مراسم ازدواج در زنجان در زنجان قدیم

مشاهده : 1631
مراسم ازدواج در زنجان در زنجان قدیم فرهنگ و هنر و شعر
آداب و مراسم عروسی در زنجان قدیم نمونه‌ای از این سنت‌ها بوده که در روزگاری نه چندان دور شکل و شمایل خاصی داشت.

عروسی در زنجان

عروسی در زنجان , آداب، رسوم و فرهنگ هر منطقه‌ای از کشور سرشار از غنا و ظرافت‌های خاص است.
این آیین‌ها در درون خود، خرده فرهنگ‌هایی را نهفته که شالوده و اساس فرهنگ آن ملت را بنیان می‌نهد.
باورها و آرزوهای هر ملتی را می‌توان در آداب، رسوم و آیین‌های ملی و مذهبی آن ملت یافت.
دیدن این آداب و رسوم برای بسیاری از مردم ایران و جهان می‌تواند بسیار جذاب باشد و حتی یکی از
انواع گردشگری را نیز دربرمی‌گیرد که به آن «گردشگری رویداد» گفته می‌شود.

عروسی در زنجان

آداب و مراسم عروسی در زنجان قدیم نمونه‌ای از این سنت‌ها بوده که در روزگاری نه چندان دور شکل و
شمایل خاصی داشت.
هر چند مرور زمان رنگ کهنگی بر چهره این سنت‌ها نشانده ولی این مراسم در برخی روستاهای این استان هم

چنان پا برجاست و گذر زمان نتوانسته شکل و شمایل این سنت‌ها را رنگ و بوی دیگر بدهد.
آن زمان جوانی که قصد ازدواج داشت، به خاطر مسائل عرف خانوادگی نمی‌توانست موضوع را با پدر و مادر خود
در میان بگذارد و آن را به خواهر، خاله، عمه یا اقوام نزدیک دیگر می‌گفت و آنان قضیه را با
پدر و مادر او در میان می‌ گذاشتند.
البته اگر پسر مشکلاتی از قبیل سربازی نداشت برایش آستین بالا می‌زدند و پس از جویا شدن نظرات پسر درباره
دختر مورد نظر، با مشورت اقوام نزدیک، مادر یا خواهر بزرگ به خواستگاری می‌رفتند.

عروسی در زنجان

فرد خواستگار که به او «ائل چی» می‌گفتند با مخاطب قرار دادن مادر عروس و با گفتن اینکه: بیزیم اوغلوموزو
نوکرچیلیگه قبول ائد‌ریز (پسر ما را به نوکری قبول می‌کنید) سر صحبت را باز می‌کرد.
اگر مادر عروس با این وصلت موافق باشد، با گفتن: قیزدا اوزوزون، اوغلان دا اوزوزون دور، (دختر و پسر هر
دو مال شماست) می‌گوید: اجازه بدهید، ببینیم نظر خود دختر، پدر و برادرانش چیست تا به شما جواب ‌دهیم.
اگر خانواده عروس کلا با این وصلت مخالف باشند.
می‌گویند: بیزیم قیزیمیز یوخ (ما دختر نداریم).
پس از دو تا سه بار رفت ‌و‌ آمد اگر خانواده عروس جواب بله می‌گفت، چند نفر از بزرگان خانواده‌
داماد برای صحبت درباره مهریه و شیربها (باشلیق) و قرار و مدار عروسی به خانه عروس می‌رفتند.

عروسی در زنجان

رسم بعضی خانواده‌ها بر این بود که پس از معلوم شدن مهریه مقداری از آن را به‌عنوان شیربها تعیین می‌‌کردند
و بعضی‌ها شیربها را جدا تعیین کرده که باید خانواده داماد آن را برای کمک در تهیه جهیزیه به خانواده

عروس بپردازند؛ البته این هم به وضع مالی خانواده عروس بستگی دارد.
اگر خانواده عروس از لحاظ اقتصادی غنی بود، زیاد به شیربها اهمیت نمی‌داد یا آن را نمی‌گرفت.
عده‌ای هم به جای شیربها سه یا چهار تکه از وسایل جهاز را می‌خریدند.
مبلغ مهریه‌ها از صد سال پیش تاکنون آن طوری که قدیمی‌های این شهر نقل می‌کنند از چند تومان به میلیون‌ها
تومان رسیده و جالب اینکه در هیچ کدام از مراحل خواستگاری داماد و عروس خودشان حضور ندارند.

عروسی در زنجان

در زنجان قدیم به حلقه ازدواج، نشان اوزوکی می گفتند.

