حکم قرعه کشی در اسلام

حکم قرعه کشی در اسلاماحکام و مسائل شرعی
برخی از احکام دین ما آنقدر دچار حمله می شوند که نیاز است به تفصیل راجع به آنها صحبت کرد. اینکه چرا برخی افراد دربرابر حکمت خداوند و استدلال هایی که در دین وجود دارد گارد می گیرند همواره یکی از دغدغه های دینی بوده است.

همه ما موظف هستیم تا در برابر احکام شرعی دین خود تمکین کنیم. با این حال برخی افراد همواره به دین و احکام دین خرده می گیرند و درباره آن مطالعه نیز نمی کنند. گناه و آثار مخربی که بر زندگی یک فرد می گذارد نتیجه بی اهمیتی به دین است. با پرشین وی همراه باشید تا درباره حکم قرعه کشی در اسلام بیشتر بدانید.

آشنایی با حکم قرعه کشی در اسلام

تا آن‌جا که این‌جانب اطّلاع دارم در اسلام احکامی وجود دارد که حکم آنها به وسیلۀ قرعه مشخص می‌شود.لطفا در
این مورد توضیح داده و چند مثال بزنید.
..پاسخ اجمالی
از جمله قواعد معروفی که در بسیارى از ابواب فقه به کار مى‌‌رود، قاعده قرعه است.این قاعده، هم داراى مدرک
قرآنى است و هم مستند روایى دارد.علاوه بر اینها اجماع علما را به همراه داشته و عمل به مقتضای آن
یک حکم عقلایى است.به این معنا که عقلاء، در صورت بسته شدن تمام راه‌ها، قرعه را راهی برای رسیدن به
واقع‌ مى‌‌دانند و به وسیله‌ی آن رفع مشکل و اشتباه مى‌‌کنند.
میزان دلالت قاعدۀ قرعه چقدر است؟ آیا مى‌‌توان گفت اطلاق روایات قرعه، همۀ شبهات حکمیه، موضوعیه، تحریمیه، وجوبیه و غیره
را در بر می‌‌گیرد؟

بررسی حکم قرعه کشی در اسلام

روشن است که پاسخ منفی است؛ زیرا اگر ملتزم به این امر شویم، باید فقه را
به کلى تعطیل کنیم و بگوییم هر جا فقیه دچار شک و شبهه شد فوراً مسئله را با قرعه حل
کند؛ لذا علما می‌گویند؛ قرعه فقط در شبهات موضوعیه‌ی همراه با علم اجمالى جریان پیدا می‌‌کند که در آن احتیاط
راه نداشته باشد و یا رعایت احتیاط موجب عسر و حرج ‌گردد.و از طرفی هم کارد به استخوان برسد، نه
دلیل و اماره‌‌اى و نه اصل لفظى و نه…
وجود نداشته باشد.

پاسخ تفصیلی حکم قرعه کشی در اسلام

قرعه از جملۀ قواعد معروفی است که در بسیارى از ابواب فقه – چه در منازعات چه
در غیر منازعات – به کار مى‌‌رود و فقهاى عظام در موارد فراوانی به آن تمسک کرده‌‌اند.
این قاعده، هم داراى مدرک قرآنى است و هم مستند روایى دارد.علاوه بر اینها اجماع علما را به همراه داشته
و عمل به مقتضای آن یک حکم عقلایى است.به این معنا که عقلاء، در صورت بسته شدن تمام راه‌ها،
قرعه را راهی برای رسیدن به واقع‌ مى‌‌دانند و به وسیله‌ی آن رفع مشکل و اشتباه مى‌‌کنند.[۱]

