تاریخ نشر :شنبه ۱۲ خرداد ۱۳۹۷مشاهده : 325صنایع دستیRSSاشتراک:

ده یک دوزی و تاریخچه آن

ده یک دوزی و تاریخچه آن
ده یک دوزی نوعی هنر دوختنی است که از زمان هخامنشیان رواج داشته است . وسیله مورد استفاده در آن نخ گلابتون می باشد که نخ را ده لایه می کنند و می دوزند و به همین دلیل کار نوعی برجستگی زیبا پیدا می کند .
ده یک دوزی هنری زیبا و منحصر بفرد است که ویژگی های خاص خودش را دارد از جمله اینکه جلوه ای ,
خاص, و متفاوت دارد , برجسته است و زمینه در آن مشخص نیست. پرده خانه خدا نیز با مزین به هنر ,
ده یک دوزی می باشد . از این هنر برا یپوشش ضریح امامزاده ها نیز استفاده می شود و برای تزئین پرده ,
نیز به کار می رود.

ده یک دوزی

ده یک دوزی در اصطلاح دوخت‌ها به نوعی دوخت، اطلاق می‌شود که نخ و سوزن از یک نقطه زمینه ده بار عبور داده ,
شود یا ده لا نخ شکل گرفته بوسیله بستی روی زمینه دوخته شود.

این دوخت محسنات خاصی را در میان سایر دوخت‌ها به خود اختصاص داده است این دوخت اولاً دارای جلوۀ خاصی,
است ثانیاً دارای برجستگی است و ثالثاً زمینه مشخص نیست و رابعاً در دوخت ده یک دوزی شیوه تفنن,
خاصی را بکار می‌گیرد که فوق العاده چشم نواز و تحسین برانگیز است.

در مورد تاریخچه ده یک دوزی یا برجسته دوزی با عنایت به اینکه مواد اصلی این دوخت را نخ گلابتون تشکیل می‌دهد,
تاریخ مشترکی با گلابتون دارد چنانکه از تاریخ تمدن ایران باستان و هنر ایران در دوران ماد و هخامنشی و اشکانی ,
و ساسانی بر می‌آید و نیز گفته‌های کریتوس رونوس و مهرهای استوانه‌ای مکشوف در خزانه تخت جمشید,
مؤید این امر است.

ده یک دوزی

آشنایی با هنر ده یک دوزی

گلابتون دوزی، ده یک دوزی و ملیله ‌دوزی از زمان هخامنشی در ایران رایج بوده است، در دوره اسلامی ‌,
با توجه به تعهد هنرمندان ایرانی مبنی بر تهیه ۱۲ تخته پرده خانه خدا در شوش و شوشتر این هنر ,
درخدمت تزئین پرده‌ها در آمد .

نخ گلابتون بصورت قرقره ای یا کلاف است که اصطلاحا به آن (توله) میگویند. از نوع دوخت هایی که در این هنر ,
بکار می رود میتوان به ده یک دوزی، بست دوزی، دوخت ساتن، دوخت مورب و ساقه دوزی اشاره نمود.

این دوخت گاهی به تنهایی مورد استفاده قرار میگیرد ولی در اکثر موارد با پولک، مروارید، منجوق، سنگ، نقده،
شرفه دوزی، ده یک دوزی، پته دوزی، ابریشم دوزی، سرمه و ملیله دوزی همراه می باشد.

استفاده از هنر ده یک دوزی در امامزاده ها

علاوه بر این از این دوخت برای تزئینات پوشش ضریح ائمه اطهار و امامزاده‌ها استفاده می‌کردند.دوره صفوی دوره ,
شکوفایی این هنر است، نمونه‌های باز مانده از دوران افشار، زند و قاجار در موزه‌ها نیز حکایت از رواج و تنوع,
این دوخت در دوران مزبور دارد.

