بیوگرافی حاج سید مجید بنیفاطمه؛ خانواده، استادان و معلی

بیوگرافی حاج سید مجید بنی فاطمه برای بسیاری از شنوندگان با نوحه «عمو عباس» پیوند خورده است. این مداح متولد بهمن ۱۳۵۶ در تهران، از جلسات محلی و شاگردی بزرگترهای مداحی به هیئت ریحانهالحسین و حضور در تلویزیون رسیده است. خانواده، تجربههای کودکی، انتخاب شعر و ارتباط با استادان، بخشهای دیگر زندگی او هستند.
در این مطلب پرشین وی، ابتدا زندگی شخصی او را مرور میکنیم و سپس به کارنامهاش، از نوحههای شناختهشده تا حضور در «حسینیه معلی» و گفتوگوی بهمن ۱۴۰۴ در «برمودا»، میپردازیم.
همسر و فرزندان حاج سید مجید بنیفاطمه
او در گفتوگویی خانوادگی با مجله «همشهری آیه» گفته بود که مادرش در اواخر سال ۱۳۸۰ خانوادهای را برای ازدواج به او معرفی کرد. آشنایی مادرش با آن خانواده در جلسات مذهبی شکل گرفته بود. همسرش نیز توضیح داده بود که پیش از خواستگاری، همراه خانواده در بعضی از مجالس او شرکت میکرد و او را میشناخت.
در همان مصاحبه از دو فرزندشان با نامهای سیدعلی و زینبالسادات یاد شده است. همسر او ترجیح داده بود نام و عکسش منتشر نشود تا زندگی عادی و ارتباطش با دیگران تحت تأثیر شهرت همسر قرار نگیرد.
تحصیلات همسر و زندگی در کنار برنامههای هیئت
همسرش در همان گفتوگوی قدیمی گفته بود کارشناسی فقه و مبانی حقوق خوانده و پس از وقفهای برای رسیدگی به فرزندان، تحصیل در مقطع ارشد عرفان و ادیان را ادامه داده است. این اطلاعات به زمان آن مصاحبه برمیگردد. از دشواریهای زندگی مشترک نیز به ساعتهای نامنظم بازگشت و مهمانهای پیشبینینشده اشاره کرده بود. حاج سید مجید بنیفاطمه در مقابل، از تلاش برای جبران کمبود وقت با سفر، گفتوگو و فضای شاد خانه صحبت میکرد.

تولد در تهران، تحصیلات و مشاغل پیشین
حاج سید مجید بنیفاطمه متولد بهمن ۱۳۵۶ در تهران است. در گفتوگوی خود با هفتهنامه «تماشاگران امروز»، جیحون را محل تولدش معرفی کرده و گفته بود در محدوده جیحون و خیابان آذربایجان بزرگ شده است. او در همان روایت از پدرش بهعنوان کارگر یاد میکرد؛ توضیحی درباره محیط خانوادگی و محلهای که سالهای کودکیاش در آن گذشته بود.
تحصیلات اعلامشده او دیپلم است و رشته دبیرستانش را تجربی معرفی کرده بود. در زندگی کاری، تجربههای مختلفی داشته است: کار در بازار آهن تا حدود سال ۱۳۸۰، مدتی کار خدماتی در مدرسه و سپس همکاری با دفتر بیمه یکی از دوستانش، از مشاغلی هستند که در آن مصاحبه نام برده بود.
این تجربهها مربوط به دورههای مختلف زندگی او هستند. در گفتوگوی تازهتر «برمودا» در بهمن ۱۴۰۴ نیز دوباره از فعالیت در بازار آهن و ساختوساز صحبت شد. او از جمله مداحانی است که در مصاحبههایش درباره کار خارج از فضای هیئت توضیح داده است، هرچند این صحبتها رقم مشخص و قابل استنادی از درآمد یا دارایی او در اختیار مخاطب نمیگذارند.
شروع خواندن از کودکی و فعالیت حرفهای در سال ۱۳۷۱
او علاقه به مداحی را به حدود هفتسالگی نسبت میدهد. در سالهای ابتدایی مدرسه، صداهایی را که از رادیو و تلویزیون میشنید حفظ میکرد و میخواند. با رسیدن ماه محرم و تشویق خانواده، فرصت خواندن در مسجد و هیئت محله نیز فراهم شد. این تجربههای نخستین، پیش از حضور منظم او در مجالس بزرگتر شکل گرفتند.
