تاریخ نشر :یکشنبه ۰۵ مرداد ۱۳۹۳مشاهده : 106مذهبیRSSاشتراک:

پاسخ به سوالاتی درباره نفقه

پاسخ به سوالاتی درباره نفقه
اگر مرد مالى نداشته باشد که نفقه خود و زن و نزدیکان واجب النفقه اش را بدهد پرداخت نفقه با توجه به قدرت مالی او به این ترتیب خواهد بود: خود شوهر مقدم بر زنش و زن مقدم بر نزدیکانش است‌؛ پس آنچه که از روزیش زیاد مى آید براى زن مصرف مى شود و […]

اگر مرد مالى نداشته باشد که نفقه خود و زن و نزدیکان واجب النفقه اش را بدهد پرداخت نفقه با
توجه به قدرت مالی او به این ترتیب خواهد بود: خود شوهر مقدم بر زنش و زن مقدم بر نزدیکانش
است‌؛ پس آنچه که از روزیش زیاد مى آید براى زن مصرف مى شود و به نزدیکان داده نمى‌شود مگر
آنکه از نفقه زن هم اضافى آمده باشد.منظور از نفقه خودش هم که مقدم بر نفقه همسرش است مقدار روزى
روز و شبش و نیز پوششى که لایق حالش مى باشد ‌و نیز هر چیزى است که اضطرار به او
پیدا مى‌کند؛ مانند وسایل آشپزی، زیرانداز و روانداز؛ پس اگر چیزى بیش از این، زیاد بیاید لازم است برای همسرش
مصرف نماید سپس برای نزدیکانش.

در فقه اسلامی بخشی از هزینه های جاری در زندگی زن بر عهده شوهر است که از آن به نفقه
یاد می شود.اینکه نفقه چیست؟ به چه کسانی تعلق می گیرد؟ و چه مواردی جزء نفقه هستند؟ سوالاتی است که
این نوشته به پاسخ آنها می پردازد.

نفقه چیست؟

نفقه در لغت به آن چیزی گفته می شود که انفاق می شود[۱] و در اصطلاح شرع، هزینه ی نیازمندیهای
متعارف زندگی است که پرداخت آن بر شخص واجب است.

به چه کسانی باید نفقه داد؟

نفقه با یکی از سببهای سه گانه ی زوجیت، قرابت و مالکیت بر انسان واجب می شود.[۲] بنابراین پرداخت نفقه
به همسر(زن) به سبب زوجیت، فرزندان (و فرزندان آنها)، پدر و مادر (و پدر و مادر آنها) به سبب قرابت
و غلام و کنیز و حتی حیواناتی خانگی[۳] به سبب مالکیت بر انسان واجب است.

تفاوت این سه نوع

ملاک در نوع سوم نفقه، مالکیت و مملوکیت است.

ملاک نوع دوم نفقه، مالکیت و مملوکیت نیست؛ بلکه حقوقى است که طبیعتاً فرزندان بر به وجودآورندگان خود پیدا مى
کنند و حقوقى است که پدر و مادر به حکم شرکت در ایجاد فرزند و به حکم زحماتى که در
دوره کودکى فرزند خود متحمل شده اند بر فرزند پیدا مى کنند.شرط این نوع از نفقه، ناتوان بودن شخص واجب
النفقه است.

ملاک نوع اول نفقه که مرد در مورد زن صرف مى کند نه مالکیت و مملوکیت است و نه حق
طبیعى به مفهومى که در نوع دوم گفته شد و نه عاجز بودن و ناتوان بودن و فقیر بودن زن؛
زیرا اگر زن ثروتمند و داراى درآمد سرشارى هم باشد و مرد ثروت و درآمد کمى داشته باشد، باز هم
مرد باید هزینه متعارف زندگی او را تأمین کند.[۴]

فرق دیگرى که این نوع از نفقه با نوع دوم و
سوم دارد این است که در آن دو نوع اگر شخص از زیر بار وظیفه شانه خالى کند و نفقه
ندهد گناهکار است؛ اما چون جنبه حقوقی ندارد نمی توان آن را از راه قانون استیفا کرد؛ ولى در نوع
اول اگر مرد از زیر بار وظیفه شانه خالى کند، زن حق دارد به صورت یک امر حقوقى اقامه دعوا
کند و در صورت اثبات، تمام نفقه خود را از مرد بگیرد[۵].[۶]

تمرکز بحث در موضوع همسر

به دلیل گستردگی بحث، احکام و فروعات متعدد
در موضوع نفقه، سخن را در نوع اول (نفقه همسر) متمرکز ساخته و تنها به احکام آن می پردازیم:

پرداخت نفقه به کدام زن واجب نیست؟

پرداخت
نفقه به زنی که عقدش موقت است و نیز زنی که ناشزه شده است (در نزدیکی و خروج از خانه
تابع فرمان شوهر نیست) و نیز همسری که شوهر نمی تواند بهره جنسی ببرد مگر به دلیل شرعی (مانند عادت
ماهانه و یا احرام) و یا عقلی (مانند بیماری) و نیز سفری که با اذن مرد صورت پذیرفته است که
در تمام این موارد پرداخت نفقه واجب است.[۷]

نفقه در طلاق رجعی

زنی که در عده طلاق رجعی است نفقه او پا برجا و
مرد باید تا پایان زمان عده نفقه او تمام و کمال پرداخت نماید.[۸]

مقدار نفقه

نفقه شرعا اندازه اى ندارد؛ ‌بلکه قاعده
این است که مرد باید آنچه را که زن [برای یک زندگی متعارف] به آن نیاز دارد را برای او
تهیه کند؛ مانند غذا، پوشاک، محل سکونت و وسائلى که برای و پخت و پز و نظافت و مانند آن.[۹]

موارد و اندازه و کیفیت آن چه که در نفقه بر مرد واجب است

خوراک

باید به مقداری باشد که او
را سیر کند.از نظر نوع و کیفیت نیز ملاک غذایی است که برای امثال آن زن در شهرش متعارف است.همچنین
نوع غذا باید با مزاج او سازگار باشد به طوری که ترک یا تحمیل آن ضرری را متوجه او نکند.

پوشاک

در جنس و نوع پوشاک نیز رعایت پوشاک متعارف شهر و دیار او و نیز متناسب با شأنش لازم است.به
گونه ای که اگر از صاحبان تجمل باشد واجب است که علاوه بر لباس بدن، لباسى به حسب حال امثال
او، برایش تهیه شود.[۱۰]

مسکن

در تهیه مسکن نیز ملاک همان رعایت متعارف و متناسب با شأن امثال این زن ملاک
است.با توجه به این نکته که در موضوع مسکن، زن می تواند از شوهر بخواهد که برای او مسکن مستقلی
تهیه کند (خودش باشد و همسرش)؛ چه به خریدن باشد و چه به اجاره و امثال آن.

هزینه درمان
در بیماریهایی که نوع مردم به آن دچار می شوند که هم دچار شدن به آنها و هم
هزینه داروی آنها در بین مردم عادی و متعارف است؛ تامین هزینه جزء نفقه است و بر مرد واجب؛ اما
در بیماریهای و یا هزینه های نامتعارف بر مرد واجب نیست که به عنوان نفقه هزینه ای کند.[۱۱]

تذکر بسیار

مهم
این سخن هرگز به معنای این نیست که پس «هزینه کردن در این موارد حرام شرعی است و
مرد باید از آن پرهیز کند»؛ هرگز.نبود تکلیف فقهی در موردی هرگز به معنای منع فقهی از انجام آن و
نیز برچیده شدن وظیفه اخلاقی در آن مورد نیست.زن هم از نظر فقهی وظیفه ندارد در خانه مرد بشورد، بپزد
و خانه را نظافت کند؛ اما این کار را با دل و جان و برای گرمی کانون خانواده انجام می
دهد.بنابراین نبود تکلیف فقهی در پرداخت هزینه های بالای نامتعارف درمان، هرگز به معنای منع فقهی از انجام این کار
نمی باشد.


خلاصه اینکه
بهتر آن است که در تمام موارد ذکر شده رعایت عرف و عادت شود.در وسایلى هم که
زن به آنها احتیاج دارد نیز باید آنچه که براى امثال او متعارف است، رعایت شود.[۱۲]

دریافت نقدی نفقه

اگر
شوهر هزینه خوراک همسر را به صورت نقدی به او پرداخت کرد؛ ضمن آنکه وظیفه از عهده اش ساقط شده
است؛ زن نیز مالک آن گشته و مرد حقی در آن پول داده شده ندارد؛ زن نیز نمی توان مرد
را ملزم به پرداخت همیشگی نفقه نقدی کند.[۱۳]

