جمعه, ۲۵ خرداد , ۱۴۰۳
درخواست تبلیغات

نظر اسلام در مورد چانه‌زدن در معاملات چیست؟

اشتراک:
حکم چانه زدن در اسلام احکام و مسائل شرعی
شاید بارها کلمه چانه زدن را شنیده باشید که به معنای تخفیف دادن سر معاملات می باشد. در جریان باشید که احکام شرعی مربوطه به ان در این قسمت امده است که حکم ان را بیان کرده ایم مطالب ما را دنبال کنید.

در کسب و کار چانه زدن مستحب است . در احکام فقهی در مورد موضوع معاملات بسیار بحث شده است .در معاملات علاوه بر اینکه به اعتدال در فروشندگی توصیه شده به اینکه در معاملات مفت فروشی کند که دچار ورشکستگی شود  حذر داشته است و در بسیاری از روایات چانه زدن را مجاز اعلام کرده است. در این بخش حکم چانه زدن در اسلام بیان شده که میتوانید در پرشین وی ببینید.

حکم چانه زدن در اسلام

پرسش آیا این حدیث از پیامبر(ص) و یا ائمه(ع) نقل شده و صحت دارد: «درهنگام معامله یا خرید، جهت گرفتن تخفیف، آن‌قدر چانه بزنید که عرق کنید»؟پاسخ اجمالی جمع‌بندی روایات موجود در این زمینه،ناظر به آن است که افراد باید تلاش کنند تا در معاملات خود ضرر فاحش نکرده و اموال خود رابه سادگی در اختیار افراد گران‌فروش و کلاه‌بردار قرار ندهند.در همین راستا اگر خریدار، قیمت اعلام شده از سوی فروشندهرا – بویژه در کالاهای ارزش‌مند و گران‌قیمت – بالاتر از حد معمول بداند، بهتر است با چانه‌زدن، قیمت اعلامیرا جهت منافع خود کاهش دهد، اما با این وجود، در مورد کالاهای کم‌ارزش و یا آن دسته از کالاهاییکه قیمت اعلامی آنها عرفاً قیمتی مقطوع به شمار می‌آید، توصیه شده است که اصرار بر چانه‌زنی نشود.

حکم چانه زدن در اسلامچانه زدن مشتری در اسلام

پاسخ تفصیلی از مهم‌ترین موضوعاتی که با زیرشاخه‌های فراوان در فقه اسلامی وجود دارد؛ موضوع معاملات می‌باشد که در آن احکام فقهی و اخلاقی بسیاری وجود دارد.یکی از آنها، رعایت انصاف در معامله است.در اسلام با این‌که درصد مشخصی برای سوددر معامله تحمیل نشده،[۱] اما به دفعات به رعایت انصاف در معامله توجه شده است.با این حال؛ نبود انصاف ومتفاوت‌بودن سودی که فروشندگان مختلف دریافت می‌کنند و نیز مقدار انصافی که خریداران برای خرید یک جنس از فروشنده دارند،باب گفت‌وگو میان فروشنده و خریدار را بر روی قیمت اعلامی – در عرف عامیانه از آن به «چانه‌زدن» تعبیرمی‌کنند – باز کرده است.لذا هم فروشنده و هم خریدار می‌توانند بدان اقدام کنند.در این موضوع، روایاتی وجود دارد، برخی از آنها به چانه‌زنی توصیه کرده و برخی خودداری از آن‌را سفارش می‌کنند.در ذیل این روایات را مرور می‌کنیم.

جواز چانه‌زدن امام باقر(ع) فرمود: «برای دریافت مبلغ بیشتر با مشترى چانه بزنید؛ زیرا اگر قیمت بالاتر(اما عرفاً مناسب) به شما پرداختکند، شیرین‌کام‌تر خواهید بود و هرآن‌که در خرید و فروش دچار ضرر شود، نه کارش پسندیده است نه اجری خواهدبرد».[۲]این توصیه‌ای به فروشندگان است که مبادا از ترس گران‌فروشی به مفت‌فروشی روی آورده و در دراز مدّت ورشکستگی خود
را رقم زنند.از امام صادق(ع) درباره مردى پرسیدند که کالایى دارد و قیمت مشخصى روى آن می‌گذارد و اگر کسی چانه نزند، کالا را با همان قیمت اعلام شده به او می‌فروشد.

اما اگر به فردی که چانه‌زده و ازخرید با این قیمت خودداری می‌کند، کالای بیشتری را در مقابل همان قیمت اعلامی در اختیارش قرار دهد(تا تشویقی برایخرید باشد)، آیا چنین رویکردی اشکال دارد؟ امام(ع) در پاسخ فرمود: «اگر به حسب مورد به دو یا سه نفریکه چانه زده‌اند کالای بیشترى نسبت به دیگران بدهد، اشکالى ندارد، اما این‌که این روش را به عنوان رویکردی ثابتمورد توجه قرار دهد پسندیده نیست».[۳]علاوه بر اینها، روایات دیگری نیز وجود دارند که چانه‌زدن را مجاز اعلام می‌کند.[۴]از طرفیپیشوایان معصوم(ع) خود در خرید برخی کالاها، چانه می‌زدند که البته این رویکردی دائمی برای آن بزرگواران نبود:راوی می‌گوید: باگروهی از زائران بیت الله در سرزمین مِنا بودیم .

