مشاهده : 245فرش و گلیمRSSاشتراک:

قالیبافی در بیرجند و تاریخچه آن

قالیبافی در بیرجند و تاریخچه آن
از دیرباز قالی بیرجند بسیار مورد توجه بوده است و طرح های خاص آن همیشه مورد پسند واقع شده است . قدیمی ترین مرکز قالی بافی در بیرجند روستای درخش می باشد که مشهورترین فرش ها در آنجا بافته می شود.
قالیبافی در بیرجند سابقه ای طولانی دارد .مطالبی که در کتب قدیمی فرش و قالی آمده است حکایت از بافت فرش ,
در آن زمان ها در منطقه بیرجند می دهد. از دلایلی که باعث شد فرش بیرجند بسیار معروف شود جنس خوب آن بود,
که از پشم های مرغوب برای بافت آن استفاده می کردند. از طرح های معروف قالی بیرجند می توان ,
طرح افشان و طرح سه گل را نام برد.

قالیبافی در بیرجند

بدون شک تاریخ قالیبافی در بیرجند به سالهای بسیار دور بازمیگردد، تا آنجاکه مقدسی در قرن دهم می‌گوید: «قالی و ,
سجاده در نواحی کوهستانی بیرجند شهرت دارد» و لرد کرزون می‌نویسد: «مرکز عمده فرش عبارت است از ,
ناحیه قائن و بیرجند در خراسان که فرشهای ریزبافت دارند و به قیمت گران فروخته می‌شوند.»

در اواخر دوره قاجار به تدریج فرش سهم مهمی در اقتصاد منطقه می‌یابد. سرپرستی سایکس در ۹۰ سال قبل می‌گوید:
«گسگ پنجاه خانوار دارد با این حال ۳۰دستگاه قالیبافی در آنجا دایر است.»متعاقب این رکورد اقتصادی قالی‌ها,
از حیث کیفی و حتی کمی تنزل شدیدی یافت.

قالیبافی در بیرجند

فرش با طرح خشتی

اما در سال ۱۳۳۰ با ورود افرادی همچون عزیز محمد زهرایی، دکتر عبدالعلی احمدی، عبد المجید جمشیدی و دیگران ,
که ازتولیدکنندگان و عرضه کنندگان فرش‌های مرغوب بیرجند بودند، اوضاع به تدریج دگرگون شد.

در این میان حاج حسین امینی از تجار و تولیدکنندگان باسابقه فرش بیرجند بیش از همه در شهرت جهانی فرش,
بیرجند همت گماشت.

به نحوی که قالیهای مرغوب وی تا مدت‌ها به عنوان بافته‌های بیرجند شناخته نمی‌شد .ویژگی‌های فرش بیرجند,
نظیر تمام فرش‌های خوب دیگر ایرانی، استفاده از جنس و رنگ خوب و عمدتاً گیاهی، پشم‌های محلی و بافت ,
و ساختار عالی بوده است.

نقشه متداول کارگاهی در زمانهای گذشته و تجدید حیات قالیبافی طی اواخر قرن سیزده هجری در این شهرستان،
نقشه هراتی بوده است.

مهمترین طرح های قالی بیرجند

علاوه بر طرح فوق براساس تحقیقی که در سال ۱۳۶۸ از ۲۳۸ کارگاه قالیبافی در بیرجند به عمل آمدهاست،
۲۲ عنوان نقشه متمایز از یکدیگر معرفی شده‌اند که برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: طرح ربعی سعدی، طرح کلهاسبی،
طرح افشان، طرح کف ساده، طرح سه گل، طرح خشتی و…

سیسیل ادواردز می‌گوید: قالی بیرجند در سالهای ۱۹۳۸_ ۱۹۳۴در اوج شهرت خود بود. گرچه طرح‌هایی که در آن ,
به کار می‌رفت تنوع چندانی نداشت ولی خوب و مرغوب بود.

رنگ‌هایی که مورد استفاده قرار می‌گرفت عالی بود و کار بافندگی با مهارت انجام می‌گرفت. این قالی‌ها دارای زیبایی ,
و ظرافتی بودند که جز بهترین نوع قالی مشهد محسوب می‌شدند، سایر قالی‌های این خطه فاقد آن خصوصیات بودند،
ولی بازارهای اروپا قالی بیرجند را به قالی مشهد ترجیح می‌دادند.

