تاریخ نشر :سه شنبه ۰۹ اردیبهشت ۱۳۹۳مشاهده : 119مذهبیRSSاشتراک:

آیا می شود گاهی بنا به مصلحت دروغ گفت؟

آیا می شود گاهی بنا به مصلحت دروغ گفت؟
دروغ ادعای باطلی است که گوینده، عمداً آن را به عنوان حقیقت بیان می‌کند. دروغ‌گویی معمولاً به منظور کلاه‌برداری یا فریب یا جلوگیری از وضعیتی که برای دروغگو نامطلوب است، رخ می‌دهد.دروغ می‌تواند باعث بی‌اعتمادی شود. دروغ از گناهان کبیره در اسلام محسوب می‌گردد.در روایتی از معصوم گناهان بزرگی چون دزدی و زنا ذکر شده […]

دروغ ادعای باطلی است که گوینده، عمداً آن را به عنوان حقیقت بیان می‌کند.

دروغ‌گویی معمولاً به منظور کلاه‌برداری یا فریب یا جلوگیری از وضعیتی که برای دروغگو نامطلوب است، رخ می‌دهد.دروغ می‌تواند باعث
بی‌اعتمادی شود.

دروغ از گناهان کبیره در اسلام محسوب می‌گردد.در روایتی از معصوم گناهان بزرگی چون دزدی و زنا ذکر شده که
ممکن است مومن در حالتی دچار آن گردد(و توبه کند)، اما دروغ گویی با مسلمانی قابل جمع نیست.(«دانستنیهایی از قرآن
گناهان بزرگ و کوچک».پایگاه حوزه)

انواع دروغ

۱٫جدی که حرام است.

۲٫شوخی که دو صورت دارد:

– شوخی بودن آن معلوم است که حرام نیست ولی باید به اندازه ی باشد
که باعث عادت به دروغ گویی نشود و آن کاری است بس مشکل.

– شوخی بودن آن معلوم نیست که حرام است، مثل دروغ گفتن به فرد ساده لوح خوش باور.

سۆال: آیا می شود گاهی بنا به مصلحت دروغ گفت؟

جواب: دروغ از گناهان کبیره است و مصلحت اندیشی
موجب رفع حرمت نمی شود، بلی مواردی استثناء شده که در کتب اخلاقی مذکور است.(استفتائات حضرت امام(ره)، ج۲، ص۶۱۶-۶۱۷)

سوال:
آیا اگر دروغ برای شوخی باشد، ولی ضرری برای کسی نداشته باشد حرام است؟

جواب: دروغ گفتن حرام است هر
چند به شوخى باشد، مگر این‌که در کلامش قرینه و علامتى باشد که نشان دهد در آنچه مى‌گوید قصد حکایت
ندارد؛ پس در صورتى که مخاطب بفهمد قصد جدّى ندارد و شوخى مى‌کند
دروغ محسوب نمى‌شود .
(تبریزى، جواد، استفتاءات جدید، ج‌۲، ص ۴۸۷ ؛ مکارم شیرازى، ناصر، استفتاءات جدید، ج‌۳، ص ۱۷۰؛ صافى گلپایگانى، لطف الله،
جامع الأحکام، ج‌۱، ص ۸۹)

سوال: در چه مواردی دروغ گفتن جایز است؟

راستگویى و مبارزه با کذب و دروغ
از اهمیت فوق العاده ای در تعلیمات اسلامی برخوردار است.امام صادق (علیه السلام) مى‏فرماید: “نگاه به رکوع و سجود طولانى
افراد نکنید، چرا که ممکن است عادت آنها شده باشد، به طورى که اگر آن را ترک کنند ناراحت شوند،
ولى نگاه به راستگویى و امانت داری آنها کنید”[۱]؛ یعنی راستگویى و امانت ملاکِِ خوبی و ایمان افراد است.

