تاریخ نشر :سه شنبه ۰۹ اردیبهشت ۱۳۹۳مشاهده : 139مذهبیRSSاشتراک:

آیا می شود گاهی بنا به مصلحت دروغ گفت؟

آیا می شود گاهی بنا به مصلحت دروغ گفت؟
دروغ ادعای باطلی است که گوینده، عمداً آن را به عنوان حقیقت بیان می‌کند. دروغ‌گویی معمولاً به منظور کلاه‌برداری یا فریب یا جلوگیری از وضعیتی که برای دروغگو نامطلوب است، رخ می‌دهد.دروغ می‌تواند باعث بی‌اعتمادی شود. دروغ از گناهان کبیره در اسلام محسوب می‌گردد.در روایتی از معصوم گناهان بزرگی چون دزدی و زنا ذکر شده […]

دروغ ادعای باطلی است که گوینده، عمداً آن را به عنوان حقیقت بیان می‌کند.

دروغ‌گویی معمولاً به منظور کلاه‌برداری یا فریب یا جلوگیری از وضعیتی که برای دروغگو نامطلوب است، رخ می‌دهد.دروغ می‌تواند باعث
بی‌اعتمادی شود.

دروغ از گناهان کبیره در اسلام محسوب می‌گردد.در روایتی از معصوم گناهان بزرگی چون دزدی و زنا ذکر شده که
ممکن است مومن در حالتی دچار آن گردد(و توبه کند)، اما دروغ گویی با مسلمانی قابل جمع نیست.(«دانستنیهایی از قرآن
گناهان بزرگ و کوچک».پایگاه حوزه)

انواع دروغ

۱٫جدی که حرام است.

۲٫شوخی که دو صورت دارد:

– شوخی بودن آن معلوم است که حرام نیست ولی باید به اندازه ی باشد
که باعث عادت به دروغ گویی نشود و آن کاری است بس مشکل.

– شوخی بودن آن معلوم نیست که حرام است، مثل دروغ گفتن به فرد ساده لوح خوش باور.

سۆال: آیا می شود گاهی بنا به مصلحت دروغ گفت؟

جواب: دروغ از گناهان کبیره است و مصلحت اندیشی
موجب رفع حرمت نمی شود، بلی مواردی استثناء شده که در کتب اخلاقی مذکور است.(استفتائات حضرت امام(ره)، ج۲، ص۶۱۶-۶۱۷)

سوال:
آیا اگر دروغ برای شوخی باشد، ولی ضرری برای کسی نداشته باشد حرام است؟

جواب: دروغ گفتن حرام است هر
چند به شوخى باشد، مگر این‌که در کلامش قرینه و علامتى باشد که نشان دهد در آنچه مى‌گوید قصد حکایت
ندارد؛ پس در صورتى که مخاطب بفهمد قصد جدّى ندارد و شوخى مى‌کند
دروغ محسوب نمى‌شود .
(تبریزى، جواد، استفتاءات جدید، ج‌۲، ص ۴۸۷ ؛ مکارم شیرازى، ناصر، استفتاءات جدید، ج‌۳، ص ۱۷۰؛ صافى گلپایگانى، لطف الله،
جامع الأحکام، ج‌۱، ص ۸۹)

سوال: در چه مواردی دروغ گفتن جایز است؟

راستگویى و مبارزه با کذب و دروغ
از اهمیت فوق العاده ای در تعلیمات اسلامی برخوردار است.امام صادق (علیه السلام) مى‏فرماید: “نگاه به رکوع و سجود طولانى
افراد نکنید، چرا که ممکن است عادت آنها شده باشد، به طورى که اگر آن را ترک کنند ناراحت شوند،
ولى نگاه به راستگویى و امانت داری آنها کنید”[۱]؛ یعنی راستگویى و امانت ملاکِِ خوبی و ایمان افراد است.

