تاریخ نشر :شنبه ۰۴ مرداد ۱۳۹۳مشاهده : 733مذهبیRSSاشتراک:

حکم قرعه کشی در اسلام

حکم قرعه کشی در اسلام
تا آن‌جا که این‌جانب اطّلاع دارم در اسلام احکامی وجود دارد که حکم آنها به وسیلۀ قرعه مشخص می‌شود.لطفا در این مورد توضیح داده و چند مثال بزنید. ..پاسخ اجمالی از جمله قواعد معروفی که در بسیارى از ابواب فقه به کار مى‌‌رود، قاعده قرعه است.این قاعده، هم داراى مدرک قرآنى است و هم مستند […]

تا آن‌جا که این‌جانب اطّلاع دارم در اسلام احکامی وجود دارد که حکم آنها به وسیلۀ قرعه مشخص می‌شود.لطفا در
این مورد توضیح داده و چند مثال بزنید.

..پاسخ اجمالی

از جمله قواعد معروفی که در بسیارى از ابواب فقه به کار مى‌‌رود، قاعده قرعه است.این قاعده، هم داراى مدرک
قرآنى است و هم مستند روایى دارد.علاوه بر اینها اجماع علما را به همراه داشته و عمل به مقتضای آن
یک حکم عقلایى است.به این معنا که عقلاء، در صورت بسته شدن تمام راه‌ها، قرعه را راهی برای رسیدن به
واقع‌ مى‌‌دانند و به وسیله‌ی آن رفع مشکل و اشتباه مى‌‌کنند.

میزان دلالت قاعدۀ قرعه چقدر است؟ آیا مى‌‌توان گفت اطلاق روایات قرعه، همۀ شبهات حکمیه، موضوعیه، تحریمیه، وجوبیه و غیره
را در بر می‌‌گیرد؟

روشن است که پاسخ منفی است؛ زیرا اگر ملتزم به این امر شویم، باید فقه را
به کلى تعطیل کنیم و بگوییم هر جا فقیه دچار شک و شبهه شد فوراً مسئله را با قرعه حل
کند؛ لذا علما می‌گویند؛ قرعه فقط در شبهات موضوعیه‌ی همراه با علم اجمالى جریان پیدا می‌‌کند که در آن احتیاط
راه نداشته باشد و یا رعایت احتیاط موجب عسر و حرج ‌گردد.و از طرفی هم کارد به استخوان برسد، نه
دلیل و اماره‌‌اى و نه اصل لفظى و نه…
وجود نداشته باشد.


پاسخ تفصیلی
قرعه از جملۀ قواعد معروفی است که در بسیارى از ابواب فقه – چه در منازعات چه
در غیر منازعات – به کار مى‌‌رود و فقهاى عظام در موارد فراوانی به آن تمسک کرده‌‌اند.

این قاعده، هم داراى مدرک قرآنى است و هم مستند روایى دارد.علاوه بر اینها اجماع علما را به همراه داشته
و عمل به مقتضای آن یک حکم عقلایى است.به این معنا که عقلاء، در صورت بسته شدن تمام راه‌ها،
قرعه را راهی برای رسیدن به واقع‌ مى‌‌دانند و به وسیله‌ی آن رفع مشکل و اشتباه مى‌‌کنند.[۱]

دلیل قرآنی بر
حجیت و امضای قرعه سخن خداوند سبحان دربارۀ حضرت یونس است که مى‌‌فرماید: «فَسٰاهَمَ فَکٰانَ مِنَ الْمُدْحَضِینَ»؛[۲] حضرت یونس(ع) با
آنها (اهل کشتی) قرعه کرد و در این قرعه مغلوب شد.

همچنین قرآن کریم تعیین کفیل برای حضانت از حضرت مریم را توسط قرعه معرفی می‌‌کند؛ چرا که افراد متعددی خواستار
این کفالت بودند و نهایتاً قرعه به نام حضرت زکریا(ع) افتاد.[۳]

همان‌طور که اشاره شد، برخی روایات نیز مؤید مسئله
قرعه بوده و آن‌را راهی برای برون‌‌رفت از مسائل مشکل، بیان می‌‌کنند.در کتاب دعائم الاسلام، نقل شده است که امام
علی، امام باقر و امام صادق(ع) در مسائل مشکل، عمل به قرعه را واجب می‌‌دانستند؛[۴] یعنی اگر در جایى دیده
شد که موضوع مشکل است و براى ما هیچ راهى نیست و یا اشتباه و جهل همچنان برقرار است، براى
رفع اشکال و اشتباه لازم است به قرعه پناه برد.