مواردی از نفقه که زن مالک نمی
شود
به غیر از
خوراک، در سایر موارد آنچه که مرد برای رفع نیازهای متعارف زندگی؛ مانند پوشاک و مسکن در اختیار زن قرار
می دهد تا وقتی که رسماً به تملیک زن درنیاورده است همگی جزء اموال مرد محسوب شده و مرد مالک
تمام آنها است.برای مثال لباسی را که مرد برای پوشش به زن داده است؛ زن نمی تواند بدون اجازه او
بفروشد و یا به دیگری ببخشد.[۱۴]

ترتیب پرداخت نفقه به واجب النفقه ها
اگر مرد مالى نداشته باشد که نفقه
خود و زن و نزدیکان واجب النفقه اش را بدهد پرداخت نفقه با توجه به قدرت مالی او به این
ترتیب خواهد بود:

خود شوهر مقدم بر زنش و زن مقدم بر نزدیکانش است‌؛ پس آنچه که از روزیش زیاد
مى آید براى زن مصرف مى شود و به نزدیکان داده نمى‌شود مگر آنکه از نفقه زن هم اضافى آمده
باشد.[۱۵]

منظور از نفقه خودش هم که مقدم بر نفقه همسرش است مقدار روزى روز و شبش و نیز پوششى
که لایق حالش مى باشد ‌و نیز هر چیزى است که اضطرار به او پیدا مى‌کند؛ مانند وسایل آشپزی، زیرانداز
و روانداز؛ پس اگر چیزى بیش از این، زیاد بیاید لازم است برای همسرش مصرف نماید سپس برای نزدیکانش.[۱۶]

وجوب
تلاش برای
کسب هزینه نفقه
مردی که چیزی برای ادای نفقه ندارد واجب است به هر وسیله مشروعی که
شده آن را به دست آورد.[۱۷]

تبیان

2014-07-27
امتیاز بدهید
امتیاز : 4 تعداد رای : 1
چهره های مشهور و هنرمندان در عزاداری محرم ۹۷ | از نذری بهنوش طباطبایی و ساره بیات تا فرزاد فرزین و خواهران همسرش (۲)چهره های مشهور و هنرمندان در عزاداری محرم ۹۷ | از نذری بهنوش طباطبایی و ساره بیات تا فرزاد فرزین و خواهران همسرش (۲)
چهره های مشهور و هنرمندان در عزاداری محرم ۹۷ | از شیلا خداداد تا محمد علیزاده (۱)چهره های مشهور و هنرمندان در عزاداری محرم ۹۷ | از شیلا خداداد تا محمد علیزاده (۱)
واکنش چهره ها به برد دیشب پرسپولیس مقابل الدحیل | از کامبیز دیرباز تا مهراب قاسمخانی!واکنش چهره ها به برد دیشب پرسپولیس مقابل الدحیل | از کامبیز دیرباز تا مهراب قاسمخانی!
چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۸۸) از سلاح نهایی الناز شاکردوست تا تبریک زیبای تولد بهروز شعیبى توسط بهنوش طباطبایی !!!چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۸۸) از سلاح نهایی الناز شاکردوست تا تبریک زیبای تولد بهروز شعیبى توسط بهنوش طباطبایی !!!
حاشیه های مراسم تشییع پیکر سعید کنگرانی با حضور چهره های مشهورحاشیه های مراسم تشییع پیکر سعید کنگرانی با حضور چهره های مشهور
اینستاگرام هنرمندان (۹۸) از دیدار بهاره رهنما و برادرش پس از ۷ سال تا گربه با نمک مهراب قاسمخانی!!اینستاگرام هنرمندان (۹۸) از دیدار بهاره رهنما و برادرش پس از ۷ سال تا گربه با نمک مهراب قاسمخانی!!
چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۸۷) از تولد داداش الناز شاکردوست تا سحرقریشی و دیگر هیچ !!!چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۸۷) از تولد داداش الناز شاکردوست تا سحرقریشی و دیگر هیچ !!!
تسلیت چهره های مشهور برای درگذشت سعید کنگرانی | از شیلا خداداد تا مهناز افشار و رامبد جوان!تسلیت چهره های مشهور برای درگذشت سعید کنگرانی | از شیلا خداداد تا مهناز افشار و رامبد جوان!
خاطره اسدی ؛ از اختلاف با حامد بهداد تا شایعه ازدواج با شهرام حقیقت دوست!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۸)خاطره اسدی ؛ از اختلاف با حامد بهداد تا شایعه ازدواج با شهرام حقیقت دوست!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۸)
سعید کنگرانی ؛ از افشاگری جنجالی علیه گوگوش و شهره آغداشلو و اشرف پهلوی تا درگذشت!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۹)سعید کنگرانی ؛ از افشاگری جنجالی علیه گوگوش و شهره آغداشلو و اشرف پهلوی تا درگذشت!| سبک زندگی افراد مشهور (۲۵۹)