سال ۱۳۷۱ را آغاز فعالیت حرفهای خود معرفی کرده است. تفاوت این تاریخ با شروع علاقه در کودکی، نشان میدهد ورود او به مداحی یک اتفاق ناگهانی نبوده است. شنیدن اجراها، رفتوآمد به جلسات و استفاده از تجربه بزرگترها، بهتدریج بخشی از زندگی روزمره او شد.
نقش حاج سعید حدادیان، حاج علی انسانی و حاج منصور ارضی
در گفتوگوی بازنشرشده در آوای اول، زمان آشنایی با حاج سعید حدادیان را حدود سالهای ۱۳۷۳ یا ۱۳۷۴ بیان کرده است. یکی از نخستین مجالس بزرگی که در آن خواند، جشن میلاد امام زمان در حضور این استاد و حاج محمود کریمی بود. او تأثیر اعتماد و راهنمایی حاج سعید حدادیان را در پیشرفت خود پررنگ میداند.
علاقه به شعر و روضه، او را به جلسات حاج علی انسانی نیز میکشاند. از حاج منصور ارضی هم با احترام یاد کرده و درست خواندن و آداب این کار را با حضور در مجالس ایشان مرتبط دانسته است. در بیوگرافی حاج منصور ارضی، مسیر مناجاتخوانی و فعالیت آموزشی این استاد را مرور کردهایم.
ریشه آذری خانواده و خاطره صدای حاج سلیم مؤذنزاده
در گفتوگویی که پس از درگذشت حاج سلیم مؤذنزاده در سال ۱۳۹۵ منتشر شد، حاج سید مجید بنیفاطمه از ریشه آذری خانوادهاش گفت. یکی از خاطرات روشن او، شنیدن نوارهای این مداح در صبح جمعه بود. به گفته خودش، این رسم در خانواده او و بسیاری از خانوادههای آذریزبان وجود داشت و از همان کودکی با آن صدا مأنوس شده بود.
سالها بعد، همراه حاج امین مقدم به دیدار حاج سلیم مؤذنزاده رفت. در بازگویی آن دیدار، از صمیمیت و توصیههای حرفهای استاد یاد کرد. همچنین تسلط او بر دستگاههای آوازی، از جمله ماهور و بیات ترک، را از ویژگیهای مهمش میدانست.
در ارزیابی او، ارتباط نزدیک این استاد با مردم و کمک به نیازمندان نیز اهمیت داشت. از مجموع این گفتهها میتوان دید که برایش فقط قدرت و وسعت صدا مطرح نبود؛ شناخت آواز و رفتار خواننده با دیگران نیز در کنار توانایی اجرای مجلس قرار میگرفت. این خاطره، بخشی از زمینه خانوادگی و سلیقه شنیداری او را روشن میکند.

نوحه عمو عباس و همکاری با شاعران
«عمو عباس» از شناختهشدهترین اجراهای حاج سید مجید بنیفاطمه است. او در گفتوگویی قدیمی که بازنشر آن در سال ۱۳۸۹ در دسترس است، از تأثیر این نوحه بر گسترش شناخت عمومی خود صحبت کرده بود. توضیحش درباره سادگی زبان شعر این بود که اثر، سخن یک کودک را روایت میکند و باید لحن متناسب با همان راوی داشته باشد.
در همان مصاحبه از همکاری با محمد صمیمی برای آماده کردن شعر و سبک گفته بود. توضیح میداد که فاصله رمضان تا محرم میتواند صرف فکر کردن به برنامهها و تولید کارهای تازه شود. از انتخاب موضوع تا شکل اجرای زمینه و واحد، همه بخشی از این آمادگی پیش از مجلس بودند.
او میان نوآوری در ارائه و تغییر دادن اصل روایت روضه تفاوت میگذاشت. از نظرش میتوان از زاویه دیگری به یک موضوع پرداخت، اما نباید برای تازه بودن، محتوای بیپایه ساخت. انتخاب شعر قابل فهم برای عموم و قابل قبول برای شنونده دقیقتر نیز از معیارهایی بود که مطرح میکرد.