مواد اولیه ده یک دوزی را شامل انواع پارچه‌های اطلس، تافته، مخمل، ماهوت، چلوار، کرباس و ترمه و انواع نخ‌های,
رنگی، طلایی و نقره‌ای دانستند.این در حالی است که در تولید این محصولات از سوزن، قیچی و نقشه به عنوان,
ابزار اصلی استفاده می‌کنند.همان طور که در بالا اشاره شد ده یک دوزی یا برجسته دوزی روی پارچه‌های ,
مذکور انجام می‌گیرد ده یک دوزی ممکن است به صورت ساده یا برجسته انجام شود.

برای برجسته کردن ابتدا طراحی و نقش پردازی کرده و سپس نخ‌های پنبه‌ای یا ابریشم خام یا حتی پنبه,
را به اندازه دلخواه روی طرح قرار داده و به وسیله بست‌هایی آن را روی زمینه محکم کنند.سپس,
ده یک دوزی را به دو روش خاص انجام می‌دهند یا روی برجستگی‌ها را با استفاده از نخ گلابتون با ,
گذراندن ده بار نخ و سوزن ,

ده یک دوزی

هنر ده یک دوزی بر روی پرده خانه خدا

از یک نقطه ده یک دوزی می‌کنند که لازمه این کار حتماً استفاده از پارچه بافت محکم می‌باشد,
و یا نخ گلابتون را ده لا ده لا کرده و روی برجستگی قرار داده و با بست‌های نزدیک به هم با نخ گلابتون,
یا نخ هم رنگ گلابتون به زمینه می‌دوزند.

دوزنده در این روش می‌تواند با طراز قرار دادن نخ‌های ده لا و بست‌های خیلی نزدیک به هم حالت خاص,
به ده یک دوزی بدهد که از دور حالت چشم نوازی را بوجود می‌آورد.برای ده یک دوزی ساده پس از طراحی,
و نقش پردازی روی زمینه ابتدا دور تا دور طرح را بخیه‌هایی در امتداد یکدیگر می‌زنند ,

نحوه انجام ده یک دوزی

و بعد با نخ گلابتون از محل هر بخیه ده بار نخ را رفت و برگشت می‌دهند و یا با قرار دادن نخ ده لا,
شده گلابتون  آن را حالت داده و با بست‌های نزدیک به هم روی زمینه می‌دوزند و به همین شیوه کار را ,
ادامه می‌دهند.

مراکز تولید ده یک دوزی را شوش، شوشتر، بندرلنگه، میناب، بندرعباس، اصفهان، کاشان، یزد، تهران، قزوین،ارومیه,
و کرمان نام برده‌اند.

از این دوخت برای تزئین حواشی انواع لباس‌ها، سفره قندها، پرده خانه خدا، بقچه، سوزنی، تزئینات روی جعبه جواهرات،
تابلوهای تزئینی، جلد قران، لبه پرده، دیوارکوب، کیسه پول، قاب آئینه و جای مهر استفاده می‌شود.

اما از نقوش به کار رفته در این تولیدات بیشتر از همه به بازوبندی، بندرومی، قاب قابی، افشان، گلدانی، محرابی،
انواع اسلیمی، بته جقه، گل و مرغ، ترنج نیم ترنج، جناغی، اشکال هندسی، انسانی، حیوانی,
و کتیبه‌های خطی اشاره می‌شود.