در حدیثى از امام باقر (علیه السلام) آمده است: “خداوند متعال براى شر و بدى، قفل هایى قرار داده که
کلید آن قفل ها شراب است (چرا که مانع اصلى زشتی ها و بدی ها عقل است و مشروبات الکلى
عقل را از کار مى‏اندازد) سپس اضافه فرمود: دروغ از شراب هم بدتر است[۲]

رابطه دروغ و گناهان دیگر از
این نظر است که انسان گناهکار هرگز نمى‏تواند، راستگو باشد، چرا که راستگویى موجب رسوایى او است، و براى پوشاندن
آثار گناه معمولا باید متوسل به دروغ شود.به عبارت دیگر، دروغ انسان را در مقابل گناه آزاد مى‏کند، و راستگویى
محدود.[۳]

یکی از ضررهای بزرگ دروغ این است که نابود کننده سرمایه اطمینان است.مى‏دانیم مهمترین سرمایه یک جامعه اعتماد متقابل
و اطمینان عمومى است، و مهمترین چیزى که این سرمایه را به نابودى مى‏کشاند دروغ و خیانت و تقلب است،
و یک دلیل عمده بر اهمیت فوق العاده راستگویى و ترک دروغ در تعلیمات اسلامى همین موضوع است، ولی با
این حال در موارد و شرایطی که اضطرار (احتیاج شدید) به دروغ گفتن در کار باشد گفتن دروغ جایز شمرده
شده است، اما این جواز به مقدار اضطرار تا زمانی است که اضطرار وجود داشته باشد نه بیشتر.مقصود از اضطرار
در اینجا، احتیاج شدید به ارتکاب دروغ برای جلو گیری از ضرر های بزرگی همچون به خطر افتادن جان انسان
یا سلامتی او و یا جلوگیری از تهاجم دشمن به سرزمین اسلام و یا جلو گیری از اختلاف بین برادران
مسلمان و به طور کلی تمام مواردی که اهمیتش از قبح دروغ بیشتر باشد.

این نکته را باید متذکر شد که اگر چه دروغ گفتن از دید شرع در موارد اضطرار و براى دفع
ضررهای بزرگ و غیر قابل تحمل جایز است، اما چنانچه راهى وجود داشته باشد که بدون ارتکاب دروغ، ضرر را
دفع کند باید آن راه بر گزیده شود.یکی از این راهها روش «توریه» است.توریه یعنی کلامى که از آن دو
معنا فهمیده شود: یکى معناى ظاهر و آشکار که ذهن شنونده به سرعت به آن منتقل مى‏شود، و دیگرى معناى
نهانى و ناپیدا که مقصود اصلى گوینده است و ذهن شنونده به آن منتقل نمى‏شود.اگر انسان براى برطرف کردن زیان
از خود یا مسلمانى دیگر ناچار به استفاده از توریه یا دروغ شود، لازم است «توریه» کند.

در موارد اضطرار به ارتکاب دروغ، فرقی نیست که ضرر متوجه خود انسان باشد یا متوجه دیگر مومنین.

حضرت رضا(علیه السلام) ‏فرمود: همانا شخصى در حق برادر مسلمانش سخن راستى مى‏گوید که با این گفتار، او را گرفتار
مى کند؛ پس نزد خدا از دروغگویان است و همانا شخصى در حق برادر مسلمانش دروغى مى‏گوید که با آن
دروغ، از او دفع ضرر مى‏کند؛ پس نزد خدا از راستگویان است.[۴]

امام صادق (علیه السلام) فرمودند: در روز قیامت،
از هر دروغى بازخواست مى‏شود، مگر از سه مورد: یکى این که شخصى که در حال جنگ،[ دشمن را ]
فریب دهد، این دروغ از او برداشته مى‏شود؛ دوم هنگامى که دروغ باعث «اصلاح ذات البین» (حل اختلاف و ایجاد
صلح و آشتى بین دو مسلمان) شود و….[۵]

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به حضرت على (علیه السلام) وصیت فرمود: همانا خداوند دروغ به مصلحت
و خیر را دوست دارد و از راستى که فساد در پى‏داشته باشد، متنفر است[۶].