دلیل قرآنی برحجیت و امضای قرعه سخن خداوند سبحان دربارۀ حضرت یونس است که مى‌‌فرماید: «فَسٰاهَمَ فَکٰانَ مِنَ الْمُدْحَضِینَ»؛[۲] حضرت یونس(ع) با
آنها (اهل کشتی) قرعه کرد و در این قرعه مغلوب شد.
همچنین قرآن کریم تعیین کفیل برای حضانت از حضرت مریم را توسط قرعه معرفی می‌‌کند؛ چرا که افراد متعددی خواستار
این کفالت بودند و نهایتاً قرعه به نام حضرت زکریا(ع) افتاد.[۳]

حکم قرعه کشی در اسلام

آشنایی با حکم قرعه کشی در اسلام

همان‌طور که اشاره شد، برخی روایات نیز مؤید مسئله
قرعه بوده و آن‌را راهی برای برون‌‌رفت از مسائل مشکل، بیان می‌‌کنند.در کتاب دعائم الاسلام، نقل شده است که امام
علی، امام باقر و امام صادق(ع) در مسائل مشکل، عمل به قرعه را واجب می‌‌دانستند؛[۴] یعنی اگر در جایى دیده
شد که موضوع مشکل است و براى ما هیچ راهى نیست و یا اشتباه و جهل همچنان برقرار است، براى
رفع اشکال و اشتباه لازم است به قرعه پناه برد.

حکم قرعه کشی در اسلام و روایات

امام صادق(ع) در این زمینه فرموده‌‌اند: «زمانى که به دست آوردن واقع ممکن نیست و همۀ راه‌هاى رسیدن به واقع
مسدود است، چه چیزى از قرعه مى‌‌تواند محکم‌‌تر باشد.بنابراین کسى که به قرعه عمل مى‌‌کند امر خود را به خدا
تفویض مى‌‌کند.» [۵]

در حدیثی دیگر، محمد بن حکیم می‌‌گوید: «از امام موسى بن جعفر(ع) درباره‌ی موضوعی سؤال‏ کردم، حضرت
فرمود: در هر امر و موضوع نامعلومى، حکم قرعه جارى است.گفتم: قرعه ممکن است خطا کند و ممکن است به
صواب برسد، حضرت فرمود: آنچه را که خداوند خود دستور آن‌را داده، خطا نخواهد کرد.»[۶]
البته منظور از این روایت

آن نیست که قرعه هیچ‌‌گاه خطا نمى‌‌کند، بلکه مى‌‌خواهد بگوید حکم خطا را ندارد؛ یعنى اگر کسى بر طبق قرعه
عمل کرد بر طبق دلیل عمل کرده است.همان‌‌طور که اگر مکلفى بر طبق یک روایت معتبر عملى را انجام دهد
و بعد معلوم شود که در واقع با حکم خدا مخالفت کرده است، عقاب نمى‌‌شود، اگر کسى هم بر
طبق قرعه عمل کند و به خطا برود، عقاب نخواهد شد؛ زیرا «للمصیب اجران و للمخطى اجر واحد» یعنی کسی
که در این امر به صواب برسد دو اجر داشته و کسی که خطا کند یک اجر دارد.[۷]

آشنایی با حکم قرعه کشی در اسلام

البته ممکن است برخی از روایات در این زمینه سند محکمی نداشته باشند و اگر هر کدام از آنها را به تنهایی
بررسی کنیم، برخی مرسله یا مقطوعه و یا مجهول باشند.ولى ما مى‌‌توانیم از مجموع آنها استفادۀ تواتر معنوى کنیم؛ یعنى
روایاتی متعدد از طرق مختلف وارد شده است، که همه یک چیز را مى‌‌گویند و آن این‌که قرعه حجت است.[۸]
گستره دلالت قاعدۀ قرعه در این‌جا این سؤال مطرح می‌‌شود که میزان دلالت قاعدۀ قرعه چقدر است؟ آیا مى‌‌توان گفت اطلاق روایات قرعه، همۀ
شبهات حکمیه، موضوعیه، تحریمیه، وجوبیه و غیره را در بر می‌‌گیرد؟
روشن است که پاسخ منفی است؛ زیرا اگر ملتزم
به این امر شویم، باید فقه را به کلى تعطیل کنیم و بگوییم هر جا فقیه دچار شک و شبهه
شد فوراً مسئله را با قرعه حل کند؛ لذا باید بررسى کرد و دید قرعه در کدام یک از شبهات
جارى مى‌‌شود.

