چرا این فضیلت در جامعه کم رنگ شده ؟

مشاهده : 219
چرا این فضیلت در جامعه کم رنگ شده ؟ احکام و مسائل شرعی
آثار ادب ادب یکی از واژه ای نسبتا پرکاربرد است که شاید در شبانه روز چندین مرتبه آن را بشنویم، سوال این است که ادب چیست؟ و چگونه می توان به یک نفر گفت با ادب و یا بی ادب. با توجه به آنکه ادب یک واژه عربی می باشد، در لغت نامه ها به […]

آثار ادب

ادب یکی از واژه ای نسبتا پرکاربرد است که شاید در شبانه روز چندین مرتبه آن را
بشنویم، سوال این است که ادب چیست؟ و چگونه می توان به یک نفر گفت با ادب و یا بی
ادب.

با توجه به آنکه ادب یک واژه عربی می باشد، در لغت نامه ها به معنای هدایت کردن مردم به
سوی کارپسندیده ،اخلاق نیکو و خوش و بازداشت آنها از کار زشت، تعریف شده است.فخرالدین بن محمدعلی طُریحی ، از
مفسران قرآن کریم و عالمان دینی امامیه در قرن یازدهم نخستین عالم شیعی است که در توضیح واژگان مشکل قرآن
و حدیث، کتاب نوشته است در کتاب مجمع البحرین ادب را به حسن اخلاق تعریف کرده است.(۱)

اگر کسی
دارای ادب اسلامی باشد با هیچ یک از کارهای خود باعث ذلت و بی احترامی به دیگران نمی شود، خداوند
در سوره توبه آیه ۱۰۴ خطاب به مسلمانان می فرماید که وقتی صدقه میدهید فکر نکنید به فقیر داده اید،
نه بلکه شما به خدا پرداخت میکنید پس نباید بخاطر این کارتان بر سر آنها منت بگذارید و یا خدایی
ناکرده باعث از بین رفتن آبروی او شوید.

حسن بن محمد دیلمی عالم شیعی در تعریف ادب اینگونه آورده است: «حقیقت ادب، جمع شدن صفت های نیک و
دور کردن صفات زشت است…
»(۲) همچنین علامه طباطبایی رحمه الله در تفسیر المیزان می فرمایند: ادب، هیأت زیبا و پسندیده است که طبع و
سلیقه چنین سزاوار می داند که هر عمل مشروعی چه دینی باشد مانند دعا و امثال آن و چه مشروع
عقلی باشد مانند دیدار دوستان بر طبق آن هیأت واقع شود.(۳)

بعد از توضیح لفظ ادب لازم است به سراغ

قرآن برویم تا ببینیم چه موضعی نسبت به ادب دارد و از منظر قرآن ادب به چه معنا می
باشد.

نشانه خردمندی و باعث مغفرت الهی

در رابطه با اهمیت ادب در قرآن می توان گفت همین بس است که قرآن، رعایت ادب و نگاه داشتن
حرمت افراد در روابط اجتماعی، نشانه خردمندی دانسته شده است.«اِنَّ الذینَ یُنَادُونَکَ مِنْ وراءِ الحُجراتِ أَکْثَرُهُمْ لایَعْقِلونَ؛ (ولی)کسانی که تو
را از پشت حجره ها بلند صدا می زنند، بیشترشان نمی فهمند.»(۴)

در آیه ای دیگر بعد از آنکه
قرآن مسلمانها را به رعایت ادب نزد رسول الله (صلوات الله علیه) امر می نماید در ادامه آن می فرماید:
افرادی که ادب را رعایت میکنند کسانی اند که خداوند دل هایشان را برای پرهیزکاری آزموده ( و آماده ساخته
) است.أُولئِکَ الَّذِینَ امْتَحَنَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ لِلتَّقْوى لَهُمْ مَغْفِرَهٌ وَ أَجْرٌ عَظِیمٌ»(۵) و در انتهاء می فرماید: آنان را آمرزش
و پاداشی بزرگ است.یعنی رعایت ادب مقدمه ای برای پرهیزکار شدن و باعث دریافت اجر و مغفرت الهی می باشد.

ندای فطرت که مورد غفلت واقع شد

خداوند تبارک و تعالی در سوره نور(۶)، رعایت حقوق دیگران را به عنوان ادب نام برده ورعایت ادب وحقّ دیگران
را سرچشمه ى سعادت بشر معرفی میکند.«ذلِکُمْ خَیْرٌ لَکُمْ» و در انتهاء آیه می فرماید: آداب واخلاق دینى، همان نداى
فطرت است، که مورد غفلت قرار گرفته و باید با تذکر آنرا بیدار کنیم.«لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ» (۷)

تبعیت از رهبر اسلامی و حفظ نظم جامعه

در زمان صدر
اسلام وقتی سپاه اسلام به سوی احد حرکت کرد، مصادف شد با شب عروسی جوانی به نام حنظله که این
جوان آمد نزد رسول الله صلوات الله علیه وآله و اجازه گرفت تا مراسم عروسی خود را برگزار کند و
بعد به سپاه اسلام بپیوندد که پیامبر صلوات الله علیه و آله به وی اجازه داد و فردای آنروز بدون
آنکه غسل جنابت بکند به جبهه رفت و شهید شد، نبی مکرم اسلام بعد از شهادت حنظله فرمودند: «فرشتگان او
را غسل دادند»(dot) که این آیه نازل شد : إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِینَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِذا کانُوا مَعَهُ
عَلى أَمْرٍ جامِعٍ لَمْ یَذْهَبُوا حَتَّى یَسْتَأْذِنُوهُ ۶