بردن«کله قند» به خانه عروس

پس از قرار و مدار و مشخص شدن وضعیت این وصلت، خانواده داماد با دعوت از اقوام و دوستان در
یک شب معین مقداری مواد غذایی مثل برنج روغن (که سابق روغن حیوانی بود)، قند و…
به همراه مقداری شیرینی جات و یک «کله قند» به خانه عروس می‌بردند.
در این مراسم اگر عاقد حضور داشت، پس از خواندن صیغه محرمیت یکی از ریش سفیدان مجلس کله قند را
می‌شکست و با شکستن کله قند حاضران با کف زدن می‌گفتند: مبارک اولسون (مبارک باد).
بعد از آن با شیرینی و میوه حاضران پذیرایی می‌شدند.
این مراسم «قند سیندیرماق »(قند شکن)یا «شیرینی ایچمک» (شیرینی خوران) نام داشت.

عروسی در زنجان

فردای آن شب چند نفر از زنان خانواده داماد به همراه مقداری هدایا، یک انگشتری طلا برای عروس می‌برند که
اصطلاحا به آن «نشان اوزوکی» به معنی حلقه ازدواج و به این مراسم «اوزوک تاخما» می‌گفتند.
از آن پس دختر را نشانلی(نشان‌دار)، دختر و پسر را «آداخلی» (نامزد) و دوران نامزدی را «آداخلی‌لیق» می‌نامیدند.

ائل جاری
در دوران نامزدی خانواده داماد در انجام بعضی از کارها به خانواده عروس یا به قول برخی تازه فامیل شان
کمک می‌کردند.
یکی از این کمک‌ها را «ائل جاری یا جار» می‌گویند.
اگر دوران نامزدی در فصل تابستان بود، خانواده‌ داماد عده‌ای را به‌عنوان کمک برای برداشت محصول خانواده عروس دعوت می‌کرد.
تعداد این افراد بر اساس تقاضای خانواده عروس از۵ نفر به ۴۰ نفر می‌رسید.

عروسی در زنجان

آداب و رسوم ازدواج به دو شکل در زنجان برگزار می‌شد.

این افراد پس از صرف صبحانه در خانه عروس راهی محل کار می‌شدند.
در این مراسم ترجیح می‌دادند، از فامیل‌های عروس مثل پدر بزرگ، عمو، دایی و سایر اقوام دعوت نشود.
پدر عروس هم افراد خود را به کمک اقوام خود می‌فرستاد.

عروسی در زنجان
این مراسم با شوخی و بگو و بخند همراه بود.
کسانی که صدای خوبی داشته باشند، ترانه‌ یا از داستان‌های «آشیقی» برای حاضران می‌خواندند و افراد با گفتن: «ساغول اول»
او را تشویق می‌کردند.
موقع عصر پدر یا برادر عروس نیم ساعت تا یک ساعت زودتر از وقت معمول با گفتن: (خدا قوت، دست
و پنجه‌تون درد نکنه) پایان کار را اعلام می‌کرد.
حاضران در مراسم نیز با گفتن: «مبارک اولسون».
محل کار را ترک می‌کردند و به پاس زحمات‌شان شام به خانه عروس دعوت می‌شدند.

بردن عیدی
اگر دوران نامزدی با یکی از اعیاد مصادف می‌شد، خانواده داماد چند نفر از زنان فامیل را برای عیدی بردن
دعوت می‌کرد.
در این مراسم مقداری شیرینی برنج، قند، روغن و…
و هدایای مخصوص عروس مثل طلا، لباس و وسایل آرایشی در مجمع‌‌ها (سینی بزرگ) می‌گذاشتند و پارچه قرمز رنگی به
نام «کله‌یاغی» روی آن می‌کشیدند.
مجمع‌ها را ۲ یا۳ نفر از تازه عروس‌ها و دختران دم بخت برمی‌داشتند.
یکی از زنان با نواختن «دف» و دیگران با دست زدن به طرف خانه عروس روانه می‌شدند و حاضران نیز
با توجه به بضاعت خود هدیه‌ای به عروس می‌دادند.

عروسی در زنجان
در قدیم موادی سوختی از قبیل نفت و گاز در روستا‌ها کم استفاده می‌شد و بیشتر سوخت خانوار‌ها هیزم بود.
در اعیاد یک نفر از خانواده داماد مقداری هیزم بار الاغ کرده به خانه عروس می‌برد و خانواده عروس نیز
با دادن هدیه‌ای قدردان او می‌شد.
جوراب پشمی دستباف یا یک قواره پارچه مخصوص پیراهن مردانه جزو این هدایا بود، حتی در عید قربان نیز خانواده
داماد گوسفندی را تزئین کرده و به‌عنوان قربانی به خانه‌ عروس می‌بردند.

