گفتگو با پزشک قلب امام خمینی (ره): خاطرات و جزئیات ناگفته

پزشک قلب امام خمینی (ره) در آستانه سالگرد ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، یاد و خاطره ایشان زنده می‌شود. در این میان، نگاهی به ابعاد کمتر شنیده شده از زندگی شخصی و سلامت ایشان، به‌ویژه از زبان نزدیکان و پزشکانشان، می‌تواند روشنگر باشد. دکتر حسین عارفی، پزشک مخصوص امام خمینی (ره) و سرپرست تیم پزشکی ایشان، در گفتگویی اختصاصی با پرشین وی، ناگفته‌هایی از دوران خدمت خود در کنار رهبر فقید انقلاب را بازگو کرده است. این مصاحبه، دریچه‌ای است به سوی درک عمیق‌تر از شخصیت، نظم، و پایبندی ایشان به سلامت.

مطالب مرتبط با «پزشک قلب امام خمینی (ره)»: «نامه عاشقانه امام خمینی به همسرش؛ روایتی از عشق و ایثار» و «بیوگرافی مصطفی خمینی؛ پسر ارشد امام و ذخیره انقلاب»

دکتر عارفی که از اولین لحظات ورود امام به ایران تا آخرین دقایق عمر با برکتشان افتخار خدمت‌گزاری به ایشان را داشته‌اند، در این گفتگو به سوالاتی پیرامون اخلاق پزشکی، اعتماد به پزشکان، و سبک زندگی امام پاسخ داده‌اند. توجه به جزئیات در سبک زندگی و پایبندی به توصیه‌های پزشکی، از ویژگی‌های بارز ایشان بوده که در این مصاحبه به آن پرداخته شده است. این گفتار، نه تنها به جنبه‌های پزشکی، بلکه به شخصیت انسانی و نظم‌دهی ایشان در زندگی نیز اشاره دارد.

ویژگی‌های اخلاقی و پایبندی امام به سلامت

دکتر عارفی در این مصاحبه به یکی از برجسته‌ترین خصوصیات امام خمینی (ره) اشاره کرد و آن، نظم و پایبندی ایشان به توصیه‌های پزشکی بود. ایشان بیان داشتند که از همان آغازین لحظات ورود امام به ایران، معاینات پزشکی آغاز شد و ایشان همواره به توصیه‌های مربوط به راهپیمایی روزانه، سه بار در روز هر بار به مدت ۳۰ دقیقه، پایبند بودند. این نظم و انضباط در طول ۱۰ سال حضور دکتر عارفی در کنار ایشان، حتی یک بار هم خدشه‌دار نشد. علاوه بر این، با وجود فشردگی برنامه دارویی ایشان به دلیل مشکلات قلبی، کم‌خونی عضله قلب و فشار خون، امام خمینی (ره) داروها را با دقت و سر موقع مصرف می‌کردند. یکی دیگر از ویژگی‌های مهم ایشان، پرهیز از خوددرمانی بود. ایشان هیچ‌گونه احساس ناراحتی یا درد خود را به افراد غیر از گروه پزشکی ابراز نمی‌کردند و حتی اگر کسی غذایی یا دارویی برایشان می‌آورد، حتماً آن را به پزشک خود نشان می‌دادند و با او مشورت می‌کردند. این نشان‌دهنده اعتماد عمیق ایشان به کادر پزشکی و اهمیت دادن به نظر کارشناسان بود.