در آن سال، گوسفند کم بود، امام صادق(ع) را دیدیمکه به شدت مشغول چانه‌زدن با فروشندگان گوسفند بود، بعد از پایان یافتن خرید، رو به ما که منتظرش بودیمکرده و پرسید: «گمان می‌کنم که از چانه‌زنی‌ام شگفت‌زده شدید؟!» گفتیم: آرى، فرمود: کسی که در معامله، ضرر فاحشی کند،نه کارش مورد پسند است نه اجرى خواهد برد».[۵]ابوحنیفه به امام صادق(ع) گفت: دیروز مردمی که شما را در عرفهدیده بودند، تعجب کردند از این‌که شما در خریدن شتری به این اندازه چانه می‌زنید.امام فرمود: «خداوند راضی نیست که من دچار ضرر فاحشی در اموال خود شوم».[۶]

 چانه زدن مشتری در اسلامحکم شرعی پشیمانی در معامله

نهی از چانه‌زدن در مقابل، در برخی روایات از چانه‌زدن در برخی موارد نهی شده است:پیامبر اسلام(ص) در وصیت خود به امام علی(ع) فرمود: «در خرید چهار چیز چانه مزن: گوسفند براى قربانى عید، کفن،برده و کرایه سوارى‏ براى رفتن به مکّه‏».[۷]امام حسن(ع) با پای پیاده به سفر حج رفته بودند.در اثر پیاده‌روی زیاد،پاهای ایشان وَرَم کرد.برخی از خدمت‌کاران به ایشان پیشنهاد دادند که بر مرکب سوار شوند تا اندکی از ورم پایایشان بخوابد.امام در جواب فرمود: «هرگز! زمانی که به کاروان‌سرای بعدی رسیدیم…روغنی برای این ورم پایم بخرید و در خرید آن چانه مزنید».[۸]امام سجاد(ع) به کارگزار خویش فرمود: «هرگاه براى حجّ؛نیازمندی‌های مرا تهیّه می‌کنى آن‌را بخر، ولى با فروشنده راجع به قیمت آن، گفت‌وگو و چانه مزن».[۹]

نظر اسلام در مورد چانه زدن در معاملات

دیدگاه فقها درباره این روایات فقهای شیعه دیدگاه‌های افراد بی‌ایمان چانه‌زدن روا است.[۱۰]۲٫تنها در کالاهایی که خرید آن واجب است، چانه‌زدن مکروه است.[۱۱]۳٫در معاملات بهتر آن است که ضرری متوجه طرفین نشود و در همین راستا اگر انسان در معامله‌ای – بویژه در اجناس ارزش‌مند و گران‌قیمت -مشاهده ‌کند که قیمت اعلامی و یا درخواستی، بسیار بیشتر و یا کمتر از قیمت بازار و ارزش واقعی آنکالاست، چانه‌زنی توصیه شده و دلایل موجود در روایات جواز نیز ناظر به همین موارد است که میان چانه‌زدن وضرر هنگفت کردن، قطعاً مورد اول رجحان دارد و برخی علما بر همین اساس فتوا داده‌اند که «چانه‌زدن و سخت‌گیرى براى اجتناب از زیان دیدن، مستحبّ است».

[۱۲]به نظر می‌رسد این جمع‌بندی با آنچه در روایات آمده سازگارتر است.به عبارت دیگر،در مواردی که ضرر قابل توجهی از چانه‌نزدن متوجه انسان نخواهد شد، نباید شخصیت خود را سبک کرده و به چانه‌زنی پرداخت، اما در جایی که چانه‌نزدن ممکن است خسارت مالی قابل توجهی را برای خریدار و یا فروشنده ایجادکند، باید چانه زد همان‌گونه که گزارش چانه‌زنی امام صادق(ع) در سال گرانی و کمبود گوسفند بود که احتمال سوءاستفاده گسترده فروشندگان وجود داشت.

جز موارد خاصی که در روایات بدان‌ها اشاره شده و استثنا شده‌اند، چانه‌زنی ایرادی ندارد.[۱۳]گفتنی است؛ امروزه و با توجهبه رقابت شدیدی که در بازارها وجود دارد، موضوع چانه‌زنی، در بسیاری از کالاها و خدمات منتفی شده و جز کالاهای گرانبهایی که قیمت متغیر دارند زمینه‌ای برای چانه‌زنی وجود ندارد.مواردی؛ مانند مسکن، وسیله نقلیه، امکنه تجاری و صنعتی و….

اسلام

گردآوری:
برچسب ها:
اخبار مرتبط:
فیلم پرشین وی
آرون گروپ
آرون گروپس