

کاروانسراها در تاریخ ایران چه نقشی را ایفا میکردند
نقش کاروانسراها در سیر زندگی ایرانیان از زمان های کهن تا روزگار پهلوی اول، کاروانسراها نقش مهمی در سیر زندگی ایرانیان و روابط و تعامل اجتماعات گوناگون فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، آیینی، اعتقادی و… داشته اند.هنگامی که تنها وسیله رفت و آمد پای پیاده یا استفاده از چهارپا بود، طی کردن مسیرهای طولانی و صعب العبور […]

نقش کاروانسراها در سیر زندگی ایرانیان

از زمان های کهن تا روزگار پهلوی اول، کاروانسراها نقش مهمی در سیر زندگی ایرانیان و روابط و تعامل اجتماعات
گوناگون فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، آیینی، اعتقادی و… داشته اند.هنگامی که تنها وسیله رفت و آمد پای پیاده یا استفاده
از چهارپا بود، طی کردن مسیرهای طولانی و صعب العبور برای خرد و کلان به وجود منازلی وابسته
بود که در مسیر راه های ارتباطی قرار داشت که این منازل پل ارتباطی با منزلی دیگر تا رسیدن به
نقطه هدف بود.

این منازل امکانات ناچیزی داشتند که در مواردی توسط افراد و مسافران یا کاروان هایی که از شهری به شهری
و از دیاری به دیار دیگر می رفتند فراهم می شد و رونق این کاروانسراها بستگی به میزان تردد مسافران
و کاروان ها داشته چه کاروانسرایی که پر تردد می بود بالطبع دارای امکانات بیشتر و بهتری نسبت به کاروانسرای
مشابه با تردد مسافران کمتر می داشت.اما شکل و ساختار کاروانسراها از جهت ساختمان، به شکل پیش آمده و در
چهار جهت دارای در برای ورود و خروج کاروانیان بوده که با در ورود و خروج کالاها و چهارپایان تفاوت
داشت و در وسط ساختمان آن اکثرا گنبدی وجود داشت که بهترین نقطه بنای کاروانسرا محسوب شده و این گنبد
دارای بادگیرهایی بود که در مواقع گرم سال موجب خنکی و محلی برای فرار از گرمای تابستان و پناهگاهی برای
کاروانیان جهت رستن از گرمای شدید بوده است.

