نحوه خرید و فروش ارز اسکناس ابلاغ شد | هر فرد چند یورو می‌تواند بگیرد؟ + جزئیات دستورالعمل بانک مرکزی

دستورالعمل اجرایی نحوه خرید و فروش ارز به‌صورت اسکناس در سرفصل تأمین نیازهای ضروری روز چهارشنبه (۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵) از سوی بانک مرکزی به شبکه بانکی ابلاغ شد. بر اساس این دستورالعمل که برای ساماندهی بازار اسکناس ارز و پاسخگویی به نیازهای خرد شهروندان تدوین شده، هر فرد حقیقی ایرانی بالای ۱۸ سال می‌تواند سالانه تا سقف ۱۰۰۰ یورو (یا معادل آن به دلار) ارز اسکناس خریداری کند. این سهمیه در بازه زمانی ۳۶۵ روز محاسبه می‌شود و امکان دریافت تدریجی یا یکجا وجود دارد.

مطالب مرتبط با «نحوه خرید و فروش ارز اسکناس»: «خبر مهم برای خریداران ارز ؛ سقف جدید فروش اسکناس اعلام شد» و «شروع عرضه ۵۰۰ میلیون دلار اسکناس در بانک‌ها؛ جزئیات دریافت سهمیه ارزی از امروز»

در این مطلب از پرشین وی، قصد داریم نگاهی کامل و به‌روز به جزئیات دستورالعمل جدید بانک مرکزی، نحوه و مدارک لازم برای خرید ارز اسکناس، هزینه‌های مجاز، تفاوت ارز اسکناس و حواله و آخرین قیمت انواع ارز در بازار داشته باشیم.

سقف و شرایط خرید ارز اسکناس؛ هر فرد چند یورو می‌تواند بگیرد؟

بر اساس دستورالعمل ۸ ماده‌ای بانک مرکزی که به استناد قانون بانک مرکزی (مصوب ۱۴۰۲) و آیین‌نامه اجرایی قانون مبارزه با پولشویی تدوین شده است:

بر اساس پیگیری‌های صورت گرفته، متقاضیان تا سقف هزار دلار و یورو می‌توانند در سال ارز دریافت کنند. همچنین این سقف می‌تواند در چند مرحله به افراد پرداخت شود و نیاز نیست افراد در یک مرحله تمامی سهمیه خود را دریافت کنند.

در تبصره ۲ ماده ۵ این بخشنامه، بانک مرکزی راه نشت منابع ارزی توسط اتباع غیرایرانی را مسدود کرده است و اشخاص حقیقی غیرایرانی تنها به میزان ارزی که در ۳۶۵ روز اخیر به سیستم بانکی وارد کرده باشند، می‌توانند ارز دریافت کنند.

نیازهای مجاز برای خرید ارز اسکناس؛ این ارز را برای چه مواردی می‌توان گرفت؟

این دستورالعمل با هدف پوشش برخی نیازهای خرد و ضروری شهروندان تدوین شده است که ارقام لازم برای پاسخ به آنها عموماً کمتر از هزار دلار است. از جمله این نیازها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ثبت و خرید مقاله از مجلات علمی بین‌المللی
• پرداخت هزینه‌های سفارت و اخذ ویزا
• ثبت‌نام در آزمون‌های بین‌المللی مانند آیلتس (IELTS)، تافل (TOEFL) و ...
• خرید اشتراک نرم‌افزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی و سایر سرویس‌های آنلاین بین‌المللی
• مازاد نیاز مسافرتی (برای افرادی که ارز مسافرتی دریافت کرده‌اند اما نیاز بیشتری دارند)

گفتنی است این سیاست به صورت مرحله‌ای و هدفمند اجرا می‌شود: در گام اول در دی ماه ۱۴۰۴، مجوز خرید و فروش اسکناس به شبکه صرافی‌ها اعطا شد و در گام دوم، شبکه بانکی نیز به این چرخه اضافه شد.

تفاوت ارز اسکناس و ارز حواله؛ این دو ابزار ارزی چه فرقی دارند؟

یکی از نکات مهم این دستورالعمل، تفکیک منابع و محل مصرف دو ابزار ارزی «اسکناس» و «حواله» است. طبق اعلام بانک مرکزی:

• ارز اسکناس: از محل تجهیز اسکناس از طریق خرید اسکناس‌های صادرکنندگان تأمین می‌شود. محل مصرف آن نیازهای خرد و حضوری مانند هزینه‌های سفر، سفارت، آزمون و موارد فوق است.
• ارز حواله: برای واردات کالاهای اساسی، مواد اولیه و واسطه‌ای استفاده می‌شود و در بازار ارز تجاری مرکز مبادله ارز و طلای ایران معامله می‌گردد.

