تاریخ نشر :جمعه ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۷مشاهده : 582صنایع دستیRSSاشتراک:

چاپ باتیک یا چاپ کلاقی چیست؟

چاپ باتیک یا چاپ کلاقی چیست؟
چاپ باتیک به معنای چاپ نقش بر روی پارچه ابریشم می باشد. این نوع چاپ توسط چینی ها ابداع شد. در ایران نیز در شهرهای تبریز و اسکو این کار انجام می شود.

نوع پارچه ای که در چاپ باتیک استفاده می شود باید این ویژگی را داشته باشد که در حرارت بالا مقاوم باشد ,
و خراب نشود و تا حد امکان ظریف باشد.

رنگ هایی که برای این نوع چاپ استفاده می شوند باید شفاف بوده و دارای ماندگاری بالا باشند.

چاپ باتیک

چاپ باتیک یا چاپ کلاقی به معنای چاپ مقاوم است و یا به عبارتی به معنای پوشاندن قسمت هایی از سطح پارچه ,
با ماده ای مقاوم که مانع از نفوذ رنگ به پارچه می شود و به این ترتیب نقوش زیبا بر روی پارچه شکل می گیرد.

طرح و نقوش در چاپ باتیک در هنر هر منطقه ای نشانگر آداب و رسوم فرهنگ دین و آئین آن منطقه می باشد.

پارچه های چاپ شده بسیار زیبا و خیال انگیز است و با همه سادگی که دارد نشانه ای از پایداری یک سنت ,
و یادگاری از پیشنیان ماست که شامل ساخته های هنر ایشان و پشتکار,
بسیار ستایش برانگیزشان می باشد.

موارد استفاده چاپ باتیک بسیار زیاد است و شامل انواع پرده ها – تابلوها – دیوار کوبها و لباسهای محلی ,
و حتی لباسهای هنری می باشد.

چاپ باتیک

نمونه ای از نقش های چاپ باتیک

که متاسفانه به علت نبود امکانات لازم و شناخت کافی از این هنر – در دست نبودن و کم بودن آثار گذشتگان,
وجود استادکاران اندک که تنها به صورت سنتی به انجام کار می پردازند باعث شده است این هنر,
به خوبی شناخته نشوند و در میان عموم مردم رشته ای ناشناخته تلقی گردد,

و همین امر این هنر را روبه فراموشی کشانده در صورتی که باتیک هنری است که کاربرد های فراوانی ,
در زندگی دارد(dot) گذری کوتاه به هنر چاپ در قبل و بعد از اسلام طبق اسناد و مدارک موجود ,
در حدود ۲۵۰۰-۱۵۰۰ ق م ابریشم از چین به ایران راه یافت.

ابریشم تنها کالایی بود که صورت ترانزیت از ایران می گذشت و ایرانیان از عمده خریداران و فروشنده آن ,
به ممالک غرب بودند.در آغاز قرن ۷ م ابریشم بافی در ایران مورد تاکید است.

چاپ باتیک در مازندران

گفتنی است که ساکنان کرانه مازندران از سده ۶ ق م با روش چاپ پارچه به وسیله هنری که امروزه,
باتیک نامیده می شود آشنا بوده و به وسیله آن پارچه های ابریشمین را منقوش می کردند .

تاریخچه باتیک ایران

آنرا کلاغی یا کلاقی می خوانند درپاره های نقاط نیز « قنوز» که معادل آذری ابریشم است تلفظ می شود,
و وجه تسمیه اش این است که چون در گذشته های دور معمولا قسمتهایی از پارچه را که قرار بود,
رنگ آمیزی شود به اشکال خاصی گره زده یا می دوختند و سپس مبادرت به رنگرزی می کردند.

طبیعتا چون رنگ نمی توانست در قسمت های گره خورده یا دوخته شده نفوذ کند پس از پایان رنگرزی ,
قسمتهایی که دوخته یا گره زده شده به صورت نگاتیو در می آمد که رنگ را به خود نگرفته است.

و باز از آنجایی که معمولا از یک رنگ و بیشتر هم از رنگ سیاه استفاده میشد ، نقاط گره خورده یا دوخته شده ,
به صورت پرکلاغ تداعی گر می شد به همین جهت کلاغی گفته می شد.

در لغت نامه دهخدا آمده است کلاغی که چارقدی ابریشمین که زنان عشایر بر سر کنند ، قسمتی از روسری و جر آن،
دستمال بزرگ ابریشمین که مردان بر کلاه و زنان کرد بر سر روی خود ببندند(dot) باتیک در حال حاضر ,
علاوه بر ایران  به صورت هنری ملی در بخشی از کشورهای جنوب و شرق آسیا نیز رواج دارد.