کاروانسراها در تاریخ ایران چه نقشی را ایفا میکردند

کاروانسراها از بیرون مکعبی شکل بوده که دو یا سه پا بلندتر از زمین ساخته شده است، در خارج بنا
در سراسر طول دیوارها پلکانی ساخته اند که در عین حال آخور حیوانات نیز بود، برای داخل شدن به ساختمان
باید از این پلکان بالا رفت در هر یک از اضلاع چهارگانه ساختمان هفت، هشت گنبد قرار گرفته بود که
از هر چهار در اصلی بدان وارد می شدند.
تالار، عمومی است و همه می توانند برای خنک شدن و استراحت از آن استفاده کنند.در گذشته بهترین شیوه مسافــرت
و حمل مال التجاره و در کــــــل نقل و انتقال از نقطه ای به نقطه دیگر، همراهی با کاروانیان بود،
چون در میان کاروانیان از هر طایفه و سن و سال وجود داشت لذا کاروانسراها در بین راه و حتی
داخل شهر بهترین و مناسب ترین موقعیت برای تجدید قوای مسافران و آمادگی ایشان برای طی منزل بعدی را فراهم
می آورد تا مسافر خستــه آبی به صورت زده و وضویی ساخته و به مسائل شخصی بپردازد.کاروانسراها بهترین پناهگاه شبانه
و حتی روزانه برای امنیت کاروانیان محسوب می شد، چنانچه به رسم کاروانیان و برنامه ریزی کاروانسالاران که هدایت کاروان
های بزرگ یا کوچک را بر عهده داشتند باید تا شب نشده و تا غروب خورشید خود را به منزل
بعدی که لاجرم کاروانسرایی بین منزلی می بوده برسانند تا از حمله احتمالی دزدان و راهزنان و حیوانات درنده در
امان بوده و مال و جان به عبث نبازند.همچنین کاروانسراهای شهری در داخل شهرها در مواقعی نیز انبار مایحتاج عمومی
محسوب شده و گهگاه مکانی برای مبادله و عرضه کالاها و بده بستان های تجاری بازرگانان و بازاریان بوده و
حـــتی فضایی برای کسب و کار در روزگاران گذشته محسوب می شد.در این مکان ها مبادلات فرهنگی و اطلاعات و
آگاهی های روزمره میان نقاط مختلف کشور انجام می گرفت چنانچه در برخورد چند کاروان در کاروانسرایی اخبار مختلف مابین
کاروانیان مبادله می شد، مانند عزل و نصب وزیر یا اسیری یا فوت فلان تاجر یا داروغه یا کم و
زیاد شدن قیمت یک یا چند کالا و….در کل می توان گفت کاروانسراها پل ارتباطی مابین جوامع و اجتماعات گوناگون
موجود در کشور و در میان توده مردم بودند که البته امرا و حکام نیز از این اخبار توسط ماموران
خود آگاه می شدند.
همچنین در شب های طولانی در همین کاروانسراها توسط سالخوردگان، علما و فضلا به رسم دیرین ایرانیان قصه ها و
داستان هایی نقل می شده که علاوه بر گذراندن وقت و سرگرمی دارای مضامین حکمی و پندهای اخلاقی و ایضا
گوشزدهایی برای مسافرین جوان یا ناوارد داشته که این امر سینه به سینه از زمان هایی قبل تا به گذشته
نه چندان دور ساری و جاری بوده است.کاروانسراها در مواقعی نیز چاپارخانه های منازل محسوب می شدند چنانچه در این
مکان ها ماموران دولتی و حتی اشخاص عادی و متمکن می توانستند اسبان خود را تعویض کرده یا اسبان و
مرکب جدید به جای مرکب بیمار و سقط شده فراهم کنند.این مکان موقعیتی را فراهم می کرد تا بیماران در
راه مانده و غریب در این امکنه تا بهبودی تام سکنی گزیده و گهگاهی نیز پزشکانی در صورت امکان بر
بالین مرضا حاضر و به مداوا می پرداختند.چون ساختار کاروانسراها طوری بوده که یا در نزدیکی رودخانه یا دارای چاه
آب و آب انبار در مناطق خشک و کویری که در موسم بارانی به ذخیره آب می پرداختند ساخته می
شدند و نیز مورد استفاده عموم مردم و مسافران از هر نقطه ای بود، لذا اکثر کاروانسراها در ایران هبه
و وقف مومنان و پرهیزکارانی بود که برای غربا و مسافران تهیه دیده می شد و در مواقعی نیز دیده
می شد که امرا و حکام از این کاروانسراهای پر رونق که وقف عام بودند مالیات دریافت می کردند، اما
می توان گفت کاروانسراهای ایرانی قاطبه آن مردمی و توسط مردم اداره می شد و چندان توجه و حمایتی از
طرف حکام به آن انجام نمی گرفت مــگر پادشاه یا امیری عادل به ایــــن امر بذل عنایتی می کرد مانند
شاه عباس صفوی که خود دستور ساخت کاروانسراهای متعدد در ایران به فاصله منازل مشخص را صادر کرد که به
کاروانسراهای عباسی معروف و مشهور است که در چند سفر پیاده از اصفهان تا مشهـــد به همراه شیخ بهایی امر
به ساخت این کاروانسراها داده تا غربا و مسافرین و کاروان ها دارای سرپناه شاهی باشند.وجود کاروانسراهای متعدد و پر
تردد در شهرها موجب رونق اجتماعی و اقتصادی و گسترش آن و در نتیجه ایجاد و ایجاب بازارهای سنتی در
شهرهایی مانند تبریز، اصفهان، شیراز، تهران و… شده و نیز این امکنه در شهرهای بزرگ مرکزی برای واردات و صادرات
کالاهای مورد نیاز اقصی نقاط ایران بوده است.حتی با ایجاد و ایجاب کاروانسراها در مسیرهای مختلف و منزلگاه های متعدد
مانند کاروانسراها در مسیر جاده ابریشم یا مسیر های طولانی مابین ممالک اسلامی به خصوص در مسیر ایران به عراق
و مکه و ایران به قسطنطنیه (ترکیه فعلی) و شامات از نمونه های بارز اهمیت این گونه از امکنه در
میان شرقیان و بخصوص ایرانیان داشته است و از این طریق تبادلات اجتماعی و اقتصادی در جوامع مسلمین فراهم می
شده است.در کل وجود و ساختار فرهنگی و نیاز اجتماعی این نوع از مکان تحت عنوان کاروانسرا امکان و جرأت
ایجاد ساختار تبادلات گوناگون در کشور پهناور ایران و در مسیرهای خطرناک و دشوار در اقلیم های مختلف و فصول
متغیر آب و هوایی را برای مردم این سرزمین کهن مهیا و ممکن می نمود، و باز وجود این گونه
از مکان ها میراث های کهن و والای اخلاقی که در طول سفرهای متعدد برای افراد فراهم می آورد از
نسلی به نسلی و از فرهنگی به فرهنگ دیگر منتقل می نمود که حفظ میراث ماندگار فرهنگی اجتماعی کاروانسراها در
شهرها و منازل بین راهی ضمن ایجاد امکانات و تجـــهیزات به روز در شکل و ساختار سنتی می تواند یکی
از هزاران نکته از میراث معنوی و فرهنگی کشور پاک ایران زمین باشد و در بحث جذب گردشگری داخلی و
خارجی از سرمایه ها و میراث گرانبهای این مرزو بوم محسوب می شود.