مؤمنان (واقعى) تنها کسانى هستند که به خدا وپیامبرش ایمان آورده و
هرگاه با پیامبر بر کارى اجتماع نمایند، بدون اجازه او نمى روند.(۸)

قرآن با بیان این آیه میخواهد بگوید اجازه
گرفتن از رهبر الهی و تسلیم او بودن یکی از نشانه های ادب است، (۹) یعنی اگر انسانی ادب داشت
بالطبع به نظام و رهبر خود نیز عشق می ورزد و تابع محض رهبر زمان خود می باشد و اگر
ادب در جامعه ای نباشد باعث از بین رفتن نظم آن جامعه و سرپیچی افراد از رهبران خود خواهد شد.

خشوع در عبادت

خاشع بودن در عبادات یکی از آثار ادب داشتن می باشد: «الذین هم فى صلوتهم خاشعون» همانان که در نمازشان
خاشع و فروتنند.(۱۰)

در این آیه خداوند می فرماید: کسانی که وقتی نماز میخوانند متوجه هستند که در برابر
چه کسی ایستاده و با او راز و نیاز میکنند، ادب را رعایت کرده و در عبادت خود خشوع (ادب
جسمی روحی) خواهند داشت.همانگونه که داریم روزی رسول اکرم صلى الله علیه و آله دید که شخصى در حال نماز
با ریش خود بازى مى کند، فرمودند: اگر او روح خشوع داشت، هرگز این کار را نمى کرد.

قرآن با بیان این آیه میخواهد بگوید اجازه گرفتن از رهبر الهی و تسلیم او بودن یکی از نشانه های
ادب است، (۹) یعنی اگر انسانی ادب داشت بالطبع به نظام و رهبر خود نیز عشق می ورزد و تابع
محض رهبر زمان خود می باشد و اگر ادب در جامعه ای نباشد باعث از بین رفتن نظم آن جامعه
و سرپیچی افراد از رهبران خود خواهد شد.

عدم غرور و تکبر

از دید قرآن از دیگر نشانه های ادب ، غرور و عجب نداشتن : «
فَعَسى أُولئِکَ أَنْ یَکُونُوا مِنَ الْمُهْتَدینَ » امید است چنین گروهى از هدایت یافتگان باشند.(۱۱)

گاهی مواقع بعضی انسانها با
انجام دادن چند عبادت، به غرور و عجب می رسند و فکر میکند که کار بسیار بزرگی انجام داده اند،
که ادب قرآنی اقتضاء می کند انسان اعمال و عبادت خود را در برابر نعمت های خداوند هیچ بداند تا
به مرحله غرور نرسد که غرور باعث بطلان عبادات و از بین رفتن اجر آنها و مانع تکامل انسان می
شود.

حفظ آبروی دیگران

روزی امام صادق علیه السلام از یکى از یاران خود پرسید: زکات مال خودت را چه مى کنى؟ گفت: فقرا
نزد من مى آیند و به آنها پرداخت مى کنم.امام فرمود: این کار تو سبب ذلّت فقرا است و هر
کس دوست خدا را ذلیل کند، گویا در کمین جنگ با او نشسته است.(۱۲)

اگر کسی دارای ادب اسلامی
باشد با هیچ یک از کارهای خود باعث ذلت و بی احترامی به دیگران نمی شود، خداوند در سوره توبه
آیه ۱۰۴ خطاب به مسلمانان می فرماید که وقتی صدقه میدهید فکر نکنید به فقیر داده اید، نه بلکه شما
به خدا پرداخت میکنید پس نباید بخاطر این کارتان بر سر آنها منت بگذارید و یا خدایی ناکرده باعث از
بین رفتن آبروی او شوید.« أَلَمْ یَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ هُوَ یَقْبَلُ التَّوْبَهَ عَنْ عِبادِهِ وَ یَأْخُذُ الصَّدَقاتِ وَ أَنَّ اللَّهَ
هُوَ التَّوَّابُ الرَّحیمُ» آیا نمی دانستند که فقط خداوند توبه را از بندگانش می پذیرد ، و صدقات را می
گیرد ، و خداوند توبه پذیر و مهربان است؟!

نتیجه:

با توجه به این مطالبی که ذکر شد ، فهمیدیم که
رعایت ادب مورد تاکید قرآن و پیامبر صلوات الله علیه وآله و ائمه معصومین علیهم السلام بوده است ، و
ادب هم در جامعه و هم در ارتباط شخصی لازم است و برای رسیدن انسان به کمال (که هدف از
خلقت انسان همین میباشد) و ارتباط با خداوند رعایت ادب ضروری و مورد تاکید قرار گرفته است، واگر امروز در
جامعه و زندگی ما مشکلاتی وجود دارد یکی از دلائل آن عدم رعایت ادب می باشد.

تبیان

2016-02-02 / گردآوری:
گزارش خطا در خبر
نظر خود را بنویسید - نظرات کاربران (۰)
فیلم پرشین وی
logo-samandehi