بیوگرافی عادل تبریزی؛ از کارگردانی گیجگاه تا بازی در میمون مست
نام عادل تبریزی تا چند سال پیش بیشتر کنار عنوان کارگردان و دستیار کارگردان دیده می‌شد. تماشاگران سینما او را با «گیجگاه» و «مفت‌بر» می‌شناسند و در آبان ۱۴۰۵ نامش در فهرست بازیگران «میمون مست» هم آمده است. برای دنبال کردن مسیر کاری او باید از سینما رفتن‌های دوران کودکی در مشهد شروع کنیم، به تجربه ساخت فیلم کوتاه برسیم و ببینیم چطور از دستیاری در فیلم‌های بلند به ساخت فیلم خودش رسید. گفت‌وگوی شهریور ۱۴۰۵ او درباره یک فیلم کوتاه تازه هم نشان می‌دهد که این مسیر همچنان ادامه دارد.
عادل تبریزی کیست و فیلم‌سازی را از کجا شروع کرد؟
عادل تبریزی فیلم‌ساز، نویسنده و بازیگر ایرانی است که فعالیت سینمایی‌اش را در مشهد شروع کرد. خودش در نشست فیلم «گیجگاه» از سینما رفتن‌های کودکی یاد کرد و گفت مادرش برای این‌که بتواند هر ماه او را به سینما ببرد پول کنار می‌گذاشت. این خاطره برای فهمیدن فیلم اولش هم به کار می‌آید. در «گیجگاه»، رفتن به سینما و دوست داشتن قهرمانان فیلم‌ها بخشی از زندگی شخصیت‌هاست و با حال‌وهوای قصه پیوند دارد.
تحصیلات عادل تبریزی و اولین فیلم کوتاهش
به گفته تبریزی در گفت‌وگوی جشنواره فیلم فجر، شروع کارش با انجمن سینمای جوان در مشهد بود. بعد برای تحصیل سینما به هنرستان سوره مشهد رفت و در سال ۱۳۷۷ نخستین فیلم کوتاهش را در همان شهر ساخت. در ادامه، رشته کارگردانی سینما را در دانشگاه سوره اصفهان دنبال کرد. زاون قوکاسیان، مدرس و پژوهشگر سینما، مدیر گروه آن دوره بود و تبریزی در مصاحبه‌اش از تأثیر قوکاسیان بر مسیر دانشجویان یاد کرد.
این ترتیب برای خواننده‌ای که «گیجگاه» را اولین اثر او می‌داند، مهم است. «گیجگاه» نخستین فیلم بلندش بود و ساخت فیلم کوتاه سال‌ها پیش از آن شروع شده بود. فیلم کوتاه به او فرصتی می‌داد که قصه‌های خودش را دنبال کند و کار در پروژه‌های سینمایی دیگران تجربه متفاوتی به او می‌داد. این دو مسیر تا رسیدن به «گیجگاه» در کنار هم پیش رفتند.
عادل تبریزی دستیار کدام کارگردان‌ها بود؟
تبریزی در گفت‌وگو با پرسون، شروع همکاری‌اش با گروه کارگردانی یک فیلم بلند را به «حکم»، ساخته مسعود کیمیایی، نسبت داد. در همان گفت‌وگو از تجربه کار با رسول صدرعاملی، علیرضا امینی، هاتف علیمردانی و حمید نعمت‌الله هم نام برد. بعدها در نشست فجر، هنگام شرح مسیر رسیدن به فیلم اولش، دوباره از کیمیایی به عنوان یکی از کسانی یاد کرد که از او سینما یاد گرفته است.
دستیاری برای یک فیلم‌ساز جوان راهی است تا از نزدیک ببیند یک پروژه بلند چطور از روی کاغذ به برنامه فیلم‌برداری می‌رسد. هر روز ممکن است چند بازیگر، چند گروه فنی و زمان محدودی برای گرفتن یک صحنه وجود داشته باشد. کسی که در گروه کارگردانی کار می‌کند، از نزدیک با همین جزئیات روبه‌رو می‌شود. برای تبریزی، تجربه کار در گروه‌های مختلف هم‌زمان با ساخت فیلم کوتاه پیش رفت و هر دو در کارنامه‌اش قابل پیگیری است.
تفاوت «حکم» و «حکم رئیس» در کارنامه تبریزی
دو عنوان نزدیک به هم در مرور سوابق او دیده می‌شود. «حکم» فیلم مسعود کیمیایی است که تبریزی در گروه کارگردانی‌اش تجربه به دست آورد. «حکم رئیس» در فهرست آثار کارگردانی خود تبریزی در منظوم آمده است. «من قدیمی هستم» هم در همان فهرست ثبت شده است. اگر نام او را کنار یکی از این عنوان‌ها دیدید، سمتش را هم بررسی کنید تا تجربه دستیاری و فیلم‌سازی مستقل را با هم اشتباه نگیرید.