چاپ باتیک

روش انجام چاپ باتیک

معمولا صنعتگران از ابزار و ادوات متفاوت استفاده می کنند .معروف است که این هنر بیشتر در منطقه ای پرت,
دور افتاده در جنوب تبریز که در گذشته های دور« اوشکایا » نامیده می شده بوده است.

با ویژگیهای پارچه برای چاپ باتیک آشنا شوید

پارچه های مناسب برای چاپ باتیک باید دارای دو ویژگی مهم باشد :

پارچه مناسب برای چاپ باتیک

۱- رنگرزی آنها در درجه حرارتهای پایین یعنی ۳۰ تا ۴۰ درجه سانتی‌گراد امکان پذیر باشد.

در چاپ باتیک به دلیل استفاده از واکس بر روی پارچه، در هنگام رنگ‌آمیزی وقتی درجه حرارت حمام رنگرزی به ۵۰ درجه ,
سانتی‌گراد و بالاتر می رسد، واکس موجود روی پارچه جدا شده و سپس خراب شدن نقشهای ایجاد شده,
روی پارچه میشود.

از سالهای گذشته تاکنون از پارچه‌های پنبه‌ای و ابریشمی که در درجه حرارت‌های پایین نیز جذب رنگ مطلوبی دارند,
برای چاپ باتیک استفاده شده است.

۲- پارچه باید تا حد امکان ظریف باشد.

ظرافت پارچه باید به حدی باشد که واکس باتیک امکان عبور از ضخامت پارچه و ظاهر شدن بر روی طرف دیگر آن را ,
داشته باشد. در صورت ضخیم بودن پارچه، واکس امکان عبور از درون آن را پیدا نکرده ,
و فقط یک طرف پارچه را می‌پوشانند.

لذا در هنگام رنگرزی، رنگ از پشت پارچه به قسمتهای پوشیده شده از واکس نفوذ کرده و سبب از بین‌رفتن نقش ایجاد شده,
روی آن می‌گردد. با توجه به دو ویژگی فوق میتوان گفت که پارچه‌های ابریشمی بهترین شرایط را,
برای چاپ باتیک را دارا می‌باشند.

امروزه در ایران و سایر کشورها از این نوع پارچه برای چاپ باتیک استفاده می‌شود.

تبیان , سازمان میراث فرهنگی مازندران

2018-05-04
امتیاز بدهید
امتیاز : 4 تعداد رای : 1
برچسب ها:

نو عروس

بازیگران و افراد مشهور و فرزندانشان ۱۹۱ | از امیرمهدی ژوله و دخترش در کنار آرش تا ترانه علیدوستی و دخترش حنابازیگران و افراد مشهور و فرزندانشان ۱۹۱ | از امیرمهدی ژوله و دخترش در کنار آرش تا ترانه علیدوستی و دخترش حنا
چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۷۹) از تشکر مهراب قاسمخانی از نرگس کلباسی تا شوخی آزاده نامداری با عکس دخترش!چهره ها در شبکه های اجتماعی (۵۷۹) از تشکر مهراب قاسمخانی از نرگس کلباسی تا شوخی آزاده نامداری با عکس دخترش!
تشییع پیکر ضیاءالدین دری | از گریه های مریلا زارعی تا آوازخوانی دختر ضیاءالدین دری در مراسم پدرش +فیلمتشییع پیکر ضیاءالدین دری | از گریه های مریلا زارعی تا آوازخوانی دختر ضیاءالدین دری در مراسم پدرش +فیلم
مراسم تشییع پیکر عزت الله انتظامی | از هدیه تهرانی تا بهنوش طباطبایی !(۲)مراسم تشییع پیکر عزت الله انتظامی | از هدیه تهرانی تا بهنوش طباطبایی !(۲)
مراسم تشییع پیکر عزت الله انتظامی | از حضور چهره های مشهور تا وفای علی نصیریان به قولی که داده بود! (۱)مراسم تشییع پیکر عزت الله انتظامی | از حضور چهره های مشهور تا وفای علی نصیریان به قولی که داده بود! (۱)
اینستاگرام هنرمندان (۸۷) از از خوشتیپی های لیلا اوتادی تا تولد بازی امیرمهدی ژوله!!!اینستاگرام هنرمندان (۸۷) از از خوشتیپی های لیلا اوتادی تا تولد بازی امیرمهدی ژوله!!!
اینستاگرام ستاره های خارجی ۲۲ | از جاستین بیبر تا عکس تبلیغاتی سلنا گومزاینستاگرام ستاره های خارجی ۲۲ | از جاستین بیبر تا عکس تبلیغاتی سلنا گومز
استوری های سوزناک هنرمندان برای تسلیت درگذشت آقای بازیگر | از ساره بیات تا احسان خواجه امیری (۲)استوری های سوزناک هنرمندان برای تسلیت درگذشت آقای بازیگر | از ساره بیات تا احسان خواجه امیری (۲)
استوری های سوزناک هنرمندان برای تسلیت درگذشت آقای بازیگر | از لیلا اوتادی تا سحر قریشی(۱)استوری های سوزناک هنرمندان برای تسلیت درگذشت آقای بازیگر | از لیلا اوتادی تا سحر قریشی(۱)
تسلیت چهره های مشهور برای درگذشت عزت الله انتظامی | از مهناز افشار تا شیلا خداداد (۲)تسلیت چهره های مشهور برای درگذشت عزت الله انتظامی | از مهناز افشار تا شیلا خداداد (۲)
تسلیت چهره های مشهور برای درگذشت عزت الله انتظامی | از رضا گلزار تا امیرمهدی ژوله (۱)تسلیت چهره های مشهور برای درگذشت عزت الله انتظامی | از رضا گلزار تا امیرمهدی ژوله (۱)
عزت الله انتظامی ، از علت درگذشت عزت الله انتظامی تا خانواده و فرزندان عزت الله انتظامیعزت الله انتظامی ، از علت درگذشت عزت الله انتظامی تا خانواده و فرزندان عزت الله انتظامی
نظر خود را بنویسید-نظرات کاربران (۰)
رایانمهر
فرش کردی و آشنایی با ویژگی های آنفرش کردی و آشنایی با ویژگی های آن
آموزش ساخت گل فلزی بدون جوشکاری و آهنگریآموزش ساخت گل فلزی بدون جوشکاری و آهنگری
آشنایی با هنر ستاره دوزیآشنایی با هنر ستاره دوزی
معماری آب چه هنری است؟معماری آب چه هنری است؟
آموزش درست جاشمعی برای هفت سین با وسایل دورریختنیآموزش درست جاشمعی برای هفت سین با وسایل دورریختنی
آشنایی با تاریخچه مشک دوزیآشنایی با تاریخچه مشک دوزی
آموزش درست کردن جعبه کادویی با طرح جغدآموزش درست کردن جعبه کادویی با طرح جغد
چگونه پرز فرش را از بین ببریم ؟چگونه پرز فرش را از بین ببریم ؟
مهمترین طرح‌های قالی بافته شده در کرمانمهمترین طرح‌های قالی بافته شده در کرمان
فرش چلسی و ویژگی های آنفرش چلسی و ویژگی های آن
آموزش درست کردن دستبند خمیری توخالی با خمیر پلیمری +فیلمآموزش درست کردن دستبند خمیری توخالی با خمیر پلیمری +فیلم
آموزش درست کردن زیور آلات رنگی با روشی آسانآموزش درست کردن زیور آلات رنگی با روشی آسان
چراغ خواب کاغذی | آموزش درست کردن چراغ خواب با کاغذ و سیمچراغ خواب کاغذی | آموزش درست کردن چراغ خواب با کاغذ و سیم
آشنایی با هنر قلاب دوزیآشنایی با هنر قلاب دوزی
سگک کمربند با عکس و طراحی مورد علاقه تان بسازیدسگک کمربند با عکس و طراحی مورد علاقه تان بسازید
گل مینیاتوری | آموزش درست کردن گل مینیاتوری با روبانگل مینیاتوری | آموزش درست کردن گل مینیاتوری با روبان
پته دوزی یکی از صنایع دستی کرمانپته دوزی یکی از صنایع دستی کرمان
مرصع کاری | تزیین و ترصیع ظروف و زینت آلات فلزیمرصع کاری | تزیین و ترصیع ظروف و زینت آلات فلزی