امام صادق(ع) در این زمینه فرموده‌‌اند: «زمانى که به دست آوردن واقع ممکن نیست و همۀ راه‌هاى رسیدن به واقع
مسدود است، چه چیزى از قرعه مى‌‌تواند محکم‌‌تر باشد.بنابراین کسى که به قرعه عمل مى‌‌کند امر خود را به خدا
تفویض مى‌‌کند.» [۵]

در حدیثی دیگر، محمد بن حکیم می‌‌گوید: «از امام موسى بن جعفر(ع) درباره‌ی موضوعی سؤال‏ کردم، حضرت
فرمود: در هر امر و موضوع نامعلومى، حکم قرعه جارى است.گفتم: قرعه ممکن است خطا کند و ممکن است به
صواب برسد، حضرت فرمود: آنچه را که خداوند خود دستور آن‌را داده، خطا نخواهد کرد.»[۶]

البته منظور از این روایت
آن نیست که قرعه هیچ‌‌گاه خطا نمى‌‌کند، بلکه مى‌‌خواهد بگوید حکم خطا را ندارد؛ یعنى اگر کسى بر طبق قرعه
عمل کرد بر طبق دلیل عمل کرده است.همان‌‌طور که اگر مکلفى بر طبق یک روایت معتبر عملى را انجام دهد
و بعد معلوم شود که در واقع با حکم خدا مخالفت کرده است، عقاب نمى‌‌شود، اگر کسى هم بر
طبق قرعه عمل کند و به خطا برود، عقاب نخواهد شد؛ زیرا «للمصیب اجران و للمخطى اجر واحد» یعنی کسی
که در این امر به صواب برسد دو اجر داشته و کسی که خطا کند یک اجر دارد.[۷]

البته ممکن
است برخی از روایات در این زمینه سند محکمی نداشته باشند و اگر هر کدام از آنها را به تنهایی
بررسی کنیم، برخی مرسله یا مقطوعه و یا مجهول باشند.ولى ما مى‌‌توانیم از مجموع آنها استفادۀ تواتر معنوى کنیم؛ یعنى
روایاتی متعدد از طرق مختلف وارد شده است، که همه یک چیز را مى‌‌گویند و آن این‌که قرعه حجت است.[۸]

گستره دلالت قاعدۀ قرعه

در این‌جا این سؤال مطرح می‌‌شود که میزان دلالت قاعدۀ قرعه چقدر است؟ آیا مى‌‌توان گفت اطلاق روایات قرعه، همۀ
شبهات حکمیه، موضوعیه، تحریمیه، وجوبیه و غیره را در بر می‌‌گیرد؟

روشن است که پاسخ منفی است؛ زیرا اگر ملتزم
به این امر شویم، باید فقه را به کلى تعطیل کنیم و بگوییم هر جا فقیه دچار شک و شبهه
شد فوراً مسئله را با قرعه حل کند؛ لذا باید بررسى کرد و دید قرعه در کدام یک از شبهات
جارى مى‌‌شود.

اجمالا در این باره می‌‌توان گفت، در روند استنباط احکام شرعی یک سری قواعد، (مانند اصاله الصحه، قاعدۀ ید، قاعدۀ
فراغ، قاعدۀ تجاوز) و اصولی (نظیر اصل برائت، استصحاب و تخییر) وجود دارد، که بسیاری از شبهات و مسائل فقهی
با عمل به این اصول و قواعد روشن شده و حکم آنها بیان می‌‌شود.مثلا در شبهه‌‌ای که با علم اجمالی
همراه بوده و احتیاط در آنها امکان دارد، نمی‌توان سریع سراغ قرعه رفت و یکی از طرف‌های مشتبه را با
آن انتخاب نمود، بلکه در چنین جایی باید با اصل احتیاط مسئله را حل کرد؛ به عنوان مثال، اگر کسى
در بیابان قرار گرفت و نتوانست جهت قبله را تشخیص دهد مشهور فقها فتوا داده‌‌اند که به چهار طرف نماز
بخواند که در این صورت قطع به امتثال و انجام تکلیف حاصل مى‌‌شود و مکلف یقین پیدا مى‌‌کند که یکى
از چهار نماز او به طرف قبله بوده است.اصولاً قرعه فقط در شبهات موضوعیه‌ی همراه با علم اجمالى جریان پیدا
می‌‌کند که در آن احتیاط راه نداشته باشد و یا رعایت احتیاط موجب عسر و حرج ‌گردد.و از طرفی هم
کارد به استخوان برسد، نه دلیل و اماره‌‌اى و نه اصل لفظى و نه…
وجود نداشته باشد.[۹]