در حدیثى از امام باقر (علیه السلام) آمده است: “خداوند متعال براى شر و بدى، قفل هایى قرار داده که
کلید آن قفل ها شراب است (چرا که مانع اصلى زشتی ها و بدی ها عقل است و مشروبات الکلى
عقل را از کار مى‏اندازد) سپس اضافه فرمود: دروغ از شراب هم بدتر است[۲]

رابطه دروغ و گناهان دیگر از
این نظر است که انسان گناهکار هرگز نمى‏تواند، راستگو باشد، چرا که راستگویى موجب رسوایى او است، و براى پوشاندن
آثار گناه معمولا باید متوسل به دروغ شود.به عبارت دیگر، دروغ انسان را در مقابل گناه آزاد مى‏کند، و راستگویى
محدود.[۳]

یکی از ضررهای بزرگ دروغ این است که نابود کننده سرمایه اطمینان است.مى‏دانیم مهمترین سرمایه یک جامعه اعتماد متقابل
و اطمینان عمومى است، و مهمترین چیزى که این سرمایه را به نابودى مى‏کشاند دروغ و خیانت و تقلب است،
و یک دلیل عمده بر اهمیت فوق العاده راستگویى و ترک دروغ در تعلیمات اسلامى همین موضوع است، ولی با
این حال در موارد و شرایطی که اضطرار (احتیاج شدید) به دروغ گفتن در کار باشد گفتن دروغ جایز شمرده
شده است، اما این جواز به مقدار اضطرار تا زمانی است که اضطرار وجود داشته باشد نه بیشتر.مقصود از اضطرار
در اینجا، احتیاج شدید به ارتکاب دروغ برای جلو گیری از ضرر های بزرگی همچون به خطر افتادن جان انسان
یا سلامتی او و یا جلوگیری از تهاجم دشمن به سرزمین اسلام و یا جلو گیری از اختلاف بین برادران
مسلمان و به طور کلی تمام مواردی که اهمیتش از قبح دروغ بیشتر باشد.

این نکته را باید متذکر شد که اگر چه دروغ گفتن از دید شرع در موارد اضطرار و براى دفع
ضررهای بزرگ و غیر قابل تحمل جایز است، اما چنانچه راهى وجود داشته باشد که بدون ارتکاب دروغ، ضرر را
دفع کند باید آن راه بر گزیده شود.یکی از این راهها روش «توریه» است.توریه یعنی کلامى که از آن دو
معنا فهمیده شود: یکى معناى ظاهر و آشکار که ذهن شنونده به سرعت به آن منتقل مى‏شود، و دیگرى معناى
نهانى و ناپیدا که مقصود اصلى گوینده است و ذهن شنونده به آن منتقل نمى‏شود.اگر انسان براى برطرف کردن زیان
از خود یا مسلمانى دیگر ناچار به استفاده از توریه یا دروغ شود، لازم است «توریه» کند.

در موارد اضطرار به ارتکاب دروغ، فرقی نیست که ضرر متوجه خود انسان باشد یا متوجه دیگر مومنین.

حضرت رضا(علیه السلام) ‏فرمود: همانا شخصى در حق برادر مسلمانش سخن راستى مى‏گوید که با این گفتار، او را گرفتار
مى کند؛ پس نزد خدا از دروغگویان است و همانا شخصى در حق برادر مسلمانش دروغى مى‏گوید که با آن
دروغ، از او دفع ضرر مى‏کند؛ پس نزد خدا از راستگویان است.[۴]

امام صادق (علیه السلام) فرمودند: در روز قیامت،
از هر دروغى بازخواست مى‏شود، مگر از سه مورد: یکى این که شخصى که در حال جنگ،[ دشمن را ]
فریب دهد، این دروغ از او برداشته مى‏شود؛ دوم هنگامى که دروغ باعث «اصلاح ذات البین» (حل اختلاف و ایجاد
صلح و آشتى بین دو مسلمان) شود و….[۵]

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به حضرت على (علیه السلام) وصیت فرمود: همانا خداوند دروغ به مصلحت
و خیر را دوست دارد و از راستى که فساد در پى‏داشته باشد، متنفر است[۶].