دلایل دینی در حکم قرعه کشی در اسلام

اجمالا در این باره می‌‌توان گفت، در روند استنباط احکام شرعی یک سری قواعد، (مانند اصاله الصحه، قاعدۀ ید، قاعدۀ
فراغ، قاعدۀ تجاوز) و اصولی (نظیر اصل برائت، استصحاب و تخییر) وجود دارد، که بسیاری از شبهات و مسائل فقهی
با عمل به این اصول و قواعد روشن شده و حکم آنها بیان می‌‌شود.مثلا در شبهه‌‌ای که با علم اجمالی
همراه بوده و احتیاط در آنها امکان دارد، نمی‌توان سریع سراغ قرعه رفت و یکی از طرف‌های مشتبه را با
آن انتخاب نمود، بلکه در چنین جایی باید با اصل احتیاط مسئله را حل کرد؛

به عنوان مثال، اگر کسى در بیابان قرار گرفت و نتوانست جهت قبله را تشخیص دهد مشهور فقها فتوا داده‌‌اند که به چهار طرف نماز
بخواند که در این صورت قطع به امتثال و انجام تکلیف حاصل مى‌‌شود و مکلف یقین پیدا مى‌‌کند که یکى
از چهار نماز او به طرف قبله بوده است.اصولاً قرعه فقط در شبهات موضوعیه‌ی همراه با علم اجمالى جریان پیدا
می‌‌کند که در آن احتیاط راه نداشته باشد و یا رعایت احتیاط موجب عسر و حرج ‌گردد.و از طرفی هم
کارد به استخوان برسد، نه دلیل و اماره‌‌اى و نه اصل لفظى و نه…
وجود نداشته باشد.[۹]

حکم قرعه کشی در اسلام

بررسی حکم قرعه کشی در اسلام

حکم قرعه کشی در اسلام

به عنوان مثال، در برخی روایات دیده می‌‌شود، درباره‌ی گله‌ٔ گوسفندی که یکی از گوسفندان موطوئه است،
براى جدا کردن حیوان وطى شده حکم به قرعه شده است،[۱۰] در حالى‌که قاعدتاً باید از کل گلۀ گوسفند اجتناب
شود؛ چون شبهه، شبهۀ محصوره بوده و در اطراف علم اجمالى، در صورتى که شبهه محصوره باشد باید از همۀ
اطراف اجتناب کرد، پس چرا ائمۀ معصومین(ع) در چنین مواردی حکم به قرعه کرده‌اند در حالى‌که ممکن است گوسفندى که
قرعه به نام او در آمده، گوسفند موطوئه نباشد؟

دلیل حکم آن است که در این مورد احتیاط راه نداشت؛
چراکه در چنین مواردى احتیاط با عسر و حرج و اختلال نظام ملازمه دارد و باید زمان صدور روایت را
در نظر گرفت که اگر در یک منطقه یک یا دو گله وجود داشته باشد و بنا باشد تمامى گوسفندهاى
یک گله ذبح و سپس سوزانده شوند، معنایش این است که مردم از حیث غذا در مضیقه قرار مى‌‌گیرند؛ لذا
دین مقدس اسلام براى جلوگیرى از عسر و حرج و اختلال نظام جلوى احتیاط را گرفته و دستور قرعه داده
است.[۱۱]

ضمن این‌که این نوع روایات در صدد بیان این امر هستند که قاعده قرعه مختص منازعات و مسائل باب
قضا نبوده، بلکه در احکام و تکالیف شخصى هم مى‌توان به قرعه عمل نمود.مثالی دیگر، آن‌که فقها می‌گویند، جایز است
مثلاً دو نفر خانه‌اى را به طور شریکى اجاره کنند و با رضایت هم در آن ساکن شوند و یا
جهت سکونت هر کدام به تنهایی، آن‌را با قرعه میان خود تقسیم نمایند، به این صورت‌که مثلا یکى از آنها
شش ماه و سپس دیگرى شش ماه دیگر در آن ساکن شود.