جام جم آنلاین

    مطالب مرتبط:
تلگرام پرشین وی

عروسی ساز

زولا بازی کن

آیسان پرواز

نو عروس

راهنمای ساده و آسان برای کوتاه کردن چتری مو در خانه!راهنمای ساده و آسان برای کوتاه کردن چتری مو در خانه!
رازهای آرایشی خواننده معروف ادل از زبان آرایشگر شخصی اش!رازهای آرایشی خواننده معروف ادل از زبان آرایشگر شخصی اش!
جوشهای سرسیاه پوستتان را با کمک این ماسکهای ارگانیک برطرف کنیدجوشهای سرسیاه پوستتان را با کمک این ماسکهای ارگانیک برطرف کنید
یائسگی این مشکلات را برای خانمها ایجاد می کندیائسگی این مشکلات را برای خانمها ایجاد می کند
۱۰ ایده جالب برای تبدیل وسایل دورریختنی به گلدان های آپارتمانی۱۰ ایده جالب برای تبدیل وسایل دورریختنی به گلدان های آپارتمانی
لکه رنگ مو را چگونه از روی لوازم خانگی پاک کنیم؟لکه رنگ مو را چگونه از روی لوازم خانگی پاک کنیم؟
پنج چای با خواص جادویی و منحصر به فرد برای کاهش وزنپنج چای با خواص جادویی و منحصر به فرد برای کاهش وزن
آشنایی با بهترین غذاها برای افراد عصبیآشنایی با بهترین غذاها برای افراد عصبی
حفظ بهداشت دمکنی برنج با رعایت این نکاتحفظ بهداشت دمکنی برنج با رعایت این نکات
نکته های مهم برای کاشت و برداشت فلفل در خانهنکته های مهم برای کاشت و برداشت فلفل در خانه
کیک سبزیجات یک غذای سبک و مقوی برای دورهمی هایتانکیک سبزیجات یک غذای سبک و مقوی برای دورهمی هایتان
کمه جوش غذای محلی سبزواری ها را امتحان کنیدکمه جوش غذای محلی سبزواری ها را امتحان کنید
کاهش اسپرم با تماشای تلویزیون صحت دارد؟کاهش اسپرم با تماشای تلویزیون صحت دارد؟
کنترل چاقی قبل از بارداری را جدی بگیریدکنترل چاقی قبل از بارداری را جدی بگیرید
تقویت ایده‌پردازی در کودکانتقویت ایده‌پردازی در کودکان
شعر و قصه کودکانه درباره مورچهشعر و قصه کودکانه درباره مورچه
زندگی سعید مرتضوی؛ آن مظنون همیشگی | از ورود با توصیه تا ماجرای زهرا کاظمیزندگی سعید مرتضوی؛ آن مظنون همیشگی | از ورود با توصیه تا ماجرای زهرا کاظمی
زندگی بهرام افشاری یا همان بهتاش پایتخت | حکم پیاز وسط سیر ترشی را داشتمزندگی بهرام افشاری یا همان بهتاش پایتخت | حکم پیاز وسط سیر ترشی را داشتم
لکه سفید روی ناخن ها چه دلایلی دارد؟لکه سفید روی ناخن ها چه دلایلی دارد؟
مردان از این بیماری ها غافل نشوند | معرفی هفت بیماری در مردانمردان از این بیماری ها غافل نشوند | معرفی هفت بیماری در مردان
نکات ضروری در حین انتخاب و پوشیدن کت و شلوار دامادینکات ضروری در حین انتخاب و پوشیدن کت و شلوار دامادی
مدل سرهمی های شیک زنانه و جایگزین پیراهن برای مهمانی های فصل بهارمدل سرهمی های شیک زنانه و جایگزین پیراهن برای مهمانی های فصل بهار
فرزند سوم کیت میدلتون و همسرش پرنس ویلیام به دنیا آمدفرزند سوم کیت میدلتون و همسرش پرنس ویلیام به دنیا آمد
۱۰ معیار زیبایی شوکه کننده در طول تاریخ بشری!۱۰ معیار زیبایی شوکه کننده در طول تاریخ بشری!
عمارت انیس الدوله همسر ناصرالدین شاه در تهرانعمارت انیس الدوله همسر ناصرالدین شاه در تهران
با حمام نواب و جاذبه های آن در تهران آشنا شویدبا حمام نواب و جاذبه های آن در تهران آشنا شوید
زولا بازی کن