قالیبافی در بیرجند

نمونه فرش سجاده ای

تاریخچه و پیشینه طرح خشتی بیرجند

قدیمی‌ترین طرحهایی که در بیرجند بافته می‌شدند و تاحد زیادی به خشتی نزدیک بودند باعنوان «قابی» شهرت داشتند.
در این طرح‌ها قابهای مربع یا مستطیل شکل در ابعاد متفاوت و به تعداد کم در سطح فرش نقش می‌بستند که,
نقش‌های آن بسیار خلوت‌تر از خشتی‌های امروزه بوده است.

در این نوع قالی هر قاب تنها یکبار بافته می‌شد و هرگز در سطح یک قالی مجدد تکرار نمی‌شد. این طرح در منطقه,
درخش توسط آقای زهرایی و حاج آقا کامیابی بافته می‌شده است.

به‌ اعتقاد برخی، ازآنجاییکه قالی بیرجند تحت تأثیر کرمان و مشهد بوده و اصولاً مسیر کرمان – بیرجند یا مشهد-بیرجند ,
را طی کرده و از اواخر دوره قاجار شرکت قالی شرق بیرجند که وابسته به شرکت قالی شرق کرمان بود,
تأسیس شد، می‌توان به طور قطع گفت که طرح خشتی تجار بیرجند مستقیماً از قم وارد بیرجند,
شده است نه چهارمحال و بختیاری.

اصالت قالی خشتی در ایران

ولی به طور کلی قالی خشتی در ایران منصوب به چهارمحال و بختیاری است و حتی تأثیرات بومی و طبیعی این منطقه,
را می‌توان در طرح‌های هر خشت به خوبی مشاهده کرد.

بیشتر بدانید آشنایی با فرش بیرجند

بدون شک تاریخ قالیبافی در بیرجند به سالهای بسیار دور بازمی گردد. اگرچه در کتابهای تاریخی به این امر اشاره,
نگردیده اما به علت موقعیت خاص جغرافیای منطقه و همچنین توجه متنفذین حاکم بر آن بعید به نظر می رسد ,
که سابقه قالیبافی بیرجند کمتر از دیگر شهرهای استان خراسان باشد.

براساس برخی مطالعات انجام شده می توان سابقه ای حداقل ۲۰۰ ساله برای قالی امروز بیرجند قایل بود.
براساس همین مطالعات احتمالا” سابقه قالیبافی در برخی روستاهای اطراف بیرجند به مراتب بیشتر است.

قالیبافی در بیرجند

طرح افشان فرش

روستاهای درخش و مود قدیمی ترین و مشهورترین مناطق قالیبافی حومه بیرجند هستند. این دو روستا از قدیمی ترین,
مناطق قالیبافی در شرق ایران و جنوب خراسان هستند. مدارکی دال بر وجود قالیبافی در خود شهر بیرجند,
تا قبل از ۱۲۷۰ هجری شمسی وجود ندارد.

احیای مجددو پیشرفت دوباره قالیبافی در کل منطقه بیرجند به سرعت شکل گرفت. قالی بیرجند در فاصله سالهای,
۱۳۱۰تا ۱۳۲۰ هجری شمسی در اوج شهرت خود قرار داشت و علیرغم طرحهای یکنواخت آن،
دارای کیفت نسبتا” مناسبی بودو بسیاری از آنها بر قالیهای مناطق دیگر خراسان برتری داشت.

تنزل فرش بیرجند در جنگ جهانی دوم

با شروع جنگ خانمانسوز دوم جهانی به واسطه فروپاشی بازارهای اروپا و عواقب آن فرش بیرجند با کاهش صادراتن,
مواجه شد و متقاعب آن کلیه قالیها از حیث کیفی و حتی کمی تنزل شدیدی یافت.

اما از سال ۱۳۲۰ با ورود افرادی همچون عزیز محمد زهرایی، دکتر عبدالعلی احمدی، عبدالمجید جمشیدی و دیگران ,
که از تولیدکنندگان و عرضه کنندگان فرشهای مرغوب بیرجند بودند. اوضاع به تدریج دگرگون شد.
در این میان اوضاع به تدریج دگرگون شد.

می توان وضعیت قالیبافی منطقهء بیرجند در طی یکصد سال اخیر به سه دوره تقسم نمود:

۱- سالهای قبل از ۱۳۰۰ هجری شمسی تا ۱۳۰۰ که دوران بافت قالیهای خوب و ممتاز منطقه بیرجند بوده است ,
و نمونه هایی از آنها باقی مانده است.