میراث آریا , مجله هنر

2018-06-02
امتیاز بدهید
امتیاز : 4 تعداد رای : 1

نو عروس

تشییع پیکر ضیاءالدین دری | از گریه های مریلا زارعی تا آوازخوانی دختر ضیاءالدین دری در مراسم پدرش +فیلمتشییع پیکر ضیاءالدین دری | از گریه های مریلا زارعی تا آوازخوانی دختر ضیاءالدین دری در مراسم پدرش +فیلم
مراسم تشییع پیکر عزت الله انتظامی | از هدیه تهرانی تا بهنوش طباطبایی !(۲)مراسم تشییع پیکر عزت الله انتظامی | از هدیه تهرانی تا بهنوش طباطبایی !(۲)
مراسم تشییع پیکر عزت الله انتظامی | از حضور چهره های مشهور تا وفای علی نصیریان به قولی که داده بود! (۱)مراسم تشییع پیکر عزت الله انتظامی | از حضور چهره های مشهور تا وفای علی نصیریان به قولی که داده بود! (۱)
اینستاگرام هنرمندان (۸۷) از از خوشتیپی های لیلا اوتادی تا تولد بازی امیرمهدی ژوله!!!اینستاگرام هنرمندان (۸۷) از از خوشتیپی های لیلا اوتادی تا تولد بازی امیرمهدی ژوله!!!
اینستاگرام ستاره های خارجی ۲۲ | از جاستین بیبر تا عکس تبلیغاتی سلنا گومزاینستاگرام ستاره های خارجی ۲۲ | از جاستین بیبر تا عکس تبلیغاتی سلنا گومز
استوری های سوزناک هنرمندان برای تسلیت درگذشت آقای بازیگر | از ساره بیات تا احسان خواجه امیری (۲)استوری های سوزناک هنرمندان برای تسلیت درگذشت آقای بازیگر | از ساره بیات تا احسان خواجه امیری (۲)
استوری های سوزناک هنرمندان برای تسلیت درگذشت آقای بازیگر | از لیلا اوتادی تا سحر قریشی(۱)استوری های سوزناک هنرمندان برای تسلیت درگذشت آقای بازیگر | از لیلا اوتادی تا سحر قریشی(۱)
تسلیت چهره های مشهور برای درگذشت عزت الله انتظامی | از مهناز افشار تا شیلا خداداد (۲)تسلیت چهره های مشهور برای درگذشت عزت الله انتظامی | از مهناز افشار تا شیلا خداداد (۲)
تسلیت چهره های مشهور برای درگذشت عزت الله انتظامی | از رضا گلزار تا امیرمهدی ژوله (۱)تسلیت چهره های مشهور برای درگذشت عزت الله انتظامی | از رضا گلزار تا امیرمهدی ژوله (۱)
عزت الله انتظامی ، از علت درگذشت عزت الله انتظامی تا خانواده و فرزندان عزت الله انتظامیعزت الله انتظامی ، از علت درگذشت عزت الله انتظامی تا خانواده و فرزندان عزت الله انتظامی
استایل چهره‌ های ایرانی؛ از استایل مهران غفوریان و همسرش تا تولد الناز حبیبی با تم زرشکی!استایل چهره‌ های ایرانی؛ از استایل مهران غفوریان و همسرش تا تولد الناز حبیبی با تم زرشکی!
چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۷۸) از تیپ زرق و برقی مریم معصومی در کنسرت محسن یگانه تا استایل ترلان پروانه در جشن حافظ!چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۷۸) از تیپ زرق و برقی مریم معصومی در کنسرت محسن یگانه تا استایل ترلان پروانه در جشن حافظ!
نظر خود را بنویسید-نظرات کاربران (۰)
رایانمهر
جاشمعی کاغذی | آموزش ساخت جاشمعی با کاغذجاشمعی کاغذی | آموزش ساخت جاشمعی با کاغذ