البته رعایت مقدار و میزان دروغ لازم براى ایجاد اصلاح، ضرورت دارد و نباید از حد لازم تجاوز کرد؛ چرا
که تجاوز از حد لازم، انسان را به خوى دروغگویى مبتلا مى‏کند و حضرت صادق (علیه السلام) مى‏فرماید: اصلاح گر
سرشت دروغگویى ندارد.[۷] آنچه از روایت پیشین مى‏توان فهمید این است که انسان به بهانه اصلاح جامعه، و ایجاد صلح
و آشتى بین دو مسلمان، مجاز به دروغگویى بى‏جا و بى‏اندازه نیست؛ بلکه باید میزان لازم را رعایت کند.[۸]

پی نوشتها:

[۱]سفینه
البحار ماده” صدق” ؛ الکافی، ج ۲، ص ۱۰۴

[۲]اصول کافى ج ۲ ص ۳۳۹

[۳]تفسیر نمونه، ج ‏۱۱، ص
۴۱۳٫

[۴] حر عاملی، وسائل الشیعه، ج ۱۲، ص ۲۵۵ ح ۱۶۲۳۸٫

[۵]کلینى، کافى، ج ۲، ص ۳۴۲، ح ۱۸

[۶] حر عاملى، وسائل الشیعه، ج ۱۲، ص ۲۵۲، ح ۱۶۲۲۹٫

[۷]المصلح لیس بکذاب.کلینى، کافى، ج ۲، ص ۲۱۰، ح ۷

[۸]نک: تهرانی، مجتبی، سایت بلاغ.

تبیان

2014-04-29 / گردآوری:
/
امتیاز: 1 تعداد رای:1
اینستاگرام هنرمندان (۱۰۹) از سلفی بی آرایش مهناز افشار برای لسآنجلس – تهران تا بستنی خوری سحر قریشی!!!اینستاگرام هنرمندان (۱۰۹) از سلفی بی آرایش مهناز افشار برای لسآنجلس – تهران تا بستنی خوری سحر قریشی!!!
سانیا سالاری ؛ از تئاتر تا پاسخش به لابی گری برای بازی در دلدادگان!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۶۶)سانیا سالاری ؛ از تئاتر تا پاسخش به لابی گری برای بازی در دلدادگان!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۶۶)
چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۹۶) از سمانه پاکدل و قشنگی های پاییز تا شهاب حسینی و خانواده !!!چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۹۶) از سمانه پاکدل و قشنگی های پاییز تا شهاب حسینی و خانواده !!!
اینستاگرام هنرمندان (۱۰۸) از احوالات مهراب قاسمخانی و عشاق سینه چاکش تا هزاران امید بهاره رهنما!!!اینستاگرام هنرمندان (۱۰۸) از احوالات مهراب قاسمخانی و عشاق سینه چاکش تا هزاران امید بهاره رهنما!!!
اینستاگرام ستاره های خارجی ۲۶ از جنیفر لوپز تا پسران بانمک شکیرا!اینستاگرام ستاره های خارجی ۲۶ از جنیفر لوپز تا پسران بانمک شکیرا!
گفتگوی جنجالی لیندا کیانی در من و شما | از تنفر شدیدش از بازی در پرستاران تا وقتی حسن فتحی او را نپسندید!گفتگوی جنجالی لیندا کیانی در من و شما | از تنفر شدیدش از بازی در پرستاران تا وقتی حسن فتحی او را نپسندید!
چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۹۵) از الناز شاکردوست در یک جای خطرناک تا مهناز افشار و آهو خانم !!!چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۹۵) از الناز شاکردوست در یک جای خطرناک تا مهناز افشار و آهو خانم !!!
لاله صبوری ؛ از ازدواج با مردی متولد آمریکا تا کنایه تند به مهران مدیری و شوخی با علی ضیا| سبک زندگی افراد مشهور (۲۶۵)لاله صبوری ؛ از ازدواج با مردی متولد آمریکا تا کنایه تند به مهران مدیری و شوخی با علی ضیا| سبک زندگی افراد مشهور (۲۶۵)
اینستاگرام هنرمندان (۱۰۷) از دیدن پریناز ایزدیار پس از مدت ها تا سلفی آسانسوری و اخموِ ریحانه پارسا!!!اینستاگرام هنرمندان (۱۰۷) از دیدن پریناز ایزدیار پس از مدت ها تا سلفی آسانسوری و اخموِ ریحانه پارسا!!!
واکنش های چهره های مشهور به درگذشت بهرام شفیع | از حلالیت طلبیدن امیرمهدی ژوله تا تسلیت شیلا خداداد!واکنش های چهره های مشهور به درگذشت بهرام شفیع | از حلالیت طلبیدن امیرمهدی ژوله تا تسلیت شیلا خداداد!