نو عروس

نظر خود را بنویسید-نظرات کاربران (۰)
رایانمهر
شبث بن ربعی از چهره‌‏های متلون تاریخشبث بن ربعی از چهره‌‏های متلون تاریخ
حادثه کربلا اتفاقی نبود که تنها در یک نیمه روز بیفتد و عوامل و ابعاد بزرگتری داشت که بعد از بی توجهی به پیام غدیر رخ داد و جامعه را به چنان انحطاطی کشاند که شیعیان کمر به قتل امام زمان خود بستند.
به آسانی و فوری پولدار شوید ! بدون نیاز به صرف زمان و هزینه
هدیه ایی ویژه برای خوشحال کردن همسرتان
دیگر جشن عروسی نگیرید، بدون عروسی ساز !!!
شیک ترین و جدیدترین مدل های لباس عروس , سفره عقد , آرایش عروس و ...
آشنایی با حدیث امام رضا درباره محرم
احکام عزاداری سید الشهدا از نظر علمای دین
ماجرای ترور نافرجام امام حسین در مکه چه بود؟
معرفی کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی
آیا هر دعایی زیر قبه امام حسین مستجاب می شود؟
اعمال محرم الحرام در مفاتیح الجنان
اعمال روز آخر ذی الحجه روز پایان سال قمری
زیارت عاشورا از جنس احادیث قُدسیّه
آشنایی با اعمال روز مباهله
شکیات نماز | شک پس از سلام دادن در نماز چه حکمی دارد؟
احکام طلاق برای بانوان که ملزم به رعایت آن هستند
ارواح در برزخ چند دسته هستند؟
اعمال عید غدیر عید بزرگ شیعیان
دعا برای درمان شک در نماز چیست؟
ولادت امام علی النقی در ۱۵ ذی الحجه
دعای قاموسی چیست و خواندن آن چه برکاتی دارد؟
آداب غذا خوردن در اسلام چگونه است؟
اشنایی با اعمال مستحبی عید قربان
آشنایی با فضایل اعمال شب و روز عرفه
حکم شرعی وضو گرفتن با لاک ناخن چیست؟
غسل های مستحبی که می توان با آنها نماز خواند
چرا در اسلام خواندن فاتحه برای اموات توصیه شده است؟
حجاب را می توان برای دیگران زیبا نشان داد؟
علت مشکی بودن پارچه کعبه چیست؟
امام جواد علیه السلام چگونه به شهادت رسید؟
زن می تواند جلوتر از مرد به نماز بایستد؟
طریقه خواندن نماز دهه اول ذی الحجه
شیطان به دست امام زمان(عج) کشته می شود؟
ثواب وضو گرفتن قبل از خواب
احکام شرعی مربوط به احتکار چیست؟
این نماز پر فضیلت ماه ذی‌القعده را از دست ندهید
تماشاى زن بى‏ حجاب در رسانه‏ هاى تصویرى چه حکمی دارد؟
شیطان و سیاست‌های هجومی او چیست؟
آشنایی با فضایل و اعمال ماه ذی القعده
آشنایی با احکام شرعی حد ترخص
گالری آرایش عروس
خرید اینترنتی بلیط هواپیما ( ارزان تر از همه جا )
در سال جدید نگران کسب درآمد نباشید | کسب درآمد عالی
ویژه تابستان 97 | امسال را متفاوت تجربه کنید
شبث بن ربعی از چهره‌‏های متلون تاریخ
شبث بن ربعی از چهره‌‏های متلون تاریخ
آشنایی با حدیث امام رضا درباره محرم
آشنایی با حدیث امام رضا درباره محرم
احکام عزاداری سید الشهدا از نظر علمای دین
احکام عزاداری سید الشهدا از نظر علمای دین
ماجرای ترور نافرجام امام حسین در مکه چه بود؟
ماجرای ترور نافرجام امام حسین در مکه چه بود؟
معرفی کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی
معرفی کتاب مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی
آیا هر دعایی زیر قبه امام حسین مستجاب می شود؟
آیا هر دعایی زیر قبه امام حسین مستجاب می شود؟
اعمال محرم الحرام در مفاتیح الجنان
اعمال محرم الحرام در مفاتیح الجنان
اعمال روز آخر ذی الحجه روز پایان سال قمری
اعمال روز آخر ذی الحجه روز پایان سال قمری
رایانمهرامیران پرواز