مشاهده : 163فرهنگ زندگیRSS

آیین های نوروزی عید دیدنی / دید و بازدیدهای نوروزی

آیین های نوروزی عید دیدنی / دید و بازدیدهای نوروزیفرهنگ و هنر و شعر
عید دیدنی یکی دیگر از آیین های نوروزی ، دید و بازدید، یا ” عید دیدنی ” است.رسم است که روز نوروز، نخست به دیدن بزرگان فامیل، طایفه و شخصیت های علمی و اجتماعی می روند.در بسیاری از این عید دیدنی ها، همه اعضای خانواده شرکت دارند.کتاب های تاریخی و ادبی، تنها از عید دیدنی […]

عید دیدنی

یکی دیگر از آیین های نوروزی ، دید و بازدید، یا ” عید دیدنی ” است.
رسم است که روز نوروز، نخست به دیدن بزرگان فامیل، طایفه و شخصیت های علمی و اجتماعی می روند.
در بسیاری از این عید دیدنی ها، همه اعضای خانواده شرکت دارند.
کتاب های تاریخی و ادبی، تنها از عید دیدنی های رسمی دربارها و امیران و رئیسان خبر می دهند.
« دیدن»های نوروزی از روزهای نخست فروردین – که تعطیل رسمی است- آغاز شده و گاه تا سیزده فروردین (و
می گویند تا آخر فروردین) بین خویشاوندان و دوستان و آشنایان دور و نزدیک، تا پاسی از شب، به ویژه
برای کسانی که نمی توانند کار روزانه را تعطیل کنند، ادامه دارد.تا زمانی که “مسافرتهای نوروزی” رسم نشده بود، در
شهرها و محله هایی که آشنایی های شغلی و همسایگی و “روابط چهره به چهره” جایی داشت، دید و بازدید
های نوروزی، وظیفه ای کم و بیش الزامی به شمار می رفت؛ در حالی که چه بسا آشنایانی هستند که
فقط سالی یک بار، آنهم در دید و بازدیدهای نوروزی، به خانه یکدیگر می روند.گسترش شهرها، ازدیاد جمعیت،
پراکندگی خانواده های سنتی، محدودیت های شغلی و نیز فرهنگ آپارتمان نشینی، از عواملی است که دید و بازدیدهای نوروزی
را کاهش داده و بر اثر این دشواری ها و محدودیت های زمانی، بسیاری از خانواده هایی هم که به
مسافرت نمی روند، برای دید و بازدیدهای نوروزی، از پیش زمانی را معین می کنند.

همه چیز درباره یکی دیگر از آیین های نوروزی عید دیدنی

کتاب « تذکره صفویه کرمان » که گزارشی از رویدادهای سال های ۱۰۶۳ تا ۱۱۰۴ است، “شرح وقایع” هر سال
را، که با محاسبه ی ماه و سال بر اساس تقویم قمری است، از برگزاری جشنها، رسمها و آیین های
نوروزی در دستگاه حکومتی آغاز می کند؛ از جمله: حاکم و وزیر و آصف حمیده سیر، در نوروز آن سال
(۱۰۸۰قمری) که مصادف با ۱۵ شوال بود، در باغ نظر به عیش و خرمی گذرانده، علما و صلحا و شعرا
را به صلات گرانمایه خرسند گردانید (…
) و دستار خواهان گسترده، اقسام طعام نزد خاص و عام کشید.
روز دیگر به دیدن اعزه ولایت رفته، دو سه روز هم چنین دیدن مردم می نمودند، و بعد از آن
هر روزه به ازاء ضیافت نوروزی، هنگامه تیراندازی گرم بود.
تماشای “جنگ گاو و قوچ ” نیز در این دوره از آیین های نوروزی بود: روز نوروز سال ۱۱۰۱ که
در ۷ جمادی الثانی واقع بود، طرف عصر، وزیر به اتفاق (…
) در صحرای مؤیدی (در قسمت شمال شهر فعلی کرمان) جنگ گاو و قوچ طرح انداخته، بعد از آن اسب
دوانی کرده، از حضور دوستان جنانی ، خرم و به مقتضای وقت کامرانی می نمودند.