شناخت و کارشناسی فرش های اصیل ایرانیشناخت و کارشناسی فرش های اصیل ایرانی
آموزش درست کردن گل تزیینی با دستمال کاغذیآموزش درست کردن گل تزیینی با دستمال کاغذی
گلیم بافی | مهم ترین ابزار گلیم بافیگلیم بافی | مهم ترین ابزار گلیم بافی
فرش دورو | نحوه بافت فرش دوروفرش دورو | نحوه بافت فرش دورو
لامپ سوخته را به گوی شیشه ای رنگی تبدیل کنیدلامپ سوخته را به گوی شیشه ای رنگی تبدیل کنید
درست کردن فانوس کاغذی با طرح برجسته به ساده ترین روشدرست کردن فانوس کاغذی با طرح برجسته به ساده ترین روش
آشنایی با هنر شیر دنگ بافیآشنایی با هنر شیر دنگ بافی
بافت گلیم در چند مرحله انجام می شود؟بافت گلیم در چند مرحله انجام می شود؟
آشنایی با هنر مهله سازیآشنایی با هنر مهله سازی
کول‌بارچه، دست‌بافته‌ای پشمین برای حمل آذوقه‌های عشایرکول‌بارچه، دست‌بافته‌ای پشمین برای حمل آذوقه‌های عشایر
آشنایی با هنر کرباسبافی از قدیمی ترین شیوه های بافتآشنایی با هنر کرباسبافی از قدیمی ترین شیوه های بافت
پتوی پارچه ای | آموزش درست کردن پتوی نوزاد با پارچه رنگیپتوی پارچه ای | آموزش درست کردن پتوی نوزاد با پارچه رنگی
آموزش دوختن کیف دوشی جیر زنانه شیک و جادارآموزش دوختن کیف دوشی جیر زنانه شیک و جادار
قاب عکس | آموزش ساخت قاب عکس با بلوک شیشه ایقاب عکس | آموزش ساخت قاب عکس با بلوک شیشه ای
آموزش ساخت آدمک چوبی به روش سادهآموزش ساخت آدمک چوبی به روش ساده
فرش خراسان و تاریخچه آنفرش خراسان و تاریخچه آن
دستمال کلاغی صنایع دستی ایل شاهسوندستمال کلاغی صنایع دستی ایل شاهسون
آموزش درست کردن سینی موزائیکی شیک با تکه های سی دیآموزش درست کردن سینی موزائیکی شیک با تکه های سی دی
دیوار کوب تزئینی با قوطی های خالی کبریت بسازیددیوار کوب تزئینی با قوطی های خالی کبریت بسازید
آشنایی مختصر با گلیم سفره کردیآشنایی مختصر با گلیم سفره کردی
هنر سیاک دوزی , نوعی سوزن دوزی بر روی پارچه‌های سفیدهنر سیاک دوزی , نوعی سوزن دوزی بر روی پارچه‌های سفید
کلاه کاغذی | آموزش درست کردن کلاه با کاغذکلاه کاغذی | آموزش درست کردن کلاه با کاغذ
آموزش درست کردن عروسک سیمی سادهآموزش درست کردن عروسک سیمی ساده
روشی جالب برای چاپ روی پارچه با وایتکسروشی جالب برای چاپ روی پارچه با وایتکس
آشنایی با گلیم لرستان و تاریخچه بافت آنآشنایی با گلیم لرستان و تاریخچه بافت آن
با سیمان گلدان چکمه ای شیک و مقاوم بسازیدبا سیمان گلدان چکمه ای شیک و مقاوم بسازید
ده یک دوزی و تاریخچه آنده یک دوزی و تاریخچه آن
با تکه های جین قاب ساعت جیبی بسازیدبا تکه های جین قاب ساعت جیبی بسازید
آشنایی با صنایع دستی استان هرمزگانآشنایی با صنایع دستی استان هرمزگان
جاجیم قشقاییجاجیم قشقایی
جاجیم نوعی زیرانداز است که توسط دست بافته می شود .جاجیم ها دو رو هستند و می توان از هر دو طرف آنها استفاده کرد و پرز هم ندارند . در این مطلب با جاجیم قشقایی آشنا می شوید .
به آسانی و فوری پولدار شوید ! بدون نیاز به صرف زمان و هزینه