درباره بیان حکم قرعه بیشتر بدانید

بهره‌گیری از قرعه، در رفع اختلاف مشروعیت دارد:
«ذلک من انباء الغیب نوحیه الیک وما کنت لدیهم اذ یلقون اقلـمهم ایهم یکفل مریم وما کنت لدیهم اذ یختصمون؛
(ای پیامبر!) این، از خبرهای غیبی است که به تو وحی می‌کنیم؛ و تو در آن هنگام که قلم‌های خود را (برای قرعه‌کشی)
به آب می‌افکندند تا کدامیک کفالت و سرپرستی مریم را عهده‌دار شود، و (نیز) به هنگامی که (دانشمندان
بنی اسرائیل، برای کسب افتخار سرپرستی او،) با هم کشمکش داشتند، حضور نداشتی؛ و همه اینها، از راه وحی به تو گفته شد.)»

از این آیه و آیاتی که در سوره صافات درباره یونس آمده استفاده می‌شود که برای حل مشکل و یا در هنگام
مشاجره و نزاع و هنگامی که کار به بن بست کامل می‌رسد و هیچ راهی برای پایان دادن به نزاع دیده
نمی‌شود می‌توان از قرعه استمداد جست همین آیات به ضمیمه روایات پیشوایان اسلام سبب شده که قاعده قرعه به عنوان یکی از قواعد فقهی در کتب اسلامی شناخته شود و از آن بحث گردد اما همان طور که در بالا اشاره شد
، قرعه مشروط به وجود بن‌بست کامل است بنابراین هرگاه طریق دیگری برای حل شکل پیدا شود از قرعه نمی‌توان استفاده کرد.

اسلام کوئست ـ ویکی فقه

2019-03-15 / گردآوری:
برچسب ها:

نو عروس

دکتر طاهری

مسابقه گردشگری

نظر خود را بنویسید-نظرات کاربران (۰)
فیلم پرشین وی
ساده ترین ذکر برای بخشش گناهانساده ترین ذکر برای بخشش گناهان
انسان خطاکار و گناهکار است و در برابر خالق خود بسیار اشتباهاتی انجام داده است که نه تنها ناسپاسی در برابر خالق خود می باشد بسیار هم شرمندگی و خجالت را برای انسان به همراه می آورد بنابراین به سراغ راه هایی برای جبران اشتباهات خود می رود.
سوژه های روز رو این جا ببینید !
به آسانی 8 میلیون تومن برنده شوید !
یک عروسی رویایی داشته باشید ! | بهترین ها را اینجا ببینید
زیبایی اندام خانم ها( جمع کردن باسن و بالا کشیدن سینه ) در زمانی کوتاه
این سوره را برای افزایش روزی بخوانید
فواید شگفت انگیز سوره طور
ذکری برای فراموش کردن عشق
آیا ممکن است در قرآن دستکاری شده باشد؟ و یا در آینده دستبرد زده شود؟
چه ساعاتی به ائمه متوسل شویم؟
ذکری که زندگیتان را شیرین میکند را بشناسید
مکروهاتى که موجب فقر و تنگدستى مى شوند
حکم شرعی سوراخ ‌کردن بینی
این دعا هیچ وقت رد نمی شود
رزق و روزی ام بسته شده!
ذکری برای بعد از نماز مغرب و عشاء در شب جمعه
عواملی که باعث فقر و بدهکاری و گرفتاری می شوند؟
دعایی مجرب از امام صادق برای مبارزه با هوای نفس
برای برآورده شدن حاجت کدام سوره را بیشتر بخوانیم
چرا مرده را رو به قبله قرار داده و دفن می کنند
فال روزانه
تعبیر خواب