البته رعایت مقدار و میزان دروغ لازم براى ایجاد اصلاح، ضرورت دارد و نباید از حد لازم تجاوز کرد؛ چرا
که تجاوز از حد لازم، انسان را به خوى دروغگویى مبتلا مى‏کند و حضرت صادق (علیه السلام) مى‏فرماید: اصلاح گر
سرشت دروغگویى ندارد.[۷] آنچه از روایت پیشین مى‏توان فهمید این است که انسان به بهانه اصلاح جامعه، و ایجاد صلح
و آشتى بین دو مسلمان، مجاز به دروغگویى بى‏جا و بى‏اندازه نیست؛ بلکه باید میزان لازم را رعایت کند.[۸]

پی نوشتها:

[۱]سفینه
البحار ماده” صدق” ؛ الکافی، ج ۲، ص ۱۰۴

[۲]اصول کافى ج ۲ ص ۳۳۹

[۳]تفسیر نمونه، ج ‏۱۱، ص
۴۱۳٫

[۴] حر عاملی، وسائل الشیعه، ج ۱۲، ص ۲۵۵ ح ۱۶۲۳۸٫

[۵]کلینى، کافى، ج ۲، ص ۳۴۲، ح ۱۸

[۶] حر عاملى، وسائل الشیعه، ج ۱۲، ص ۲۵۲، ح ۱۶۲۲۹٫

[۷]المصلح لیس بکذاب.کلینى، کافى، ج ۲، ص ۲۱۰، ح ۷

[۸]نک: تهرانی، مجتبی، سایت بلاغ.

تبیان

2014-04-29
امتیاز بدهید
امتیاز : 4 تعداد رای : 5
سحر ولدبیگی ؛ از ازدواج غیابی تا سریال آرماندو!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۵)سحر ولدبیگی ؛ از ازدواج غیابی تا سریال آرماندو!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۵)
چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۷۷) از دلبرانگی بهنوش طباطبایی تا خستگی سحر قریشی در گرما!چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۷۷) از دلبرانگی بهنوش طباطبایی تا خستگی سحر قریشی در گرما!
ساره بیات ؛ زیبا و جذاب اما تکراری!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۴)ساره بیات ؛ زیبا و جذاب اما تکراری!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۴)
اینستاگرام هنرمندان (۸۵) از تولد الناز حبیبی تا تولد مرتضی پاشایی!!!اینستاگرام هنرمندان (۸۵) از تولد الناز حبیبی تا تولد مرتضی پاشایی!!!
چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۷۶) از حیاط باصفای بهنوش طباطبایی تا همینجوری های سحر قریشی!چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۷۶) از حیاط باصفای بهنوش طباطبایی تا همینجوری های سحر قریشی!
نیما کرمی ؛ از بیماری عجیب و غریب تا تولد دومین فرزندش| سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۳)نیما کرمی ؛ از بیماری عجیب و غریب تا تولد دومین فرزندش| سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۳)
اینستاگرام هنرمندان (۸۴) از آب دوغ خیار خوردن الناز حبیبی در رستوران فریبا نادری تا تیپ رسمی لیلا اوتادی!اینستاگرام هنرمندان (۸۴) از آب دوغ خیار خوردن الناز حبیبی در رستوران فریبا نادری تا تیپ رسمی لیلا اوتادی!
پانته‌ آ بهرام ؛ از زندگی شخصی تا رد کردن پیشنهاد مهران مدیری | سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۲)پانته‌ آ بهرام ؛ از زندگی شخصی تا رد کردن پیشنهاد مهران مدیری | سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۲)
چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۷۵) از طبیعت گردی الناز شاکردوست و سگش تا استایل عجیب مریم معصومی در کنسرت بهنام بانی!چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۷۵) از طبیعت گردی الناز شاکردوست و سگش تا استایل عجیب مریم معصومی در کنسرت بهنام بانی!
کاوه خداشناس ؛ دامادِ پدرسوخته سریال پدر!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۱)کاوه خداشناس ؛ دامادِ پدرسوخته سریال پدر!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۱)