اعتماد بی‌قید و شرط به جامعه پزشکی

دکتر عارفی در ادامه این گفتگو به اعتماد بی‌قید و شرط امام خمینی (ره) به پزشکان اشاره کرد و گفت: “ایشان آنچنان به جامعه پزشکی اهمیت قائل می‌شدند که تنها پاسخ ایشان در برابر توصیه پزشکانشان این بود: «بسیار خوب، هر طور صلاح می‌دانید.»” این جمله گویای احترام عمیق ایشان به علم و تخصص پزشکان بود. حتی در سال ۱۳۶۸ که به دلیل بیماری گوارشی و وجود زخم‌های خونریزی‌دهنده در معده، تصمیم تیم پزشکی بر انجام جراحی بود، امام خمینی (ره) بدون پرسیدن سوالی، تنها پرسیدند: “وقت عمل کی است؟” این سوال نیز به دلیل تمایل ایشان به انجام فرایض دینی در شب قبل از عمل بود. در سال ۱۳۶۶ نیز، زمانی که دکتر فاضل تشخیص دادند که درمان موضعی ناخن‌های پای امام مؤثر نیست و باید جراحی شوند، امام خمینی (ره) با قاطعیت فرمودند: “هر طور صلاح می‌دانید، پس معطل چه هستید؟” این اطاعت محض در برابر پزشک، نشان‌دهنده قدرت اراده و اعتماد مثال‌زدنی ایشان بود. ایشان با وجود مشکلات جسمی، هیچ‌گونه عدم اعتمادی به پزشکان داخلی نداشتند و همیشه از عملکرد آن‌ها ابراز رضایت می‌کردند. حتی در مواردی که مسئولان و پزشکان پیشنهاد اعزام ایشان به خارج از کشور برای معالجه را مطرح می‌کردند، امام خمینی (ره) مخالفت می‌کردند و معتقد بودند توان پزشکان داخلی کفایت می‌کند. ایشان حتی با تاسف بیان می‌کردند که “هنوز عده‌ای بیگانه از خود برای معالجات معمولی، ترجیح می‌دهند به خارج از کشور مسافرت کنند.”

رژیم غذایی و سلامت جسمانی

رعایت رژیم غذایی صحیح، یکی از چالش‌های مهم برای افراد سالخورده است، اما دکتر عارفی تأکید کردند که امام خمینی (ره) در این زمینه نیز بسیار پایبند بودند. ایشان با وجود اینکه خانواده و اطرافیان گاهی تذکر می‌دادند که امام غذا کم میل می‌کنند، خودشان معتقد بودند اشتهایشان مناسب سن و فعالیت جسمانی‌شان است. ایشان در طول ۸۷ سال عمر با برکتشان، همواره از یک رژیم غذایی ثابت و دقیق برخوردار بودند. غذای شب ایشان همیشه ساده بود، مانند نان و پنیر، ماست، دوغ، خربزه، سبزی‌ها و میوه‌های فصل. ایشان از خوردن غذای زیاد، پرحجم و پرچرب پرهیز می‌کردند. حبوبات در آبگوشت و خورشت‌ها استفاده می‌شد، اما به دلیل عدم علاقه به بوی ماهی، از گوشت ماهی استفاده نمی‌کردند. با اینکه آبگوشت جزو غذاهای مورد علاقه ایشان بود، اما تمایلی به خوردن گوشت نداشتند و تنها با اصرار و گاهی تجویز پزشک، گوشت میل می‌کردند. مصرف مواد قندی و شکلات ایشان ناچیز بود و از غذاهای کنسرو شده و کمپوت‌ها استفاده نمی‌کردند. به دلیل همین رژیم غذایی مناسب و خوب، امام خمینی (ره) تقریباً قبل از سن ۸۰ سالگی مبتلا به بیماری قلب و عروقی نشدند.

“پایبندی امام خمینی (ره) به توصیه‌های پزشکی و نظم در زندگی، الگویی بی‌بدیل از انضباط فردی و احترام به سلامت است.”

روند بیماری و رحلت امام خمینی (ره)

دکتر عارفی در بخش پایانی این گفتگو به روند بیماری و رحلت امام خمینی (ره) اشاره کردند. در تاریخ ۲۸ اردیبهشت ۱۳۶۸، علائمی از خونریزی معده در امام گزارش شد. پس از بررسی‌های تشخیصی مانند رادیوگرافی و آندوسکوپی، وجود ضایعات سرطانی و زخم‌های متعدد در معده مشخص شد. با توجه به سابقه سکته قلبی امام در سال ۱۳۶۵ و کهولت سنی، تصمیم به جراحی گرفته شد. در بیمارستان، آزمایش‌ها نشان داد که بیماری سرطان خون به شکل لنفوما در معده بروز کرده بود. با وجود جراحی معده، سلول‌های سرطانی به سرعت در سایر اندام‌های بدن تکثیر یافتند و بیماری قلبی ایشان نیز مزید بر این علل شد و در نهایت منجر به این مصیبت بزرگ گردید.