هیئت ریحانهالحسین و دیدگاه او درباره مداحی
نام او با هیئت ریحانهالحسین در تهران پیوند خورده است. گروهی از شنوندگان، اجرای زنده این جلسات را دنبال کردهاند و بسیاری نیز از راه فایلهای صوتی و تصویری با صدایش آشنا شدهاند. انتشار قطعههای کوتاه، دامنه شنوندگان را از حاضران یک مجلس فراتر برده است.
در گفتوگویی که سال ۱۳۹۴ در پرشین وی بازنشر شد، درباره انگیزه ورود به مداحی، اهمیت شعر و حفظ شأن مجلس صحبت میکرد. او نسبت به تبدیل شهرت و درآمد به هدف اصلی فعالیت هشدار داده و بر کار کردن روی متن و شیوه خواندن تأکید داشت. از نگاهش، آماده شدن برای یک مجلس باید پیش از شروع مناسبت انجام شود.
در همان روایت، اعتماد بزرگترها و فرصت خواندن کنار آنان جای مهمی داشت. آموختن، تنها به تکنیک صدا محدود نمیشد و شناخت فضای جلسه و رفتار مداح را نیز دربرمیگرفت. متن مستقل گفتوگو درباره تجربههای مداحی حاج سید مجید بنیفاطمه به همین بخش از کارنامه او اختصاص دارد.

حضور در خندوانه و روایت خاطرات نوجوانی
در شهریور ۱۳۹۵، حضور در «خندوانه» فرصتی فراهم کرد تا مخاطبان او را در فضایی متفاوت از مجلس مذهبی ببینند. در گفتوگو با رامبد جوان، از شروع خواندن در کودکی، استرس اجراهای نخستین و تجربههای سالهای نوجوانی صحبت کرد.
یکی از خاطراتش به زمانی مربوط بود که کاغذ شعر در جریان مجلس از دسترسش خارج شده و مجبور شده بود آهنگ اجرا را ادامه دهد. بازگویی چنین خاطرهای، تجربه زنده بودن مجلس و اتفاقهایی را نشان میداد که حتی با آمادگی قبلی هم ممکن است برای خواننده پیش بیاید.
در بخش دیگری از برنامه، از ناراحتیاش نسبت به ورود بیملاحظه به زندگی شخصی افراد و قضاوتهای شتابزده در فضای مجازی گفت. عکس یادگاری پایان برنامه نیز او را در کنار سیدعلی، زینبالسادات و مجری نشان میداد. حضور خانوادگی در قاب تلویزیون، بخشی از سابقه رسانهای او در آن دوره است.
حاج سید مجید بنیفاطمه در حسینیه معلی
با پخش «حسینیه معلی» در محرم ۱۴۰۱ از شبکه سه، او در ترکیب نخستین کارشناسان برنامه قرار گرفت. حاج سعید حدادیان، حاج مهدی رسولی و محمد صمیمی نیز در آن جمع حضور داشتند. گزارش همان زمان خبرگزاری تسنیم، به ارتباط او با مداحان نوجوان و حضور استعدادهای جوان در برنامه اشاره میکند.
در این قالب، نقش او به مهمان یک گفتوگوی کوتاه محدود نبود. اجرای دیگران را میشنید، با مهمانان تعامل میکرد و در کنار سایر کارشناسان به آیینها و اجراها واکنش نشان میداد. این تجربه، بخش تازهای به سابقه تلویزیونی او اضافه کرد.
گزارش دی ۱۴۰۲ تسنیم از پشت صحنه «معلی»، حضور دوباره او را در کنار حاج میثم مطیعی و ترکیب تازه کارشناسان ثبت کرده است. اجرای آن دوره را نجمالدین شریعتی برعهده داشت. در فصلهای مختلف، ترکیب کارشناسان تغییر کرده و سابقه حضور حاج سید مجید بنیفاطمه را باید با توجه به همان دورهها دید.