در دید و بازدیدهای نوروزی رسم است که نخست به خانه ی کسانی بروند که نوروزاول درگذشت عضوی از آن
خانواده است.
خانواده های سوگوار افزون به سومین، هفتمین و چهلمین روز، که بیشتر در مسجد برگزار می شود، نخستین نوروز که
ممکن است بیش از یازده ماه از مرگ متوفی بگذرد، در خانه می نشینند.
و در این روز است که خانواده های خویشاوند لباس سیاه را از تن سوگواران در می آورند.
جلسه های “نوروز اول” که جنبه ی نمادین دارد، در عین حال از فضای دید و بازدیدهای نوروزی برخوردار است
و دیدار کنندگان، در نوروزاول، به خانواده ی سوگوار تسلیت نمی گویند.بلکه برای آنان “آرزوی شادمانی” می کنند.
رسم نوروز اول بیشتر در شهرهایی برگزار می شود که آخرین روز اسفند را به عنوان یاد بود درگذشتگان سال
سوگواری کنند.
هدیه نوروزی، یا عیدیهدیه و عیدی دادن به مناسبت نوروز رسمی کهن است، کتابهای تاریخی از پیشکش ها و بخشش
های نوروزی – پیش از اسلام و بعد از اسلام – خبر می دهند، از رعیت به پادشاهان حکمرانان، از
پادشاهان وحکمرانان به وزیران، دبیران، کارگزاران و شاعران، از بزرگتران خاندان به کوچکتران، به ویژه کودکان.رسم هدیه دادن نوروزی را،
ابوریحان بیرونی از گفته آذرباد، موبد بغداد چنین آورده: نیشکر در ایران، روز نوروز یافته شده، پیش از آن کسی
آن را نمی شناخت.

جمشید روزی نی ای دید که از آن صمغی به بیرون تراوش کرده، چون دید شیرین است، امر کرد این
نی را بیرون آوردند واز آن شکر ساختند.
و مردم از راه تبریک به یکدیگر شکر هدیه کردند و در مهرگان(در شمار روزهای کهن ایران، هریک از سی
روز ماه را نامی است که نام دوازده ماه سال نیز در میان آنهاهست.
پیشینیان درهر ماه که نام روز و نام ماه یکی بود، آن را جشن می گرفتند.از این جشنهای دوازده گانه،
تا آنجا که سندها و کتابهای تاریخی گواه است، در دوره های پس از اسلام، تنها جشن مهرگان است که
رسمی و شکوهمند برگزار می گردید.
افزون بر یکی بودن نام – روز مهر از ماه مهر- مناسبت های دیگری را نیز برای برگزاری این جشن
بر می شمردند، که معروفترین آن، قیام کاوه ی آهنگر و پیروزی بر ضحاک و به پادشاهی نشستن فریدون است.
دقیقی، فردوسی و اسدی توسی از آن چنین یاد کرده اند:دقیقی:

مهرگان آمد جشن ملک افریدونا آن کجا گاو به پرورش بر مایونا

(برمایون نام گاوی است که فریدون با شیرش پرورش
یافت). نیز تکرار کردند، هدیه دادن رسم شد.پیشکشی رعیت (تاجر، صنعتگر، کشاورز) و حاکمان ولایت، به پادشاهان و خلفا، در
واقع بخشی از باج و خراج و مالیات سالانه بود که – گفته یا نگفته – به آن متعهد بودند
و “خزانه” کشور از آن آبادان بود.
ابوریحان بیرونی می نویسد: پادشاهان ساسانی آنچه را که پنج روز عید (به ترتیب: اعیان، دهقانان، سپاهیان، خاصان و خادمان)
هدیه آورده بودند، روز ششم امر به احضار می کرد و هر چه قابل خزانه بود نگه می داشت و
آنچه می خواست به اهل انس و اشخاص که سزاوار خلوتند، می بخشید.کمپر، سیاح دوره صفوی، از هدیه های حاکمان
و ثروتمندان محلی، که برای شاه سلیمان می آوردند، به عنوان “سومین رقم بودجه دربار” یاد می کند.
تاورنیه هدیه ی یکی از حاکمان را به پادشاه “دره هزار اشرفی” ذکر کرده، و شاردن هدیه های اهدایی به
پادشاه را حدود ۲ میلیون فرانک تخمین می زند.
“درو ویل” می نویسد: از هدیه های نوروزی علاوه بر طلا، جواهر و سکه های زر، عبارت از اسب های
اصیل، جنگ افزار، پارچه های گران بها و شال های کشمیر و پوست های ممتاز و قند و قهوه و
چای و مربا است.

همه چیز درباره یکی دیگر از آیین های نوروزی عید دیدنی

در کتابهای تاریخی و ادبی، بیش از همه از هدیه ی پادشاهان به شاعران سخن رفته؛ هدیه ای که بنا
بر رسم، برای سرودن قصیده ها و مدیحه های نوروزی داده می شد، هدیه به شاعران در جشن نوروز که
انگیزه و وسیله ای برای سرودن شعر و مدیحه بوده، در واقع نوعی حقوق ماهانه و سالانه شاعر به شمار
می رفت.
از جمله بیهقی می نویسد: روز پنج شنبه هجدهم ماه جمادی الاخر امیر(سلطان مسعود) به جشن نوروز بنشست و هدیه
ها بسیار آورده بودند و تکلیف بسیار رفت و شعر شنود از شاعران که شادکام بود، در این روزگار زمستان
و فارغ دل و فترتی نیفتاد و خلعت فرمود، و مطربان را نیز فرمود، و مسعودی شاعر را شفاعت کردند،
سیصد دینار فرمود.این بخشش ها گاه به اندازه ای بود که می توانست شاعری را توانگر سازد: گویند روز نوروزی،
جهت خالدبن برمک وزیر، کاسه ها از زر و نقره هدیه آورده بودند.
یکی از شاعران عرب در این باره شعری سروده و به این موضوع اشاره کرد.
خالد هر چه در آن مجلس اوانی زر و نقره بود به آن شاعر بخشید.
چون اعتبار کردند، مالی عظیم بود و شاعر از آن توانگر شد.رسم و ضابطه پیشکش های سنگین بها به پادشاهان
و حاکمان تا دوره ی مشروطیت رایج بود.
برقراری مالیات ها و الزام به پرداخت های منظم و حساب شده آن، پیشکش های باج و خراج گونه را
به مقدار زیادی از اعتبار انداخت.
ولی دادن عیدی و هدیه به ویژه از طرف مقام بالاتر (منزلتی، اقتصادی و سنتی) از رسم ها و آیین
های دیرین فرهنگ ماست.
امروز رسم عیدی دادن به جوانان و کودکان در خانواده، به افرادی کم درآمد و خدمتگزاران در محیط کار، به
رفتگر، به نامه رسان و…
در عین حال نوعی جبران زحمت و انتظار خدمت است.
عیدی های امروز بیشتر به صورت نقد واسکناس نو است.
بانک ها پیش بینی تهیه “اسکناس نو” کرده، و در اختیار مشتریان می گذارند.
در جامعه کشاورزی روستایی و عشایری، در گذشته ای نه چندان دور، پیشکش های نوروزی ، فرآورده های محلی بود
و بخشش ها، کالا و فرآورده غیر محلی.هدیه دادن ها به مناسبت هایی چون عید، موفقیت، مسافرت، تولد، ازدواج، مرگ(در
برخی شهرها، به ویژه جامعه ی عشیره ای رسم است که برای خانواده متوفی غذا، گوسفند، برنج و…
می برند) و…
به ویژه در خانواده های سنتی، دارای اهمیت و مفهومی در خور توجه است (که خود پژوهش و گفتاری جداگانه
می طلبد).
هر چند که چند سالی است واژه فرانسوی “کادو” برای هدیه هایی چون ره آورد (سوغات)، چشم روشنی، مبارک باد
و…
به کار می رود، ولی اهمیت، کیفیت و کمیت هر یک متمایز است.
البته این باور وجود دارد که گرفتن عیدی از دست کسان مورد احترام (از نظر سنی، منزلتی، خویشاوندی، علمی، نسبی
و…
) تبرک، دارای شگون و “دست لاف” است.