آیسان پرواز

چهل نما
عید فطر یکی از اعیاد مهم در میان مردم مهابادعید فطر یکی از اعیاد مهم در میان مردم مهاباد
عید فطر از مهمترین اعیاد در میان کردها محسوب می شود و استقبال باشکوهی از این عید بزرگ بخصوص در مهاباد صورت می گیرد که با برپایی نماز آغاز می شود
به آسانی و فوری پولدار شوید ! بدون نیاز به صرف زمان و هزینه
جدیدترین مدل های دکوراسیون برای خانه ، آشپزخانه ، پذیرایی ، اتاق خواب
تورهای متنوع باکو با پرواز هفتگی ایران ایر !!
دختر و پسرهای اهل هیجان حتما ببینند !! داغ داغ
چند پیشنهاد ویژه برای خوشحال کردن آنکه دلش مال توست !
چیدمان شیک و طراحی فوق العاده اتاق کودک + تصاویر
مجلل ترین و باشکوه ترین عروسی های ایرانی !!!
روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان در ۲۵ نوامبر
سالروز تشکیل بسیج مستضعفان در ۵ آذر
شعر زیبای فاصله ها از اشعار زهرا پناهی
آداب و رسوم جالب و زیبای ازدواج در کشور ترکیه
آمد بهار و فصل گل افشانی از اشعار مهدیه الهی قمشه ای
شعر ساعت از اشعار زیبای سهراب سپهری
نقاب سنبل تر برشکن تجلّی را از اشعار ابن حسام خوسفی
شعر زیبای دل نهــــادن بر پشیـــمــــانی چـه سود از فریدون توللی
ششم فروردین روز امید و شادباش نویسی
اشعار تبریک مبعث حضرت محمد (ص)
شعر زیبای به پایان آمد این دفتر از اشعار سعدی شیرازی
شعر زیبای سحر بلبل حکایت با صبا کرد از حافظ شیرازی
اشعار میلاد امام حسن مجتبی (ع) (۵)
آداب و رسوم نوروزی باکو پایتخت جمهوری آذربایجان
آشنایی با آداب و رسوم زیبای نوروز در شوشتر
شعر زیبای دیدن روی تو از سیف فرغانی
آداب و رسوم های رایج چهارشنبه سوری در قرون گذشته
اشعار رحلت امام خمینی رحمه الله علیه
صلاح کار کجا و من خراب کجا شعری از حافظ شیرازی
آداب و رسوم عید هرمزگانی ها از دیرباز تاکنون
شعر در کوی بتان از هلالی جغتایی
قصهٔ عاشقان از اشعار زیبای جامی
نهان که می‌کند این درد آشکارهٔ ما شعری از ابن حسام خوسفی
شعر باز در خود خیره شو از فاضل نظری
اشعار ولادت امام سجاد علیه السلام
اشعار ولادت حضرت ابوالفضل علیه السلام
اشعار ولادت باسعادت امام حسین علیه السلام
شعر دلتنگی عاشقانه
روز جهانی زبان مادری ۲۱ فوریه
اشعار مبعث پیامبر اکرم (ص) (۵)
اشعار شهادت امام موسی کاظم علیه السلام
دلم از مهر تو آکنده هنوز شعری زیبا از حمید مصدق
شیک ترین و جدیدترین مدل های لباس عروس , سفره عقد , آرایش عروس و ...
تورهای لحظه آخری آنتالیا, تایلند, مالزی ,دبی , کیش , مشهد
با پارتیشن اداری چگونه محیط کار دوستانه خلق کنیم ؟
بهترین محصولات مراقبت از پوست تالگو مخصوص خانمها و آقایون
چیدمان میز ناهارخوری با اصول و قواعد پذیرایی شیک و مدرن ! + تصاویر

آیسان پرواز

عید فطر یکی از اعیاد مهم در میان مردم مهاباد
عید فطر یکی از اعیاد مهم در میان مردم مهاباد
روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان در ۲۵ نوامبر
روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان در ۲۵ نوامبر
سالروز تشکیل بسیج مستضعفان در ۵ آذر
سالروز تشکیل بسیج مستضعفان در ۵ آذر
شعر زیبای فاصله ها از اشعار زهرا پناهی
شعر زیبای فاصله ها از اشعار زهرا پناهی
آداب و رسوم جالب و زیبای ازدواج در کشور ترکیه
آداب و رسوم جالب و زیبای ازدواج در کشور ترکیه
آمد بهار و فصل گل افشانی از اشعار مهدیه الهی قمشه ای
آمد بهار و فصل گل افشانی از اشعار مهدیه الهی قمشه ای
شعر ساعت از اشعار زیبای سهراب سپهری
شعر ساعت از اشعار زیبای سهراب سپهری
نقاب سنبل تر برشکن تجلّی را از اشعار ابن حسام خوسفی
نقاب سنبل تر برشکن تجلّی را از اشعار ابن حسام خوسفی
رایانمهرامیران پرواز
چهل نما