روش های امتحان کردن ابریشم فرشروش های امتحان کردن ابریشم فرش
آشنایی با هنر مقرنس مورد استفاده در بناهاآشنایی با هنر مقرنس مورد استفاده در بناها
فرش شرقی و ویژگی های آنفرش شرقی و ویژگی های آن
آشنایی با انواع فرش در پرز و اندازهآشنایی با انواع فرش در پرز و اندازه
آشنایی با فرش سنقر از مجموعه فرش های کردیآشنایی با فرش سنقر از مجموعه فرش های کردی
آباژور کاغذی | آموزش ساخت آباژور با کاغذآباژور کاغذی | آموزش ساخت آباژور با کاغذ
هنر سفالگری و آشنایی با پیشینه آنهنر سفالگری و آشنایی با پیشینه آن
آموزش درست کردن دستبند چرمی با طرح سیارات منظومه شمسی!آموزش درست کردن دستبند چرمی با طرح سیارات منظومه شمسی!
تابلو فرش و پایتخت آن در جهانتابلو فرش و پایتخت آن در جهان
آموزش درست کردن گلدان گل شیشه ایآموزش درست کردن گلدان گل شیشه ای
قلب نخی | آموزش درست کردن قلب با نخ و بادکنکقلب نخی | آموزش درست کردن قلب با نخ و بادکنک
کیف کاغذی |آموزش درست کردن کیف کاغذی با رول دستمال کاغذیکیف کاغذی |آموزش درست کردن کیف کاغذی با رول دستمال کاغذی
سبد کاغذی | آموزش درست کردن سبد با کاغذسبد کاغذی | آموزش درست کردن سبد با کاغذ
در این مطلب یاد می گیرید که چگونه با کاغذهای باطله و بی استفاده کاردستی های زیبا درست کنید . در اینجا روش ساخت سبد را با کاغذهای بی استفاده یاد می گیرید . در ادامه با ما همراه باشید .
به آسانی و فوری پولدار شوید ! بدون نیاز به صرف زمان و هزینه
هدیه ایی ویژه برای خوشحال کردن همسرتان
دیگر جشن عروسی نگیرید، بدون عروسی ساز !!!
شیک ترین و جدیدترین مدل های لباس عروس , سفره عقد , آرایش عروس و ...
با گمبول بافی صنایع از دستی کهگیلویه و بویراحمد آشنا شوید
جاجیم قشقایی
آموزش درست کردن گردنبند سوپرمن با قوطی نوشابه
هنر سازسازی |ظریف ترین هنرهای ایرانی
آشنایی با گلیم لرستان و تاریخچه بافت آن
گلیم بافی در زنجان و تاریخچه آن
دمپایی پارچه ای |آموزش درست کردن دمپایی با لباس قدیمی
پرنده کاغذی | آموزش درست کردن پرنده با کاغذ مچاله
آشنایی با هنر پرده سازی و سه تار از آلات موسیقی
قالی بافی در ملایر
دیوار کوب تزئینی با قوطی های خالی کبریت بسازید
خراطی چوب | صنایع دستی سنتی
رنگرزی سنتی و صنعتی و روش های انجام آن
پتوی پارچه ای | آموزش درست کردن پتوی نوزاد با پارچه رنگی
نقره کاری از هنرهای زیبا و اصیل مردم شیراز
لوستر پلاستیکی | آموزش درست کردن لوستر با ظرف پلاستیکی
آموزش درست کردن دستبند مردانه با پوکه فشنگ
قالی کرمان و طرح های رایج به کار رفته در آن
گبه بافی در ایل قشقایی
آشنایی با هنر زری بافی و تاریخچه آن در ایران
حکاکی | هنر ظریف بر روی آهن
درست کردن فانوس کاغذی با طرح برجسته به ساده ترین روش
کیف کاغذی |آموزش درست کردن کیف کاغذی با رول دستمال کاغذی
سیاه دوزی از هنرهای سنتی و دستی مردم سیستان
قلب نخی | آموزش درست کردن قلب با نخ و بادکنک
درباره قالی های سجاده ای یا محرابی بیشتر بدانید
تابلو فرش و پایتخت آن در جهان
معماری آب چه هنری است؟
آموزش درست کردن گلدان رومیزی سیمانی با وسایل بازیافتی
دستبند پارچه ای | آموزش درست کردن دستبند با پارچه
گلدان شیشه ای | آموزش درست کردن گلدان با شیشه
فرش کردستان | قدمت فرش بافی در کردستان
جواهرسازی چه هنری است؟
جاشمعی کاغذی | آموزش ساخت جاشمعی با کاغذ
کلاه کاغذی | آموزش درست کردن کلاه با کاغذ
با پارتیشن اداری چگونه محیط کار دوستانه خلق کنیم ؟
بهترین محصولات مراقبت از پوست تالگو مخصوص خانمها و آقایون
در سال جدید نگران کسب درآمد نباشید | کسب درآمد عالی
ویژه تابستان 97 | امسال را متفاوت تجربه کنید
سبد کاغذی | آموزش درست کردن سبد با کاغذ
سبد کاغذی | آموزش درست کردن سبد با کاغذ
با گمبول بافی صنایع از دستی کهگیلویه و بویراحمد آشنا شوید
با گمبول بافی صنایع از دستی کهگیلویه و بویراحمد آشنا شوید
جاجیم قشقایی
جاجیم قشقایی
آموزش درست کردن گردنبند سوپرمن با قوطی نوشابه
آموزش درست کردن گردنبند سوپرمن با قوطی نوشابه
هنر سازسازی |ظریف ترین هنرهای ایرانی
هنر سازسازی |ظریف ترین هنرهای ایرانی
آشنایی با گلیم لرستان و تاریخچه بافت آن
آشنایی با گلیم لرستان و تاریخچه بافت آن
گلیم بافی در زنجان و تاریخچه آن
گلیم بافی در زنجان و تاریخچه آن
دمپایی پارچه ای |آموزش درست کردن دمپایی با لباس قدیمی
دمپایی پارچه ای |آموزش درست کردن دمپایی با لباس قدیمی
رایانمهرامیران پرواز