تاریخ و تمدن

2016-09-04 / گردآوری:
دکتر طاهری
نظر خود را بنویسید-نظرات کاربران (۰)
فیلم پرشین ویدکتر طاهری
هاتف اصفهانی | شعر زیبای سوی خود خوان یک رهم تا تحفه جان آرم تو راهاتف اصفهانی | شعر زیبای سوی خود خوان یک رهم تا تحفه جان آرم تو را
هاتف اصفهانی شاعر توانا و مسلط به زبان فارسی و عربی بوده است وی از جمله شاعران نامی در سبک ترجیع‌بند و ترکیب‌بند می باشد.
سوژه های روز رو این جا ببینید !
فال روزانه
جوانسازی صورت و دستها , اصلاح افتادگی پلک فوری !
تعبیر خواب
۱۳ بدر در آذربایجان غربی چگونه است؟
توحی شیرازی | شعر زیبای بازی زلف تو امشب
روز جهانی انیمیشن در ۲۸ اکتبر
روز مادر | عجیب ترین مراسم های روز مادر در دنیا
احمد گلچین معانی | شعر زیبای نگهش سوی دگر بود و نگاهش کردم
جشن هالووین در ۳۱ اکتبر
مراسم عروس بران چگونه برگزار می شود؟
میلاد امام رضا (ع) | اشعار مربوط به آن روز
روز جهانی پسوریازیس در ۲۹ اکتبر
فریدونشهر | عروسی گرجی در این شهر چگونه برگزار می شود؟
جشن آبانگان در دهم آبان
مسعود سعد سلمان | شعر زیبای در بزم پادشا نگر این کاروبار گل
روز ملّی مبارزه با استکبار در ۱۳ آبان
آیین تولد فرزند در کردستان چگونه است؟
عید قربان | اشعار تبریک این روز بزرگ
فروغی بسطامی | شعر زیبای صف مژگان تو بشکست چنان دل‌ها را
روز جهانی پرتونگاری (رادیولوژی) در ۸ نوامبر
خراسان جنوبی | رمضانی‌خوانی رسم کهن خراسان جنوبی در رمضان
روز فرهنگ عمومی در ۱۴ آبان
بیدل دهلوی | شعر زیبای ای خیال قامتت آه ضعیفان را عصا
دامغان | جشنواره شیردوشان یا امامدر
کارو دردریان | شعر زیبای از بس کف دست بر جبین کوبیدم
گیلان | مراسم عروس فوشای چگونه برگزار می شود؟
مهدی اخوان ثالث | شعر زیبای منزلی در دوردست
مصر | فانوس رمضان سنت فاطمیان در این دیار
روز جهانی علم در ۱۰ نوامبر
عید غدیر | اشعار مربوط به آن (۴)
روز ملی کیفیت در ۱۸ آبان
ژاپن | جشن شکوفه های گیلاس در این کشور
روز جهانی ذات الریه در ۱۲ نوامبر
ایرج میرزا | شعر زیبای شکوه ی شاگرد
روز جهانی دیابت در ۱۴ نوامبر
دوره قاجار | مراسم جالب ازدواج بلوچ ها
قیصر امین پور | شعر زیبای این ترانه بوی نان نمی دهد
روز بزرگداشت سید محمدحسین طباطبایی در ۲۴ آبان