لذا محل مصرف این دو ابزار ارزی کاملاً متفاوت از یکدیگر است و منابع آنها نیز مجزا می‌باشد.

نحوه ثبت‌نام و مدارک لازم برای خرید ارز اسکناس

برای خرید ارز اسکناس، متقاضیان می‌توانند به شعب ارزی بانک‌ها یا صرافی‌های مجاز مراجعه کنند. هر فرد حقیقی ایرانی بالای ۱۸ سال با ارائه مدارک زیر می‌تواند درخواست خود را ثبت کند:

همچنین متقاضیان می‌توانند از طریق اپلیکیشن‌های بانکی و سامانه‌های آنلاین نسبت به ثبت درخواست خود اقدام کنند.

قیمت ارز اسکناس؛ با چه نرخی فروخته می‌شود؟

بر اساس ماده ۳ این بخشنامه، به بانک‌ها و صرافی‌ها اجازه داده شده است ارز را با «نرخ مورد تقاضا و توافق متعاملین» معامله کنند. این نرخ روزانه ساعت ۱۱:۰۰ توسط بانک مرکزی اعلام می‌شود. این سیاست در واقع تلاش سیاستگذار پولی برای حذف نرخ‌های دستوری و نزدیک کردن قیمت ارز سهمیه‌ای به نرخ بازار غیررسمی است.

مشاهدات میدانی از شعب ارزی بانک‌های عامل نشان می‌دهد علیرغم این سازوکار، همچنان تقاضا برای دریافت این سهمیه بالا است.

ارز مسافرتی و سهمیه ۱۰۰۰ یورویی؛ چه تفاوتی دارند؟

بر اساس مقررات بانک مرکزی در سال ۱۴۰۵، هر مسافر خروجی مجاز است حداکثر تا ۵ هزار یورو یا معادل آن به سایر ارزها به‌صورت نقد از کشور خارج کند. اما نکته مهم اینجاست:

• ارز مسافرتی دولتی: معمولاً سقف کمتری (حدود ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ یورو) دارد و با نرخ نزدیک به مرکز مبادله فروخته می‌شود.
• سهمیه ۱۰۰۰ یورویی جدید: برای نیازهای غیرمسافرتی نیز قابل استفاده است و نرخ آن توافقی و نزدیک به بازار آزاد است.
• افرادی که ارز مسافرتی دولتی دریافت کرده‌اند، می‌توانند از این سهمیه برای «مازاد نیاز مسافرتی» خود استفاده کنند.

پیشینه و گام‌های بانک مرکزی برای ساماندهی بازار اسکناس ارز

سیاستگذار با توجه به لزوم انسجام بخشی به بازار رسمی اسکناس ارز، به صورت مرحله‌ای و هدفمند به سمت ایجاد بازار رسمی و عمیق اسکناس ارز حرکت کرده است:

• گام اول (دی ماه ۱۴۰۴): اعطای مجوز به شبکه صرافی‌ها برای خرید و فروش اسکناس با متقاضیان
• گام دوم (اردیبهشت ۱۴۰۵): استفاده از شبکه بانکی (مشابه تجربه دیگر کشورها) برای پاسخگویی به تقاضای اسکناس مراجعین

نکته قابل توجه اینکه بر اساس بخشنامه جدید، دیگر تنها بانک‌های ملت، تجارت و صادرات در این زمینه فعال نیستند و تمامی بانک‌ها می‌توانند از طریق شعب ارزی خود اقدام به فروش منابع ارزی به شکل ارز سهمیه‌ای کنند.

سوالات متداول درباره خرید ارز اسکناس

جمع‌بندی

ابلاغ دستورالعمل اجرایی نحوه خرید و فروش ارز اسکناس توسط بانک مرکزی، گامی مهم در جهت ساماندهی بازار غیررسمی ارز و پاسخگویی به نیازهای خرد شهروندان است. با این سیاست، هر فرد ایرانی بالای ۱۸ سال می‌تواند سالانه تا ۱۰۰۰ یورو ارز اسکناس برای نیازهای ضروری خود از شبکه بانکی و صرافی‌های مجاز دریافت کند. همچنین تفکیک منابع ارز اسکناس از ارز حواله و حرکت به سمت نرخ‌های توافقی، از جمله نکات برجسته این دستورالعمل است.