به عنوان مثال، در برخی روایات دیده می‌‌شود، درباره‌ی گله‌ٔ گوسفندی که یکی از گوسفندان موطوئه است،
براى جدا کردن حیوان وطى شده حکم به قرعه شده است،[۱۰] در حالى‌که قاعدتاً باید از کل گلۀ گوسفند اجتناب
شود؛ چون شبهه، شبهۀ محصوره بوده و در اطراف علم اجمالى، در صورتى که شبهه محصوره باشد باید از همۀ
اطراف اجتناب کرد، پس چرا ائمۀ معصومین(ع) در چنین مواردی حکم به قرعه کرده‌اند در حالى‌که ممکن است گوسفندى که
قرعه به نام او در آمده، گوسفند موطوئه نباشد؟ دلیل حکم آن است که در این مورد احتیاط راه نداشت؛
چراکه در چنین مواردى احتیاط با عسر و حرج و اختلال نظام ملازمه دارد و باید زمان صدور روایت را
در نظر گرفت که اگر در یک منطقه یک یا دو گله وجود داشته باشد و بنا باشد تمامى گوسفندهاى
یک گله ذبح و سپس سوزانده شوند، معنایش این است که مردم از حیث غذا در مضیقه قرار مى‌‌گیرند؛ لذا
دین مقدس اسلام براى جلوگیرى از عسر و حرج و اختلال نظام جلوى احتیاط را گرفته و دستور قرعه داده
است.[۱۱]

ضمن این‌که این نوع روایات در صدد بیان این امر هستند که قاعده قرعه مختص منازعات و مسائل باب
قضا نبوده، بلکه در احکام و تکالیف شخصى هم مى‌توان به قرعه عمل نمود.مثالی دیگر، آن‌که فقها می‌گویند، جایز است
مثلاً دو نفر خانه‌اى را به طور شریکى اجاره کنند و با رضایت هم در آن ساکن شوند و یا
جهت سکونت هر کدام به تنهایی، آن‌را با قرعه میان خود تقسیم نمایند، به این صورت‌که مثلا یکى از آنها
شش ماه و سپس دیگرى شش ماه دیگر در آن ساکن شود.

اسلام کوئست

2014-07-26
امتیاز بدهید
امتیاز : 4 تعداد رای : 1
مطالب مرتبط:
چهره های مشهور و هنرمندان در عزاداری محرم ۹۷ | از نذری بهنوش طباطبایی و ساره بیات تا فرزاد فرزین و خواهران همسرش (۲)چهره های مشهور و هنرمندان در عزاداری محرم ۹۷ | از نذری بهنوش طباطبایی و ساره بیات تا فرزاد فرزین و خواهران همسرش (۲)
چهره های مشهور و هنرمندان در عزاداری محرم ۹۷ | از شیلا خداداد تا محمد علیزاده (۱)چهره های مشهور و هنرمندان در عزاداری محرم ۹۷ | از شیلا خداداد تا محمد علیزاده (۱)
واکنش چهره ها به برد دیشب پرسپولیس مقابل الدحیل | از کامبیز دیرباز تا مهراب قاسمخانی!واکنش چهره ها به برد دیشب پرسپولیس مقابل الدحیل | از کامبیز دیرباز تا مهراب قاسمخانی!
چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۸۸) از سلاح نهایی الناز شاکردوست تا تبریک زیبای تولد بهروز شعیبى توسط بهنوش طباطبایی !!!چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۸۸) از سلاح نهایی الناز شاکردوست تا تبریک زیبای تولد بهروز شعیبى توسط بهنوش طباطبایی !!!
حاشیه های مراسم تشییع پیکر سعید کنگرانی با حضور چهره های مشهورحاشیه های مراسم تشییع پیکر سعید کنگرانی با حضور چهره های مشهور
اینستاگرام هنرمندان (۹۸) از دیدار بهاره رهنما و برادرش پس از ۷ سال تا گربه با نمک مهراب قاسمخانی!!اینستاگرام هنرمندان (۹۸) از دیدار بهاره رهنما و برادرش پس از ۷ سال تا گربه با نمک مهراب قاسمخانی!!
چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۸۷) از تولد داداش الناز شاکردوست تا سحرقریشی و دیگر هیچ !!!چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۸۷) از تولد داداش الناز شاکردوست تا سحرقریشی و دیگر هیچ !!!
تسلیت چهره های مشهور برای درگذشت سعید کنگرانی | از شیلا خداداد تا مهناز افشار و رامبد جوان!تسلیت چهره های مشهور برای درگذشت سعید کنگرانی | از شیلا خداداد تا مهناز افشار و رامبد جوان!
خاطره اسدی ؛ از اختلاف با حامد بهداد تا شایعه ازدواج با شهرام حقیقت دوست!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۸)خاطره اسدی ؛ از اختلاف با حامد بهداد تا شایعه ازدواج با شهرام حقیقت دوست!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۸)
سعید کنگرانی ؛ از افشاگری جنجالی علیه گوگوش و شهره آغداشلو و اشرف پهلوی تا درگذشت!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۹)سعید کنگرانی ؛ از افشاگری جنجالی علیه گوگوش و شهره آغداشلو و اشرف پهلوی تا درگذشت!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۹)