۲- سالهای ۱۳۰۰ تا حدود ۱۳۲۲ هجری شمسی. در این دوره به خاطر وقوع جنگ به ویژه عواقب حاصل از آن،
علی رغم تولیدات نسبتا” خوب روستاهایی همچون مود و حتی خود شهر بیرجند، رکود و آشفتگی خاصی,
در وضع صادرات و فروش فرش بیرجند بوجودآمد.

۳- از ابتدای سالهای دهه ۱۳۳۰ هجری شمسی دوران شکوفایی و تجدید حیات فرش بیرجند آغاز گردید.یعنی با آغاز ,
فعالیت تولیدکنندگان و بافندگان زبده به تدریج قالی بیرجند شهرت گذشته را یافت و علی رغم برخی معضلات,
که گریبانگیر اکثر قالیهای ایران است توانسته موقعیت مناسبی در کشور های اروپایی و حتی آمریکا برای خود مهیا سازد.

مهمترین مراکز قالیبافی حومه بیرجند: روستاهای درخش، مود، چاج، آسیابان، مسک، فورخاص، کوشکک،
دره عباس، رژنوک، سرچاه، فصل آباد، تقاب و نوفرست از مهمترین مراکز قالیبافی خومه بیرجند محسوب می شوند.

فرش ایرانی , محراب نقش

برچسب ها:

پارک آبی

مدیسه

آیسان پرواز

نو عروس

چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۵۶) از بهنوش طباطبایی تا عکس دونفره بهنام بانی و لیندا کیانی در روسیه!چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۵۶) از بهنوش طباطبایی تا عکس دونفره بهنام بانی و لیندا کیانی در روسیه!
لیندا کیانی؛ پای ثابت حضور در جام جهانی ، از برزیل تا روسیه!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۳۵)لیندا کیانی؛ پای ثابت حضور در جام جهانی ، از برزیل تا روسیه!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۳۵)
بهاره افشاری؛ از ساختن مستند برای اسب سردار آزمون تا حضور در روسیه برای تشویق او!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۳۴)بهاره افشاری؛ از ساختن مستند برای اسب سردار آزمون تا حضور در روسیه برای تشویق او!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۳۴)
اینستاگرام هنرمندان (۵۸) از بهاره کیان افشار در کنار بهرام رادان تا بهاره رهنما و قومِ قشنگ شوهرش!اینستاگرام هنرمندان (۵۸) از بهاره کیان افشار در کنار بهرام رادان تا بهاره رهنما و قومِ قشنگ شوهرش!
از اکبر عبدی تا بهاره کیان افشار ، واکنش افراد مشهور به برد تاریخی تیم ملی ایران در جام‌جهانی (۵)از اکبر عبدی تا بهاره کیان افشار ، واکنش افراد مشهور به برد تاریخی تیم ملی ایران در جام‌جهانی (۵)
از بهاره افشاری در روسیه تا مریم معصومی سر کار ، واکنش افراد مشهور به برد تاریخی تیم ملی ایران در جام‌جهانی (۴)از بهاره افشاری در روسیه تا مریم معصومی سر کار ، واکنش افراد مشهور به برد تاریخی تیم ملی ایران در جام‌جهانی (۴)
از سام درخشانی تا الناز حبیبی ، واکنش افراد مشهور به برد تاریخی تیم ملی ایران در جام‌جهانی (۳)از سام درخشانی تا الناز حبیبی ، واکنش افراد مشهور به برد تاریخی تیم ملی ایران در جام‌جهانی (۳)
از هدیه تهرانی تا مهناز افشار ، واکنش افراد مشهور به برد تاریخی تیم ملی ایران در جام‌جهانی (۲)از هدیه تهرانی تا مهناز افشار ، واکنش افراد مشهور به برد تاریخی تیم ملی ایران در جام‌جهانی (۲)
از امین زندگانی و الیکا عبدالرزاقی تا شیلا خداداد ، واکنش افراد مشهور به برد تاریخی تیم ملی ایران در جام‌جهانی (۱)از امین زندگانی و الیکا عبدالرزاقی تا شیلا خداداد ، واکنش افراد مشهور به برد تاریخی تیم ملی ایران در جام‌جهانی (۱)
چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۵۵) از چهره های مشهوری که به روسیه رفتند تا بهنوش طباطبایی با تیپ عروسی!چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۵۵) از چهره های مشهوری که به روسیه رفتند تا بهنوش طباطبایی با تیپ عروسی!
اینستاگرام هنرمندان (۵۷) از انتقاد نوه امام به عدم حضور بانوان در بیلبورد حمایت از تیم ملی تا ترلان پروانه با تم سیاه و سفیداینستاگرام هنرمندان (۵۷) از انتقاد نوه امام به عدم حضور بانوان در بیلبورد حمایت از تیم ملی تا ترلان پروانه با تم سیاه و سفید
عکسهای جدید بازیگران و چهره های مشهور با همسرانشان ۲۱۹عکسهای جدید بازیگران و چهره های مشهور با همسرانشان ۲۱۹
نظر خود را بنویسید-نظرات کاربران (۰)
اپارک