نو عروس

نظر خود را بنویسید-نظرات کاربران (۰)
فواید ذکر ایام هفته برای رفع مشکلاتفواید ذکر ایام هفته برای رفع مشکلات
با خواندن این ذکر معجزه گر حاجاتتان برآوره می شودبا خواندن این ذکر معجزه گر حاجاتتان برآوره می شود
دعای قاموسی چیست و خواندن آن چه برکاتی دارد؟دعای قاموسی چیست و خواندن آن چه برکاتی دارد؟
آیه‌های قرآن کریم برای شفای بیمارانآیه‌های قرآن کریم برای شفای بیماران
دعا برای زیاد شدن خیر و برکت در زندگی چیست؟دعا برای زیاد شدن خیر و برکت در زندگی چیست؟
جنابت زنان در خواب | روش تشخیص جنابت زن چگونه است؟جنابت زنان در خواب | روش تشخیص جنابت زن چگونه است؟
دعایی برای دفع وسوسه های شیطانی و دوری از گناهاندعایی برای دفع وسوسه های شیطانی و دوری از گناهان
خیانت زن به شوهرش چه احکامی دارد؟خیانت زن به شوهرش چه احکامی دارد؟
دانشمندی که در کام زمین فرو رفتدانشمندی که در کام زمین فرو رفت
بررسی علت نحسی ماه صفر از نظر یک کارشناس قرآنیبررسی علت نحسی ماه صفر از نظر یک کارشناس قرآنی
هابیل و قابیل چگونه و با چه کسانی ازدواج کردند؟هابیل و قابیل چگونه و با چه کسانی ازدواج کردند؟
چطور حق الناس مالی و غیر مالی را جبران کنیم؟چطور حق الناس مالی و غیر مالی را جبران کنیم؟
یا آثار و برکات خواندن آیه الکرسی آشنا شویدیا آثار و برکات خواندن آیه الکرسی آشنا شوید
بهترین نوع خوابیدن از نظر اسلام چگونه است؟بهترین نوع خوابیدن از نظر اسلام چگونه است؟
دعایی برای رفع حاجت و تنگی سینهدعایی برای رفع حاجت و تنگی سینه
طلاق | عده طلاق چند روز است؟طلاق | عده طلاق چند روز است؟
شرط رسیدن به رحمت الهیشرط رسیدن به رحمت الهی
آیا می توان به صورت تلفنی استخاره کرد؟آیا می توان به صورت تلفنی استخاره کرد؟
آداب و اعمال مستحبی ماه صفرآداب و اعمال مستحبی ماه صفر
دعا برای دفع حیله دشمنان را بخوانیددعا برای دفع حیله دشمنان را بخوانید
ارواح در برزخ چند دسته هستند؟ارواح در برزخ چند دسته هستند؟
درباره اسراف و حکم دور ریختن غذا چه می دانید؟درباره اسراف و حکم دور ریختن غذا چه می دانید؟
ماجرای دیدارپیرمرد قفل ساز با امام زمان(عج) داخل صحن امام حسین(ع)ماجرای دیدارپیرمرد قفل ساز با امام زمان(عج) داخل صحن امام حسین(ع)
نقش معاویه در شهادت امام حسن مجتبی (ع)نقش معاویه در شهادت امام حسن مجتبی (ع)
فلسفه حکم در خصوص نذر زن بدون اجازه شوهرفلسفه حکم در خصوص نذر زن بدون اجازه شوهر
آبزیان دریایی حرام گوشت را بشناسید|خوردن آبزیان دریایی در روایاتآبزیان دریایی حرام گوشت را بشناسید|خوردن آبزیان دریایی در روایات
طریقه و زمان خواندن نماز شب اول قبر (نماز لیله الدفن)طریقه و زمان خواندن نماز شب اول قبر (نماز لیله الدفن)
قوم بنی اسرائیل توسط چه کسی گوساله پرست شد؟قوم بنی اسرائیل توسط چه کسی گوساله پرست شد؟
ازدواج از نگاه آیات قرآن کریمازدواج از نگاه آیات قرآن کریم
برای افزایش حافظه چه دعاهایی بخوانیم؟برای افزایش حافظه چه دعاهایی بخوانیم؟
نقش معاویه در شهادت امام حسن مجتبی (ع)نقش معاویه در شهادت امام حسن مجتبی (ع)