فیلم گیجگاه عادل تبریزی درباره چیست؟
«گیجگاه» نخستین فیلم بلند عادل تبریزی است. داستان در فضای دهه هفتاد می‌گذرد و از علاقه آدم‌ها به فیلم‌های آن دوره و قهرمانانشان استفاده می‌کند. قصه در کنار این خاطره‌ها، زندگی یک مادر و پسرش و رابطه آن‌ها با آدم‌های اطرافشان را دنبال می‌کند. خود تبریزی بعدها در گفت‌وگو درباره اکران فیلم، آن را به یک ملودرام نزدیک دانست که موقعیت‌های شیرین هم دارد. همین توضیح کمک می‌کند در کنار شوخی‌ها و ارجاع‌های فیلم، رابطه شخصیت‌ها را دنبال کنیم.
بازیگران گیجگاه و ماجرای همکاری با حامد بهداد
تبریزی در نشست جشنواره توضیح داد ایده اولیه فیلم را در زمان فیلم‌برداری «هفت‌ماهگی» به حامد بهداد گفت و بهداد از همان مرحله برای بازی در فیلم اعلام آمادگی کرد. در «گیجگاه»، باران کوثری، حامد بهداد، بهرنگ علوی و نادر سلیمانی از بازیگران‌اند. حضور چهره‌هایی مانند جمشید هاشم‌پور و رضا صفایی‌پور هم برای فیلمی که بخشی از جذابیتش از خاطره سینمای گذشته می‌آید، به همین حال‌وهوا مربوط است.
کارگردان در گفت‌وگوی زمان جشنواره برای حضور جمشید هاشم‌پور اهمیت ویژه‌ای قائل شد. این انتخاب برای تماشاگر دو لایه دارد. کسی که فیلم‌های قدیمی هاشم‌پور را دیده، با دیدن او خاطره‌ای از آن دوره را همراه خودش به فیلم می‌آورد. تماشاگر جوان‌تر هم می‌تواند از واکنش شخصیت‌ها بفهمد چرا تصویر یک قهرمان سینمایی برای آدم‌های قصه معنا دارد.
گیجگاه چه زمانی به جشنواره و اکران رسید؟
فیلم در بهمن ۱۳۹۹ در سی‌ونهمین جشنواره فیلم فجر نمایش داده شد. نشست آن در هفتمین روز جشنواره برگزار شد و بازیگران و عوامل درباره روند تولید پاسخ دادند. در ارزیابی مسیر فیلم، نمایش جشنواره‌ای و اکران عمومی دو مرحله جدا هستند. مخاطبی که تاریخ‌های متفاوتی برای «گیجگاه» می‌بیند، ممکن است با یکی از این دو تاریخ روبه‌رو شده باشد. تبریزی در گفت‌وگوی آذر ۱۴۰۲ درباره تجربه اکران عمومی و پیدا کردن مخاطب در کنار فیلم‌های پرفروشی مثل «هتل» و «فسیل» توضیح داد.
او در همان گفت‌وگو از تجربه همراهی فیلم در ایتالیا و روسیه هم یاد کرد. دیدن واکنش تماشاگران خارج از ایران برای فیلمی که بخشی از جزئیاتش به خاطره یک دوره مشخص در سینمای ایران مربوط است، وجه دیگری از مسیر نمایش بود. او همچنین درباره بخش عاطفی قصه و ارتباط زنانی که فرزندشان را بزرگ می‌کنند با شخصیت مادر فیلم حرف زد.
سریال جناب عالی و فیلم مفت‌بر را چه کسی ساخت؟
در کارنامه کارگردانی تبریزی، سریال «جناب عالی» و فیلم سینمایی «مفت‌بر» هم ثبت شده‌اند. «جناب عالی» نمونه‌ای از کار او در قالب مجموعه است. در سریال، شخصیت‌ها و موقعیت‌ها در طول قسمت‌ها فرصت بیشتری برای شکل گرفتن دارند. در فیلم بلند، همان پیشرفت باید در زمانی محدودتر اتفاق بیفتد. کسی که پس از «گیجگاه» سراغ کارهای دیگر تبریزی می‌رود، می‌تواند این تغییر قالب را هم در کنار نام بازیگران و داستان‌ها در نظر بگیرد.
تبریزی در برنامه «اکران» درباره شکل گرفتن همکاری برای «مفت‌بر» توضیح داد. او گفت حسین فرحبخش پس از دیدن «گیجگاه» پیشنهاد همکاری داد. این بخش از کارنامه‌اش نشان می‌دهد نمایش یک فیلم مستقل چگونه می‌تواند به آشنایی و شروع پروژه بعدی برسد. تبریزی در همان برنامه از جایگاه آثار محبوب قدیمی و خاطره مردم با «سلطان قلب‌ها» هم گفت. این علاقه به یادهای مشترک تماشاگران در حرف‌هایش درباره «گیجگاه» هم دیده می‌شود.
