نماز مغرب و عشا تا چه ساعتی وقت دارد؟ اشتباهی که درباره ساعت ۱۲ شب رایج است

یکی از پرسش‌های رایج درباره نماز مغرب و عشا این است که تا چه زمانی می‌توان این دو نماز را خواند و آیا ساعت ۱۲ شب همان پایان وقت شرعی است؟

پاسخ کوتاه این است که در فقه شیعه، ملاک «نیمه‌شب شرعی» است و این زمان الزاماً با ساعت ۱۲ شب برابر نیست. ساعت دقیق آن نیز با توجه به زمان غروب و اذان صبح هر شهر و هر روز تغییر می‌کند.

نماز مغرب سه رکعت و نماز عشا چهار رکعت است و در حالت معمول ابتدا نماز مغرب و سپس نماز عشا خوانده می‌شود.

آخرین وقت نماز مغرب و عشا چه زمانی است؟

در احکام فقه شیعه، برای شخصی که عذر خاصی ندارد، وقت نماز مغرب و عشا تا نیمه‌شب شرعی ادامه دارد.

نکته مهم این است که نیمه‌شب شرعی با ساعت ۱۲ شب عرفی یکی نیست.

در فتوای آیت‌الله سیستانی، برای محاسبه نیمه‌شب، فاصله زمانی میان غروب تا طلوع فجر در نظر گرفته می‌شود و در جزئیات آغاز شب نیز احتیاط بیان شده است.

بنابراین برای دانستن ساعت دقیق پایان وقت نماز، بهتر است اوقات شرعی همان روز و همان شهر بررسی شود.

اگر نماز مغرب و عشا از نیمه‌شب بگذرد چه کنیم؟

این بخش از احکام می‌تواند در جزئیات به مرجع تقلید وابسته باشد.

بر اساس فتوای آیت‌الله سیستانی، اگر شخصی از روی اختیار نماز مغرب یا عشا را تا نیمه‌شب نخوانده باشد، بنابر احتیاط واجب باید آن را تا پیش از اذان صبح بدون نیت ادا یا قضا به‌جا آورد.

به این حالت معمولاً نماز با قصد «ما فی‌الذمه» گفته می‌شود؛ یعنی نمازگزار آنچه را که بر عهده اوست انجام می‌دهد، بدون اینکه آن را مشخصاً ادا یا قضا نیت کند.

برای شخصی که به دلیل خواب، فراموشی، بیماری یا عذر مشابه نماز را تا نیمه‌شب نخوانده، حکم می‌تواند متفاوت باشد.

به همین دلیل در موارد تردید، فتوای مرجع تقلید شخص باید ملاک قرار گیرد.

نماز مغرب چند رکعت است؟

نماز مغرب سه رکعت دارد.

در رکعت اول و دوم پس از نیت و تکبیره‌الاحرام، سوره حمد و یک سوره کامل خوانده می‌شود و سپس رکوع و دو سجده انجام می‌گیرد.

بعد از سجده دوم رکعت دوم، تشهد خوانده می‌شود.

در رکعت سوم می‌توان سوره حمد یا تسبیحات اربعه را خواند و پس از رکوع و دو سجده، نماز با تشهد و سلام پایان می‌یابد.

نماز عشا چند رکعت است؟

نماز عشا در حالت معمول چهار رکعت است.

در دو رکعت اول، سوره حمد و یک سوره کامل خوانده می‌شود و بعد از رکعت دوم تشهد انجام می‌گیرد.

در رکعت سوم و چهارم می‌توان حمد یا تسبیحات اربعه را خواند و پس از رکعت چهارم، تشهد و سلام گفته می‌شود.

در صورتی که نمازگزار مسافر باشد و شرایط نماز قصر را داشته باشد، نماز عشا دو رکعتی می‌شود؛ اما نماز مغرب در سفر همچنان سه رکعت باقی می‌ماند.

آیا می‌توان نماز مغرب و عشا را پشت سر هم خواند؟

بله. در فقه شیعه خواندن نماز مغرب و عشا پشت سر هم جایز است و لازم نیست میان آنها فاصله زمانی طولانی ایجاد شود.

با این حال، نمازگزار می‌تواند میان دو نماز به تعقیبات، دعا یا تلاوت قرآن بپردازد.

اصل ترتیب نیز این است که نماز مغرب قبل از نماز عشا خوانده شود، مگر در برخی حالت‌های خاص مربوط به تنگی وقت که حکم جداگانه‌ای دارند.

تسبیحات حضرت زهرا (س) بعد از نماز

یکی از تعقیبات مشهور پس از نماز، تسبیحات حضرت زهرا (س) است که به این ترتیب گفته می‌شود:

• ۳۴ مرتبه «الله اکبر»
• ۳۳ مرتبه «الحمدلله»
• ۳۳ مرتبه «سبحان‌الله»

خواندن آیت‌الکرسی، سوره توحید، استغفار و دعا نیز از اعمالی است که پس از نماز انجام می‌شود.

چرا نباید نیمه‌شب شرعی را ساعت ۱۲ در نظر گرفت؟

طول شب در فصل‌های مختلف یکسان نیست و زمان غروب و اذان صبح نیز از شهری به شهر دیگر تغییر می‌کند.

به همین دلیل ممکن است نیمه‌شب شرعی در یک شب قبل یا بعد از ساعت ۱۲ باشد.

پس اگر کسی می‌خواهد بداند نماز مغرب و عشا دقیقاً تا چه ساعتی وقت دارد، باید اوقات شرعی محل زندگی خود را برای همان روز بررسی کند و تنها به ساعت ۱۲ شب تکیه نکند.

نکته مهم: احکام این مطلب در چارچوب فقه شیعه بیان شده است و در برخی جزئیات، از جمله حکم تأخیر نماز تا بعد از نیمه‌شب، میان فتاوای مراجع تفاوت‌هایی وجود دارد؛ بنابراین فتوای مرجع تقلید هر شخص ملاک نهایی است.

منابع :

خبرآنلاین

پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ

پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت‌الله سید علی سیستانی