اشکال مختلف ازدواج
در گذشته آداب و رسوم ازدواج به دو شکل در زنجان برگزار می‌شد.
در شکل اول عروس همراه با داماد بدون اطلاع قبلى منزل پدرى را ترک مى‌کرد و چند روز بعد پدر

داماد با ریش سفیدان محل به منزل عروس رفته و به‌ هر تقدیر پدر عروس را راضی می‌کردند و نامه‌ای
تحت عنوان «وکیل‌نامه» جهت عقد ازدواج رسمی دریافت می‌‌کردند.
اما در شکل دوم پدر داماد به ‌همراه ریش‌‌سفیدان محلی به منزل عروس برای خواستگارى می‌رفتند و پس از جلب
رضایت، از طرف هر کدام نماینده‌ای برای شروع صحبت‌های اولیه در قالب قرارداد تعیین می‌شد.
شیربها و مهریه بر اساس وضع مالی داماد و نیز مواد غذایی مانند قند، چای، برنج، روغن، شیرینی و کشمش
متن قرارداد دو طرف بود.

عروسی در زنجان
برخی از قدیمی‌های شهر نیز در خصوص تعیین متن قرارداد می‌گفتند.
این متن مشتمل بر تعیین شیربها و مهریه بوده و در صورت مساعد بودن وضع مالى داماد، تعهد تحویل خواربار
را که شامل ۲ گونى قند، ۱۰ بسته چای.
۳۰ کیلو برنج ۲ حلب روغن، ۲۰ کیلو شیرینى و ۱۵ کیلو کشمش بود، داشتند.
تعیین این موارد بستگی به توافق دو طرف داشت که اکنون نیز این سنت در شهر رایج است.
در این بین پدربزرگ و مادربزرگ عروس نیز یک نوع پارچه ابریشمى گران‌‌قیمت «آناکتانی» یا «مخری» از طرف پدر داماد
مى‌گیرند و عروس نیز به‌عنوان هدیه زیورآلاتى دریافت کند.

عروسی در زنجان
پس از بحث و توافق اولیه، پدر عروس به تهیه‌ لوازمى براى جهیزیه دخترش اقدام مى‌کرد که شامل قالى، کمد،
ظروف، جاجیم محلى، چرخ خیاطى خورجین، لوازم خواب، کت و شلوار داماد می‌شد.
سپس جعبه‌ دربسته‌ای که توسط مادر عروس تهیه شده و محتواى آن نامعلوم خواهد بود، تدارک می‌دیدند.
تهیه این لوازم از طرف پدر داماد بر طبق قرارداد اجبارى و از طرف پدر عروس‌ اختیارى بود.

مجلس «صلاح چایی»
پس از تدارک جشن عروسى، ابتدا پدر داماد مجلسى به نام «صلاح‌ چایی» برپا می‌کرد و ریش‌سفیدان محل و قوم
خودشان را دعوت مى‌‌کرد.
این جمع پس از صلاح و مشورت در ارتباط با زمان و مکان عروسى و نحوه جابه‌جایى مهمانان تصمیم‌گیرى مى‌کردند

و تصمیم گرفته شده‌ به خانواده عروس اعلام مى‌شد.
این تصمیم از طرف خانواده عروس لازم‌‌الاجرا بود.
در ادامه پدر عروس و داماد هر کدام نماینده‌اى تعیین کرده و ضمن تحویل خلعت‌هاى خریدارى شده میهمانان را براى
روز عروسى دعوت می‌کردند و حتی دعوت‌کننده نیز به نوبه خود انعامى از دعوت ‌شونده دریافت مى‌کرد.

عروسی در زنجان
پس از جمع شدن میهمانان در خانه عروس و داماد، میهمانان زن مقدارى پول، جاجیم، دستکش تحت عنوان «توره» به
عروس هدیه مى‌دهند تا همراه جهیزیه فرستاده شود.
با صرف شام، در خانه داماد مقدارى حنا همراه با تعدادی شمع و مقدارى شیرینى در یک سینى مى‌‌گذارند و
به خانه عروس مى‌فرستند.

عروسی در زنجان
جالب اینکه اگر عروس و داماد هر دو اهل یک روستا باشند، در خانه عروس روى حناآورندگان بسته و پس
از دریافت انعام «قاپى‌باسما» از طرف پدر داماد گشوده مى‌شود و رسم حنابندان تا نزدیکى‌هاى صبح ادامه دارد.
همزمان با این مراسم در خانه داماد نیز رسم مشابهى برگزار مى‌شود و فرداى آن روز چند نفر براى آوردن
عروس به خانه او مى‌آیند و از جهیزیه صورت‌بردارى مى‌کنند و بعد جهیزیه را تحویل می‌گیرند.
جهیزیه بسته‌بندى شده، فرستاده مى‌شود و عروس نیز پس از دریافت اجازه از پدر یا عمو آماده‌ حرکت مى‌‌شد.
مرکب عروس، ماشین یا اسبى آذین‌بندى شده بود و عروس همراه با برادر و فرستادگان داماد سوار مى‌شود و به
راه می‌افتد.
در این میان، برادر عروس در حالى که صورت خود را با آرد اندود می‌کرد و چراغى در دست داشت،
پیشاپیش قافله حرکت مى‌کرد.