آیسان پرواز

مدیسه
آویز نخی گلدان | اموزش درست کردن آویز گلدان با نخآویز نخی گلدان | اموزش درست کردن آویز گلدان با نخ
گردنبند کریستالی | آموزش درست کردن گردنبند با دانه های کریستالگردنبند کریستالی | آموزش درست کردن گردنبند با دانه های کریستال
فرش ترکمن و مهمترین نقش های آنفرش ترکمن و مهمترین نقش های آن
ساعت دیواری سه بعدی | آموزش ساخت ساعت دیواری با خلال دندانساعت دیواری سه بعدی | آموزش ساخت ساعت دیواری با خلال دندان
کارت تبریک سه بعدی | آموزش ساخت کارت تبریک با مقوای رنگیکارت تبریک سه بعدی | آموزش ساخت کارت تبریک با مقوای رنگی
گردنبند زیبا | آموزش ساخت گردنبند با سیم و سنگگردنبند زیبا | آموزش ساخت گردنبند با سیم و سنگ
جعبه کادو هرمی | آموزش درست کردن جعبه کادو با مقواجعبه کادو هرمی | آموزش درست کردن جعبه کادو با مقوا
چراغ خواب کاغذی | آموزش درست کردن چراغ خواب با کاغذ و سیمچراغ خواب کاغذی | آموزش درست کردن چراغ خواب با کاغذ و سیم
قاب عکس | آموزش ساخت قاب عکس با بلوک شیشه ایقاب عکس | آموزش ساخت قاب عکس با بلوک شیشه ای
ساعت دیواری آنتیک |آموزش ساخت ساعت دیواری با بشقابساعت دیواری آنتیک |آموزش ساخت ساعت دیواری با بشقاب
گلیم بافی | مهم ترین ابزار گلیم بافیگلیم بافی | مهم ترین ابزار گلیم بافی
گلیم مسند و ویژگی های آنگلیم مسند و ویژگی های آن
فرش چلسی و ویژگی های آنفرش چلسی و ویژگی های آن
ساعت رومیزی توپی| آموزش درست کردن ساعت رومیزی با توپ فلزیساعت رومیزی توپی| آموزش درست کردن ساعت رومیزی با توپ فلزی
کاشی کاری و تاریخچه آن در ایرانکاشی کاری و تاریخچه آن در ایران
جاکارتی چرم | آموزش درست کردن جاکارتی با چرمجاکارتی چرم | آموزش درست کردن جاکارتی با چرم
صنایع دستی | لرستان چه صنایع دستی دارد؟صنایع دستی | لرستان چه صنایع دستی دارد؟
قالیچه تصویری در دوران قاجارقالیچه تصویری در دوران قاجار
ده یک دوزی و تاریخچه آنده یک دوزی و تاریخچه آن
گبه و راهنمای خرید آنگبه و راهنمای خرید آن
ملیله کاری | صنایع فلزکارى دستىملیله کاری | صنایع فلزکارى دستى
گلیم مسند و ویژگی های آنگلیم مسند و ویژگی های آن
گلیم بافی یکی از قدیمی ترین هنرها در بین ایرانیان است و در شهرهای مختلف طرح های مختلف گلیم بافته می شود .در این مطلب با گلیم مسند آشنا می شوید که در عنبران بافته می شود .
به آسانی و فوری پولدار شوید ! بدون نیاز به صرف زمان و هزینه
جدیدترین مدل های دکوراسیون برای خانه ، آشپزخانه ، پذیرایی ، اتاق خواب
در پاتایا و آنتالیا چه می گذرد ؟ ایرانیان به دنبال چه هستند ؟
تورهای متنوع باکو با پرواز هفتگی ایران ایر !!
دختر و پسرهای اهل هیجان حتما ببینند !! داغ داغ
جدیدترین و شیک ترین و هیجان انگیزترین پارکـــــــــــــ آبی تهران !!