حضور مداحان شناختهشده کنار اجراکنندگان جوان، از ویژگیهای این برنامه بود. قالب تلویزیونی امکان میداد مخاطب، علاوه بر صدای خواننده، شیوه تعامل و واکنش او به اجرای دیگران را نیز ببیند. در کارنامه حاج سید مجید بنیفاطمه، این حضور در ادامه سالها فعالیت در مجالس مذهبی قرار میگیرد.
گفتوگوی برمودا در بهمن ۱۴۰۴
حاج سید مجید بنیفاطمه مهمان برنامه «برمودا» با اجرای کامران نجفزاده بود. کانال رسمی برنامه، زمان پخش این قسمت را یکشنبه ۲۶ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۲۱ از شبکه نسیم اعلام کرده بود. بعضی از بخشهای گفتوگو در روزهای بعد نیز بهصورت جداگانه بازتاب یافتند.
کار اقتصادی خارج از مداحی و هزینههای اداره هیئت از موضوعهای مطرحشده بود. او به بازار آهن و ساختوساز اشاره کرد و درباره پرداخت هزینه برای هیئت خودش توضیح داد. صحبتهای مربوط به هدایا نیز با لحن شوخ همراه شد؛ از این بخش نمیتوان رقم قطعی درآمد استخراج کرد.
این مصاحبه، روایت تازهتری از زندگی کاری او در اختیار مخاطب میگذارد و میان فعالیت اقتصادی، اداره هیئت و هدیه در فضای مذهبی تفاوت میگذارد. حضور او در «برمودا» را باید جدا از گفتوگوهای قدیمیتر خانوادگی و حرفهای خواند؛ هر کدام به دورهای از زندگی و فعالیتش مربوطاند.
آثار ثبتشده و مسیر انتشار اجراها
در مدخل او در «ویکی حسین»، کتاب «حدیث باب عشق؛ گلچین از مداحیهای حاج احمد واعظی و سید مجید بنیفاطمه» ثبت شده است. این مجموعه با تدوین روحالله گآیینی، در سال ۱۳۸۰ توسط نشر شهریار قم و در ۶۴ صفحه منتشر شده است. این عنوان به گردآوری مداحیها اشاره دارد و با تألیف یک کتاب پژوهشی تفاوت دارد.
بخش عمده شهرت او همچنان به صدای اجراهایش برمیگردد. مخاطب میتواند در این کارنامه، مجلس زنده، نوحه منتشرشده و حضور گفتوگویی در رسانه را دنبال کند. درباره تجربه رسانهای مداح دیگری از این حوزه نیز در زندگینامه حاج محمدحسین پویانفر بخوانید. گزارش حضور حاج محمود کریمی و مادرش در تلویزیون هم نمونهای دیگر از گفتوگوهای خانوادگی این چهرههاست.
پرسشهای رایج درباره حاج سید مجید بنیفاطمه
متولد چه سالی است و چقدر تحصیل کرده است؟
متولد بهمن ۱۳۵۶ در تهران است و تحصیلات اعلامشدهاش دیپلم است. خودش جیحون و آذربایجان را از محلههای سالهای کودکی و نوجوانی معرفی کرده است.
مداحی را از چه زمانی شروع کرده است؟
از کودکی علاقه به خواندن داشت، اما سال ۱۳۷۱ را آغاز فعالیت حرفهای خود میداند. حضور در مجالس استادان، فعالیت در هیئت و حضور در تلویزیون، بخشهای بعدی این مسیر هستند. زندگی دیگر چهرهها را در بخش بیوگرافی پرشین وی ببینید.
منابع: گفتوگوی خانوادگی مجله همشهری آیه، بازنشر تا فروردین ۱۳۹۲؛ هفتهنامه تماشاگران امروز؛ آوای اول؛ گفتوگوی بازنشرشده در وبلاگ اباعبدالله الحسین در سال ۱۳۸۹؛ عقیق، بازنشر در پایگاه هیأت؛ گزارش خندوانه در شهریور ۱۳۹۵؛ گفتوگوی پرشین وی در سال ۱۳۹۴؛ خبرگزاری تسنیم، گزارشهای مرداد ۱۴۰۱ و دی ۱۴۰۲؛ کانال رسمی برنامه برمودا و گزارش گفتوگوی بهمن ۱۴۰۴؛ ویکی حسین.