عروسی در زنجان
در فاصله‌ راه مقدارى خوراکى که «توشه» نام داشت میان همراهان عروس تقسیم مى‌شد.
داماد پس از دریافت خبر حرکت عروس، با چند نفر از دوستان سوار بر اسب و به قصد ربودن عروس
مى‌آمد و معمولا با مقاومت سرسختانه همراهان عروس روبه‌رو مى‌‌شد و به سوى خانه خود عقب‌نشینى می‌کرد.

عروسی در زنجان
خط سیر عروس در آبادى طورى پیش‌بینى مى‌شد که وابستگان داماد که در برابر خانه‌‌هاى خود منتظر رسیدن عروس ایستاده‌اند،
پارچه‌هایى را به‌عنوان خلعت به گردن اسب ببندند.
پس از رسیدن عروس به خانه داماد، داماد که به همراه دوستان خود در پشت‌بام از قبل منتظر رسیدن عروس
بود، مقدارى پول و شیرینى و سیب را بر سر عروس مى‌ریزد.
سپس یک پسربچه به آرزوى زائیدن بچه پسر به بغل عروس داده مى‌شود.
آداب و رسوم

2017-04-22 / گردآوری:
برچسب ها:
گزارش خطا در خبر
نظر خود را بنویسید - نظرات کاربران (۰)
فیلم پرشین وی
هاتف اصفهانی | شعر زیبای سوی خود خوان یک رهم تا تحفه جان آرم تو را هاتف اصفهانی | شعر زیبای سوی خود خوان یک رهم تا تحفه جان آرم تو را
هاتف اصفهانی شاعر توانا و مسلط به زبان فارسی و عربی بوده است وی از جمله شاعران نامی در سبک ترجیع‌بند و ترکیب‌بند می باشد.
سوژه های روز رو این جا ببینید !
فال روزانه
تعبیر خواب
۱۳ بدر در آذربایجان غربی چگونه است؟
توحی شیرازی | شعر زیبای بازی زلف تو امشب
روز جهانی انیمیشن در ۲۸ اکتبر
روز مادر | عجیب ترین مراسم های روز مادر در دنیا
احمد گلچین معانی | شعر زیبای نگهش سوی دگر بود و نگاهش کردم
جشن هالووین در ۳۱ اکتبر
مراسم عروس بران چگونه برگزار می شود؟
میلاد امام رضا (ع) | اشعار مربوط به آن روز
روز جهانی پسوریازیس در ۲۹ اکتبر
فریدونشهر | عروسی گرجی در این شهر چگونه برگزار می شود؟
جشن آبانگان در دهم آبان
مسعود سعد سلمان | شعر زیبای در بزم پادشا نگر این کاروبار گل
روز ملّی مبارزه با استکبار در ۱۳ آبان
آیین تولد فرزند در کردستان چگونه است؟
عید قربان | اشعار تبریک این روز بزرگ
فروغی بسطامی | شعر زیبای صف مژگان تو بشکست چنان دل‌ها را
روز جهانی پرتونگاری (رادیولوژی) در ۸ نوامبر
خراسان جنوبی | رمضانی‌خوانی رسم کهن خراسان جنوبی در رمضان
روز فرهنگ عمومی در ۱۴ آبان
بیدل دهلوی | شعر زیبای ای خیال قامتت آه ضعیفان را عصا
دامغان | جشنواره شیردوشان یا امامدر
کارو دردریان | شعر زیبای از بس کف دست بر جبین کوبیدم
گیلان | مراسم عروس فوشای چگونه برگزار می شود؟
مهدی اخوان ثالث | شعر زیبای منزلی در دوردست
مصر | فانوس رمضان سنت فاطمیان در این دیار
روز جهانی علم در ۱۰ نوامبر
عید غدیر | اشعار مربوط به آن (۴)
روز ملی کیفیت در ۱۸ آبان
ژاپن | جشن شکوفه های گیلاس در این کشور
روز جهانی ذات الریه در ۱۲ نوامبر
ایرج میرزا | شعر زیبای شکوه ی شاگرد
روز جهانی دیابت در ۱۴ نوامبر
دوره قاجار | مراسم جالب ازدواج بلوچ ها
قیصر امین پور | شعر زیبای این ترانه بوی نان نمی دهد
روز بزرگداشت سید محمدحسین طباطبایی در ۲۴ آبان
مریم حیدر زاده | شعر زیبای وقتی که چشات ابره
logo-samandehi