نو عروس

نظر خود را بنویسید-نظرات کاربران (۰)
رایانمهر
علت مشکی بودن پارچه کعبه چیست؟علت مشکی بودن پارچه کعبه چیست؟
فواید ذکر ایام هفته برای رفع مشکلاتفواید ذکر ایام هفته برای رفع مشکلات
دعا برای دور کردن اضطراب و دلشوره چیست؟دعا برای دور کردن اضطراب و دلشوره چیست؟
دعایی برای رفع حاجت و تنگی سینهدعایی برای رفع حاجت و تنگی سینه
دعایی برای دفع وسوسه های شیطانی و دوری از گناهاندعایی برای دفع وسوسه های شیطانی و دوری از گناهان
دعا برای زیاد شدن خیر و برکت در زندگی چیست؟دعا برای زیاد شدن خیر و برکت در زندگی چیست؟
با خواندن این ذکر معجزه گر حاجاتتان برآوره می شودبا خواندن این ذکر معجزه گر حاجاتتان برآوره می شود
دعا برای دفع حیله دشمنان را بخوانیددعا برای دفع حیله دشمنان را بخوانید
روایتی شنیدنی درباره امام حسین(ع)روایتی شنیدنی درباره امام حسین(ع)
چرا استفاده طلا برای مردان حرام است؟چرا استفاده طلا برای مردان حرام است؟
جنابت زنان در خواب | روش تشخیص جنابت زن چگونه است؟جنابت زنان در خواب | روش تشخیص جنابت زن چگونه است؟
تیمم عروس خانم در شب عروسی چه احکامی دارد؟تیمم عروس خانم در شب عروسی چه احکامی دارد؟
خیانت زن به شوهرش چه احکامی دارد؟خیانت زن به شوهرش چه احکامی دارد؟
ازدواج از نگاه آیات قرآن کریمازدواج از نگاه آیات قرآن کریم
جعفر طیار کیست و چرا نمازش معروف است؟جعفر طیار کیست و چرا نمازش معروف است؟
یا آثار و برکات خواندن آیه الکرسی آشنا شویدیا آثار و برکات خواندن آیه الکرسی آشنا شوید
ذکر کثیر به چه معناست؟ذکر کثیر به چه معناست؟
آرامش در قبر تحت تاثیر این عوامل استآرامش در قبر تحت تاثیر این عوامل است
آشنایی با صحابه امام حسین عباد‌ بن‌ مهاجرآشنایی با صحابه امام حسین عباد‌ بن‌ مهاجر
نگاهی که ثواب یک حج مقبول را داردنگاهی که ثواب یک حج مقبول را دارد
دعا نزد خداوند قبول می شود البته با این شرایطدعا نزد خداوند قبول می شود البته با این شرایط
برای در امان ماندن از خطرات زلزله این دعاها را بخوانیدبرای در امان ماندن از خطرات زلزله این دعاها را بخوانید
نماز خواندن با بلوز و شلوار برای بانوان چه حکمی دارد؟نماز خواندن با بلوز و شلوار برای بانوان چه حکمی دارد؟
نماز شکسته چگونه است؟نماز شکسته چگونه است؟
مواردی که برای بیرون رفتن اجازه شوهر لازم نیست!مواردی که برای بیرون رفتن اجازه شوهر لازم نیست!
آیا می توان به صورت تلفنی استخاره کرد؟آیا می توان به صورت تلفنی استخاره کرد؟
طلاق | عده طلاق چند روز است؟طلاق | عده طلاق چند روز است؟
عید غدیر فرصتی برای تقویت وحدت بین مسلمانان استعید غدیر فرصتی برای تقویت وحدت بین مسلمانان است
اختلاط زن و مرد در کلاس های دانشگاه تا چه حدی اشکال ندارد؟اختلاط زن و مرد در کلاس های دانشگاه تا چه حدی اشکال ندارد؟
فضیلت و خواص سوره بروجفضیلت و خواص سوره بروج
علت مشکی بودن پارچه کعبه چیست؟علت مشکی بودن پارچه کعبه چیست؟
زمانیکه پیامبر الام به پیامبری مبعوث شد خداوند به او دستور خواندن نماز را داد و قبله اولیه به سمت بیت المقدس بود که این قبله با فرمان خدا به سمت خانه کعبه تغییر کرد. این روزها شاهد برپایی مناسک حج هستیم و مردم بسیاری برای این برای به جا آوردن این اعمال به عربستان سفر کرده اند.