سریال جناب عالی کجا پخش شد؟
تبریزی در گفت‌وگوی خرداد ۱۴۰۱ با هنرآنلاین گفت «جناب عالی» از تلوبیون پلاس به مخاطب رسید. او از نتیجه کار و بازخوردهایی که گرفت ابراز رضایت کرد. این توضیح برای کسانی که سریال را در فهرست آثار قدیمی تلوبیون پیدا می‌کنند به کار می‌آید و نشان می‌دهد فعالیت او در قالب سریال پیش از حضورش به عنوان بازیگر در «میمون مست» آغاز شده بود.
او در همان گفت‌وگو از کار در قالب فیلم کوتاه، فیلم سینمایی و سریال حرف زد. در معرفی هنرآنلاین همچنین همکاری او به عنوان دستیار داریوش مهرجویی و بهرام توکلی ثبت شده است. برای بررسی مسیر یادگیری فیلم‌سازی او، می‌توان این دو نام را در کنار تجربه کار با مسعود کیمیایی و رسول صدرعاملی قرار داد. این سابقه بهتر توضیح می‌دهد که چرا پیش از نمایش فیلم بلند اولش، نام تبریزی در گروه‌های کارگردانی دیده می‌شد.
گفت‌وگوی تازه عادل تبریزی درباره فیلم کوتاه در سال ۱۴۰۵
در شهریور ۱۴۰۵ گزارشی از گفت‌وگو با تبریزی درباره بازگشتش به فیلم کوتاه منتشر شد. عنوان اثر «امیرحسین رستمی رفیق من است» است. به گفته تبریزی، فیلم با گروهی کوچک و هزینه محدود ساخته شد و باران کوثری از مرحله پیش‌تولید تا ساخت کنار پروژه بود. او توضیح داد پس از در میان گذاشتن قصه، کوثری تشویقش کرد که فیلم را بسازد و همراهی‌اش کرد. این گفت‌وگو اطلاعاتی از شیوه تولید می‌دهد و کمک می‌کند بفهمیم بازگشت او به فیلم کوتاه چه شکلی داشته است.
عنوان فیلم ممکن است در نگاه اول مثل نام یک گفت‌وگوی دوستانه به نظر برسد. در خبر شهریور، این عبارت نام خود فیلم کوتاه است. امیرحسین رستمی در پروژه دیگری هم با نام تبریزی کنار هم دیده می‌شود. هر دو در فهرست بازیگران سریال «میمون مست» هستند. از نظر زمان انتشار خبر، گفت‌وگوی فیلم کوتاه مربوط به شهریور است و معرفی سریال به پاییز ۱۴۰۵ برمی‌گردد.
عادل تبریزی در میمون مست چه نقشی دارد؟
عادل تبریزی یکی از بازیگران سریال میمون مست است. کارگردانی مجموعه با ایمان یزدی و تهیه‌کنندگی آن با روح‌الله حجازی است. در معرفی بازیگران، نام تبریزی در کنار سیامک انصاری، هادی کاظمی، سمانه پاکدل، غلامرضا نیکخواه و امید روحانی آمده است. نام شخصیت او در معرفی‌های بررسی‌شده اعلام نشده است.
تماشاگر «میمون مست» تبریزی را در مقام بازیگر می‌بیند. در مرور کارنامه او، این حضور کنار آثار کارگردانی‌اش قرار می‌گیرد. برای دیدن نگاه خود او به روایت و انتخاب بازیگر، «گیجگاه» نمونه مناسبی است. برای شناخت کارش در نمایش سریالی هم می‌شود «جناب عالی» را در نظر گرفت. گفت‌وگوی امسال او درباره فیلم کوتاه نیز خبر می‌دهد که همچنان در قالبی کار می‌کند که نخستین تجربه‌هایش در مشهد از آن آغاز شد.
کارنامه عادل تبریزی در یک نگاه
| اثر یا دوره | نقش آن در کارنامه |
|---|---|
| انجمن سینمای جوان در مشهد | شروع تجربه فیلم‌سازی و ساخت نخستین فیلم کوتاه در سال ۱۳۷۷ |
| حکم | فعالیت در گروه کارگردانی فیلم مسعود کیمیایی |
| گیجگاه | نخستین فیلم بلند به کارگردانی او، نمایش در جشنواره فجر و سپس اکران عمومی |
| جناب عالی و مفت‌بر | ادامه کارگردانی در دو قالب سریال و فیلم بلند |
| امیرحسین رستمی رفیق من است | فیلم کوتاهی که درباره تولیدش در شهریور ۱۴۰۵ صحبت کرد |
| میمون مست | حضور در فهرست بازیگران مجموعه کمدی ایمان یزدی |
منابع پرسون، هنرآنلاین، گزارش نشست جشنواره فیلم فجر ایسنا، خبرگزاری مهر، سینماسینما، منظوم، بازنشر گزارش شهریور ۱۴۰۵ در سی‌ام‌هشت، گزارش ایلنا درباره میمون مست
منابع عکس‌ها نیمرخ، هنرآنلاین، گالری فیلم گیجگاه در منظوم