چیدمان شیک و طراحی فوق العاده اتاق کودک + تصاویر
مجلل ترین و باشکوه ترین عروسی های ایرانی !!!
شیک ترین و جدیدترین مدل های لباس عروس , سفره عقد , آرایش عروس و ...
ملیله کاری | صنایع فلزکارى دستى
جعبه کادو هرمی | آموزش درست کردن جعبه کادو با مقوا
آویز نخی گلدان | اموزش درست کردن آویز گلدان با نخ
ساعت دیواری آنتیک |آموزش ساخت ساعت دیواری با بشقاب
گردنبند کریستالی | آموزش درست کردن گردنبند با دانه های کریستال
ده یک دوزی و تاریخچه آن
گلیم بافی | مهم ترین ابزار گلیم بافی
گردنبند زیبا | آموزش ساخت گردنبند با سیم و سنگ
قاب عکس | آموزش ساخت قاب عکس با بلوک شیشه ای
کاشی کاری و تاریخچه آن در ایران
گبه و راهنمای خرید آن
کارت تبریک سه بعدی | آموزش ساخت کارت تبریک با مقوای رنگی
ساعت رومیزی توپی| آموزش درست کردن ساعت رومیزی با توپ فلزی
فرش ترکمن و مهمترین نقش های آن
صنایع دستی | لرستان چه صنایع دستی دارد؟
ساعت دیواری سه بعدی | آموزش ساخت ساعت دیواری با خلال دندان
جاکارتی چرم | آموزش درست کردن جاکارتی با چرم
قالیچه تصویری در دوران قاجار
چراغ خواب کاغذی | آموزش درست کردن چراغ خواب با کاغذ و سیم
فرش چلسی و ویژگی های آن
گردنبند مروارید زیبا با روبان و مروارید بسازید
نازک کاری چوب | صنایع دستی استان کردستان
نساجی سنتی , هنر مردمان یزد
قالیبافی در بیرجند و تاریخچه آن
سه پایه سیمانی طرحدار درست کنید
قالی چهارباغ و قدمت آن
پیکر تراشی و زمان پیدایش آن
تابلو پارچه ای | آموزش درست کردن تابلو با پارچه
قالی شیخ صفی | آشنایی با قالی شیخ صفی
چاپ باتیک یا چاپ کلاقی چیست؟
با پارتیشن اداری چگونه محیط کار دوستانه خلق کنیم ؟
بهترین محصولات مراقبت از پوست تالگو مخصوص خانمها و آقایون
چیدمان میز ناهارخوری با اصول و قواعد پذیرایی شیک و مدرن ! + تصاویر
در سال جدید نگران کسب درآمد نباشید | کسب درآمد عالی
ویژه بهار 97 | امسال را متفاوت تجربه کنید
گلیم مسند و ویژگی های آن
گلیم مسند و ویژگی های آن
ملیله کاری | صنایع فلزکارى دستى
ملیله کاری | صنایع فلزکارى دستى
جعبه کادو هرمی | آموزش درست کردن جعبه کادو با مقوا
جعبه کادو هرمی | آموزش درست کردن جعبه کادو با مقوا
آویز نخی گلدان | اموزش درست کردن آویز گلدان با نخ
آویز نخی گلدان | اموزش درست کردن آویز گلدان با نخ
ساعت دیواری آنتیک |آموزش ساخت ساعت دیواری با بشقاب
ساعت دیواری آنتیک |آموزش ساخت ساعت دیواری با بشقاب
گردنبند کریستالی | آموزش درست کردن گردنبند با دانه های کریستال
گردنبند کریستالی | آموزش درست کردن گردنبند با دانه های کریستال
ده یک دوزی و تاریخچه آن
ده یک دوزی و تاریخچه آن
گلیم بافی | مهم ترین ابزار گلیم بافی
گلیم بافی | مهم ترین ابزار گلیم بافی
رایانمهرامیران پرواز
چهل نما