بنزین گران می‌شود؟ پیشنهاد یک مسیر کم‌هزینه برای افزایش قیمت بدون شوک به مردم

بحث افزایش قیمت بنزین دوباره به یکی از موضوعات حساس اقتصادی تبدیل شده است؛ اما این بار تأکید بر این است که هرگونه اصلاح قیمت سوخت نباید به شکل ناگهانی انجام شود و لازم است همزمان با آن، راهکارهایی برای کاهش فشار اقتصادی بر خانوارها در نظر گرفته شود.

در حال مطالعه «افزایش تدریجی قیمت بنزین» هستید؛ پیشنهاد می‌کنیم «علت افزایش قیمت گوشی» و «علت افزایش قیمت تخم مرغ» را نیز بخوانید.

افزایش تدریجی قیمت بنزین

تجربه برخی کشورها، از جمله تعدادی از کشورهای همسایه، نشان می‌دهد اصلاح قیمت حامل‌های انرژی معمولاً زمانی با هزینه اجتماعی کمتری همراه بوده که افزایش قیمت به‌صورت تدریجی انجام شده و در کنار آن حمایت‌های معیشتی یا جبرانی برای گروه‌های آسیب‌پذیر به اجرا درآمده است.

افزایش قیمت بنزین بدون فشار به مردم ممکن است؟

قیمت بنزین در ایران تنها یک عدد روی تابلوی جایگاه‌های سوخت نیست. تغییر آن می‌تواند بر هزینه رفت‌وآمد، حمل‌ونقل کالا و در نهایت بخشی از مخارج روزمره خانوارها اثر بگذارد؛ به همین دلیل هر بحثی درباره تغییر قیمت سوخت با حساسیت بالایی دنبال می‌شود.

در مقابل، برخی صاحب‌نظران اقتصادی معتقدند ادامه وضعیت فعلی نیز با چالش‌هایی مانند افزایش مصرف، بالا بودن یارانه پنهان انرژی و افزایش نیاز کشور به واردات بنزین همراه است و در بلندمدت باید برای اصلاح ساختار مصرف و قیمت انرژی تصمیم‌گیری شود.

پیشنهاد برای افزایش تدریجی قیمت سوخت

حمیدرضا صالحی، عضو هیئت نمایندگان اتاق ایران و نایب‌رئیس کمیسیون انرژی اتاق، معتقد است اصلاح قیمت حامل‌های انرژی باید به شکلی انجام شود که کمترین هزینه اقتصادی و اجتماعی را برای مردم داشته باشد.

از نگاه او، یکی از اصول اساسی در اجرای چنین سیاستی، تدریجی بودن تغییرات است. افزایش ناگهانی قیمت می‌تواند فشار بیشتری بر خانوارها وارد کند، در حالی که اصلاح مرحله‌ای به مردم و کسب‌وکارها فرصت بیشتری برای تطبیق با شرایط جدید می‌دهد.

شرط مهم قبل از هر تصمیم درباره قیمت بنزین

صالحی موضوع اطلاع‌رسانی شفاف را یکی از مهم‌ترین بخش‌های اصلاحات قیمتی می‌داند. به گفته او، مردم باید بدانند چرا چنین تصمیمی گرفته می‌شود، درآمد حاصل از اصلاح قیمت در چه مسیری هزینه خواهد شد و چه حمایت‌هایی برای جبران فشار اقتصادی در نظر گرفته شده است.

او تأکید کرده است که اعتمادسازی و گفت‌وگوی صادقانه میان دولت و مردم می‌تواند نقش مهمی در پذیرش اصلاحات اقتصادی داشته باشد. به بیان دیگر، صرف تغییر قیمت بدون توضیح روشن درباره دلایل، اهداف و پیامدهای آن نمی‌تواند به‌تنهایی یک سیاست موفق محسوب شود.

حمایت معیشتی باید همزمان با اصلاح قیمت باشد

یکی از نکات مهم در تجربه کشورهایی که قیمت انرژی را اصلاح کرده‌اند، اجرای همزمان سیاست‌های حمایتی است. این حمایت‌ها می‌تواند به‌گونه‌ای طراحی شود که خانوارهای کم‌درآمد و افرادی که بیشترین تأثیر را از افزایش هزینه حمل‌ونقل می‌پذیرند، کمتر تحت فشار قرار بگیرند.

نوع این حمایت می‌تواند در هر کشور متفاوت باشد؛ اما اصل موضوع این است که اصلاح قیمت انرژی بدون توجه به قدرت خرید مردم، می‌تواند آثار تورمی و اجتماعی بیشتری به همراه داشته باشد.

هنوز خبری از قیمت جدید بنزین نیست

با وجود مطرح شدن دیدگاه‌های مختلف درباره ضرورت اصلاح قیمت انرژی، در مطالب منتشرشده فعلاً عدد مشخصی برای قیمت جدید بنزین یا زمان اجرای افزایش قیمت اعلام نشده است.

بنابراین بحث فعلی بیشتر درباره شیوه مناسب اصلاح قیمت‌هاست؛ اینکه در صورت تصمیم دولت برای تغییر نرخ سوخت، این اقدام چگونه انجام شود تا هم مصرف انرژی مدیریت شود و هم فشار کمتری به معیشت خانوارها وارد شود.

منابع: خبرگزاری خبرآنلاین و اقتصادآنلاین؛ اظهارات حمیدرضا صالحی، عضو هیئت نمایندگان اتاق ایران و نایب‌رئیس کمیسیون انرژی اتاق