به آسانی و فوری پولدار شوید ! بدون نیاز به صرف زمان و هزینه
هدیه ایی ویژه برای خوشحال کردن همسرتان
دیگر جشن عروسی نگیرید، بدون عروسی ساز !!!
شیک ترین و جدیدترین مدل های لباس عروس , سفره عقد , آرایش عروس و ...
امام جواد علیه السلام چگونه به شهادت رسید؟
زن می تواند جلوتر از مرد به نماز بایستد؟
طریقه خواندن نماز دهه اول ذی الحجه
شیطان به دست امام زمان(عج) کشته می شود؟
ثواب وضو گرفتن قبل از خواب
احکام شرعی مربوط به احتکار چیست؟
این نماز پر فضیلت ماه ذی‌القعده را از دست ندهید
تماشاى زن بى‏ حجاب در رسانه‏ هاى تصویرى چه حکمی دارد؟
شیطان و سیاست‌های هجومی او چیست؟
آشنایی با فضایل و اعمال ماه ذی القعده
آشنایی با احکام شرعی حد ترخص
نماز خواندن با بلوز و شلوار برای بانوان چه حکمی دارد؟
زن و ارثیه | زن چه مقدار از اموال شوهرش را به ارث می برد؟
نمازهای واجب را می شناسید؟ | نماز قضاى پدر و مادر بر عهده کیست؟
خشم و عصبانیت خود را این گونه مهار کنید
وظایف مرد در خانواده چیست؟
ازدواج موقت | جایگاه فرزند حاصل از ازدواج موقت در قانون شرع
نماز و فصل های سال چه رابطه ای باهم دارند؟
دعایی برای دفع وسوسه های شیطانی و دوری از گناهان
بهترین نوع خوابیدن از نظر اسلام چگونه است؟
آرامش در قبر تحت تاثیر این عوامل است
اختلاط زن و مرد در کلاس های دانشگاه تا چه حدی اشکال ندارد؟
جعفر طیار کیست و چرا نمازش معروف است؟
دعایی برای رفع حاجت و تنگی سینه
نخستین تابوت در اسلام به چه کسی تعلق داشته است؟
موانع ظهور امام زمان(عج) را می شناسید؟
آبزیان دریایی حرام گوشت را بشناسید|خوردن آبزیان دریایی در روایات
روابط جنسی در ازدواج از نظر اسلام را بخوانید
تیمم عروس خانم در شب عروسی چه احکامی دارد؟
ازدواج شیعه و سنی باهم چگونه ممکن است؟
دوست دختر داشتن در اسلام چه حکمی دارد؟
دعا برای دفع حیله دشمنان را بخوانید
احادیث زیبا درباره فراگیری علم و دانش
شیطان از چه گناهی متنفر است؟
ذکر کثیر به چه معناست؟
با پارتیشن اداری چگونه محیط کار دوستانه خلق کنیم ؟
بهترین محصولات مراقبت از پوست تالگو مخصوص خانمها و آقایون
در سال جدید نگران کسب درآمد نباشید | کسب درآمد عالی
ویژه تابستان 97 | امسال را متفاوت تجربه کنید
علت مشکی بودن پارچه کعبه چیست؟
علت مشکی بودن پارچه کعبه چیست؟
امام جواد علیه السلام چگونه به شهادت رسید؟
امام جواد علیه السلام چگونه به شهادت رسید؟
زن می تواند جلوتر از مرد به نماز بایستد؟
زن می تواند جلوتر از مرد به نماز بایستد؟
طریقه خواندن نماز دهه اول ذی الحجه
طریقه خواندن نماز دهه اول ذی الحجه
شیطان به دست امام زمان(عج) کشته می شود؟
شیطان به دست امام زمان(عج) کشته می شود؟
ثواب وضو گرفتن قبل از خواب
ثواب وضو گرفتن قبل از خواب
احکام شرعی مربوط به احتکار چیست؟
احکام شرعی مربوط به احتکار چیست؟
این نماز پر فضیلت ماه ذی‌القعده را از دست ندهید
این نماز پر فضیلت ماه ذی‌القعده را از دست ندهید
رایانمهرامیران پرواز