هدیه ایی ویژه برای خوشحال کردن همسرتان
دیگر جشن عروسی نگیرید، بدون عروسی ساز !!!
شیک ترین و جدیدترین مدل های لباس عروس , سفره عقد , آرایش عروس و ...
آموزش درست کردن گردنبند سوپرمن با قوطی نوشابه
هنر سازسازی |ظریف ترین هنرهای ایرانی
آشنایی با گلیم لرستان و تاریخچه بافت آن
گلیم بافی در زنجان و تاریخچه آن
دمپایی پارچه ای |آموزش درست کردن دمپایی با لباس قدیمی
پرنده کاغذی | آموزش درست کردن پرنده با کاغذ مچاله
آشنایی با هنر پرده سازی و سه تار از آلات موسیقی
قالی بافی در ملایر
دیوار کوب تزئینی با قوطی های خالی کبریت بسازید
خراطی چوب | صنایع دستی سنتی
رنگرزی سنتی و صنعتی و روش های انجام آن
پتوی پارچه ای | آموزش درست کردن پتوی نوزاد با پارچه رنگی
نقره کاری از هنرهای زیبا و اصیل مردم شیراز
لوستر پلاستیکی | آموزش درست کردن لوستر با ظرف پلاستیکی
آموزش درست کردن دستبند مردانه با پوکه فشنگ
قالی کرمان و طرح های رایج به کار رفته در آن
گبه بافی در ایل قشقایی
آشنایی با هنر زری بافی و تاریخچه آن در ایران
حکاکی | هنر ظریف بر روی آهن
درست کردن فانوس کاغذی با طرح برجسته به ساده ترین روش
کیف کاغذی |آموزش درست کردن کیف کاغذی با رول دستمال کاغذی
سیاه دوزی از هنرهای سنتی و دستی مردم سیستان
قلب نخی | آموزش درست کردن قلب با نخ و بادکنک
درباره قالی های سجاده ای یا محرابی بیشتر بدانید
تابلو فرش و پایتخت آن در جهان
معماری آب چه هنری است؟
آموزش درست کردن گلدان رومیزی سیمانی با وسایل بازیافتی
دستبند پارچه ای | آموزش درست کردن دستبند با پارچه
گلدان شیشه ای | آموزش درست کردن گلدان با شیشه
فرش کردستان | قدمت فرش بافی در کردستان
جواهرسازی چه هنری است؟
جاشمعی کاغذی | آموزش ساخت جاشمعی با کاغذ
کلاه کاغذی | آموزش درست کردن کلاه با کاغذ
فرش خراسان و تاریخچه آن
گلابتون دوزی | هنر مردمان هرمزگان
با پارتیشن اداری چگونه محیط کار دوستانه خلق کنیم ؟
بهترین محصولات مراقبت از پوست تالگو مخصوص خانمها و آقایون
در سال جدید نگران کسب درآمد نباشید | کسب درآمد عالی
ویژه تابستان 97 | امسال را متفاوت تجربه کنید
جاجیم قشقایی
جاجیم قشقایی
آموزش درست کردن گردنبند سوپرمن با قوطی نوشابه
آموزش درست کردن گردنبند سوپرمن با قوطی نوشابه
هنر سازسازی |ظریف ترین هنرهای ایرانی
هنر سازسازی |ظریف ترین هنرهای ایرانی
آشنایی با گلیم لرستان و تاریخچه بافت آن
آشنایی با گلیم لرستان و تاریخچه بافت آن
گلیم بافی در زنجان و تاریخچه آن
گلیم بافی در زنجان و تاریخچه آن
دمپایی پارچه ای |آموزش درست کردن دمپایی با لباس قدیمی
دمپایی پارچه ای |آموزش درست کردن دمپایی با لباس قدیمی
پرنده کاغذی | آموزش درست کردن پرنده با کاغذ مچاله
پرنده کاغذی | آموزش درست کردن پرنده با کاغذ مچاله
آشنایی با هنر پرده سازی و سه تار از آلات موسیقی
آشنایی با هنر پرده سازی و سه تار از آلات موسیقی
رایانمهرامیران پرواز