نو عروس

نظر خود را بنویسید-نظرات کاربران (۰)
رایانمهر
شبث بن ربعی از چهره‌‏های متلون تاریخشبث بن ربعی از چهره‌‏های متلون تاریخ
حادثه کربلا اتفاقی نبود که تنها در یک نیمه روز بیفتد و عوامل و ابعاد بزرگتری داشت که بعد از بی توجهی به پیام غدیر رخ داد و جامعه را به چنان انحطاطی کشاند که شیعیان کمر به قتل امام زمان خود بستند.
به آسانی و فوری پولدار شوید ! بدون نیاز به صرف زمان و هزینه
هدیه ایی ویژه برای خوشحال کردن همسرتان
دیگر جشن عروسی نگیرید، بدون عروسی ساز !!!
شیک ترین و جدیدترین مدل های لباس عروس , سفره عقد , آرایش عروس و ...
آشنایی با حدیث امام رضا درباره محرم
احکام عزاداری سید الشهدا از نظر علمای دین
ماجرای ترور نافرجام امام حسین در مکه چه بود؟
معرفی کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی
آیا هر دعایی زیر قبه امام حسین مستجاب می شود؟
اعمال محرم الحرام در مفاتیح الجنان
اعمال روز آخر ذی الحجه روز پایان سال قمری
زیارت عاشورا از جنس احادیث قُدسیّه
آشنایی با اعمال روز مباهله
شکیات نماز | شک پس از سلام دادن در نماز چه حکمی دارد؟
احکام طلاق برای بانوان که ملزم به رعایت آن هستند
ارواح در برزخ چند دسته هستند؟
اعمال عید غدیر عید بزرگ شیعیان
دعا برای درمان شک در نماز چیست؟
ولادت امام علی النقی در ۱۵ ذی الحجه
دعای قاموسی چیست و خواندن آن چه برکاتی دارد؟
آداب غذا خوردن در اسلام چگونه است؟
اشنایی با اعمال مستحبی عید قربان
آشنایی با فضایل اعمال شب و روز عرفه
حکم شرعی وضو گرفتن با لاک ناخن چیست؟
غسل های مستحبی که می توان با آنها نماز خواند
چرا در اسلام خواندن فاتحه برای اموات توصیه شده است؟
حجاب را می توان برای دیگران زیبا نشان داد؟
علت مشکی بودن پارچه کعبه چیست؟
امام جواد علیه السلام چگونه به شهادت رسید؟
زن می تواند جلوتر از مرد به نماز بایستد؟
طریقه خواندن نماز دهه اول ذی الحجه
شیطان به دست امام زمان(عج) کشته می شود؟
ثواب وضو گرفتن قبل از خواب
احکام شرعی مربوط به احتکار چیست؟
این نماز پر فضیلت ماه ذی‌القعده را از دست ندهید
تماشاى زن بى‏ حجاب در رسانه‏ هاى تصویرى چه حکمی دارد؟
شیطان و سیاست‌های هجومی او چیست؟
آشنایی با فضایل و اعمال ماه ذی القعده
آشنایی با احکام شرعی حد ترخص
گالری آرایش عروس
خرید اینترنتی بلیط هواپیما ( ارزان تر از همه جا )
در سال جدید نگران کسب درآمد نباشید | کسب درآمد عالی
ویژه تابستان 97 | امسال را متفاوت تجربه کنید
شبث بن ربعی از چهره‌‏های متلون تاریخ
شبث بن ربعی از چهره‌‏های متلون تاریخ
آشنایی با حدیث امام رضا درباره محرم
آشنایی با حدیث امام رضا درباره محرم
احکام عزاداری سید الشهدا از نظر علمای دین
احکام عزاداری سید الشهدا از نظر علمای دین
ماجرای ترور نافرجام امام حسین در مکه چه بود؟
ماجرای ترور نافرجام امام حسین در مکه چه بود؟
معرفی کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی
معرفی کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی
آیا هر دعایی زیر قبه امام حسین مستجاب می شود؟
آیا هر دعایی زیر قبه امام حسین مستجاب می شود؟
اعمال محرم الحرام در مفاتیح الجنان
اعمال محرم الحرام در مفاتیح الجنان
اعمال روز آخر ذی الحجه روز پایان سال قمری
اعمال روز آخر ذی الحجه روز پایان سال قمری
رایانمهرامیران پرواز