امام حسن مجتبی دومین امام ما شیعیان و یکی از پبج تن آل عبا بود که با خیانت همسرش جعده و به تحریک معاویه مسوم شد و به شهادت رسید. امام حسن مجتبی که به حسن خلق مشهور بود شهادت غریبانه ای داشت که در ادامه به شرح آن خواهیم پرداخت.
سوژه های روز رو این جا ببینید !
هدیه ایی ویژه برای خوشحال کردن همسرتان
دیگر جشن عروسی نگیرید، بدون عروسی ساز !!!
شیک ترین و جدیدترین مدل های لباس عروس , سفره عقد , آرایش عروس و ...
آشنایی با وقایع تاریخی ماه صفر
زیارت اربعین هم ردیف نمازهای واجب!
استجابت دعای اموات برای زنده ها
آشنایی با احکام سفر اربعین برای مسافران این سفر آسمانی
بررسی علت نحسی ماه صفر از نظر یک کارشناس قرآنی
احکام شرعی درباره اجحاف در معامله
آداب و اعمال مستحبی ماه صفر
با انواع وقف در قرآن آشنا شوید
چند حدیث زیبا در مورد محرم
احادیث امام حسین و محرم
بیایید این گونه از برکات ماه محرم برخوردار شویم
حکم ازدواج در محرم و صفر چیست؟
درباره اسراف و حکم دور ریختن غذا چه می دانید؟
آنچه در زندگی مختار ثقفی گذشت
کیفیت خواندن نماز اعرابی
شبث بن ربعی از چهره‌‏های متلون تاریخ
آشنایی با حدیث امام رضا درباره محرم
احکام عزاداری سید الشهدا از نظر علمای دین
ماجرای ترور نافرجام امام حسین در مکه چه بود؟
معرفی کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی
آیا هر دعایی زیر قبه امام حسین مستجاب می شود؟
اعمال محرم الحرام در مفاتیح الجنان
اعمال روز آخر ذی الحجه روز پایان سال قمری
زیارت عاشورا از جنس احادیث قُدسیّه
آشنایی با اعمال روز مباهله
شکیات نماز | شک پس از سلام دادن در نماز چه حکمی دارد؟
احکام طلاق برای بانوان که ملزم به رعایت آن هستند
ارواح در برزخ چند دسته هستند؟
اعمال عید غدیر عید بزرگ شیعیان
دعا برای درمان شک در نماز چیست؟
ولادت امام علی النقی در ۱۵ ذی الحجه
دعای قاموسی چیست و خواندن آن چه برکاتی دارد؟
آداب غذا خوردن در اسلام چگونه است؟
اشنایی با اعمال مستحبی عید قربان
آشنایی با فضایل اعمال شب و روز عرفه
گالری آرایش عروس
خرید اینترنتی بلیط هواپیما ( ارزان تر از همه جا )
در سال جدید نگران کسب درآمد نباشید | کسب درآمد عالی
ویژه تابستان 97 | امسال را متفاوت تجربه کنید
نقش معاویه در شهادت امام حسن مجتبی (ع)
نقش معاویه در شهادت امام حسن مجتبی (ع)
آشنایی با وقایع تاریخی ماه صفر
آشنایی با وقایع تاریخی ماه صفر
زیارت اربعین هم ردیف نمازهای واجب!
زیارت اربعین هم ردیف نمازهای واجب!
استجابت دعای اموات برای زنده ها
استجابت دعای اموات برای زنده ها
آشنایی با احکام سفر اربعین برای مسافران این سفر آسمانی
آشنایی با احکام سفر اربعین برای مسافران این سفر آسمانی
بررسی علت نحسی ماه صفر از نظر یک کارشناس قرآنی
بررسی علت نحسی ماه صفر از نظر یک کارشناس قرآنی
احکام شرعی درباره اجحاف در معامله
احکام شرعی درباره اجحاف در معامله
آداب و اعمال مستحبی ماه صفر
آداب و اعمال مستحبی ماه صفر
فیلم پرشین ویامیران پرواز