آرامگاه امین الدین جبرئیل در اردبیل ؛ معرفی تاریخچه و معماری باشکوه مقبره ی شیخ امین الدین جبرائیل

آرامگاه امین الدین جبرئیل در شهر تاریخی اردبیل و در محله کلخوران واقع شده است. این آرامگاه متعلق به شیخ امین الدین جبرئیل، پدر شیخ صفی الدین اردبیلی و جد سلسله صفویه است و از اهمیت تاریخی و مذهبی ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. بنای این آرامگاه در دوره صفویه و به دستور شاه اسماعیل اول ساخته شده و دارای معماری منحصر به فردی با تزئینات کاشی‌کاری فیروزه‌ای و گچبری‌های زیبا است. آرامگاه امین الدین جبرئیل به صورت یک بنای هشت‌ضلعی بر روی سکوی سنگی قرار گرفته که گنبد آجری در بالای آن دیده می‌شود. این مکان هرساله میزبان زائران و گردشگران بسیاری از سراسر ایران و جهان است و به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری و مذهبی مهم اردبیل شناخته می‌شود. همچنین داخل آرامگاه، محراب سنگ مرمر و کتیبه‌های خط کوفی به چشم می‌خورد که از زیبایی‌های تاریخی این بناست

آرامگاه امین الدین جبرئیل

مقبره ی شیخ امین الدین جبرائیل در اوایل قرن هشت هجری قمری در شمال اردبیل و در روستای کلخوران بنا نهاده شد که این مقبره با طراحی و معماری بی نظیری که دارد به عنوان یک شاهکار باقی مانده از دوران صفویه است و از زیباترین مقبره ها و هنر های معماری اسلامی شناخته میشود. بنای هشت ضلعی مقبره شیخ جبرائیل از ایوان، رواق، و بنای داخلی با دو حجره کوچک و غرفه‌‌ها تشکیل شده است که در وسط باغی وسیع و زیبا قرار دارد.

بقعه شیخ جبرائیل

آرامگاه امین الدین جبرئیل در وسط حیاط باغ شیخ قرار داشته که در خیابان های سنگفرش شده ای واقع است و توریست ها و زائرین از این خیابان ها برای بازدید از این مقبره زیبا و تاریخی بهره میبرند. درب ورودی مقبره شیخ امین الدین ساخته شده از چوب جنگلی بوده و بالای آن نیز یک بیت شعر به خط نستعلیق نوشته شده است. تصویر یک پلنگ و یک شیر نیز که هر دوی آنها با زنجیر بسته شده اند نیز در دو طرف پنجره ی بالای درب ورودی کشیده شده اند که نمایش دهنده ی سطح بالای هنری در دوران صفویه است.

بقعه کلخوران

باغ شیخ

در داخل بقعه، صندوق چوبی ساده ای در وسط قرار گرفته است و قسمت داخلی و سقف گنبد نیز دارای گچبری ها، مقرنس های چشم نواز، گل های شاه عباسی زیبا و همچنین کاشی کاری های فیروزه ای رنگ هستند، و همین ریزه کاری ها باعث میشوند که این بنا جزو شاهکار های معماری دوره ی صفویه محسوب شود که البته در طی سالیان زیاد و بر اثر بارش برف و باران، قسمت هایی از آنها از بین رفته است.

بزرگ‌ترین مجموعه تاریخی کلخوران

این بنا در محوطه مشجری به ابعاد ۱۵۰ در ۲۰۰ متر قرار دارد که آرامگاه امین الدین جبرئیل به صورت یک هشت ضلعی در وسط باغ قرار گرفته‌است. قسمتی از نمای پاکار بنا از سنگ‌های منتظم ساخته شده که روی آن‌ها دیوارهای جانبی بقعه از آجر بنا شده‌است. بیرون بقعه با تزیینات کاشی به صورت تلفیقی کار شده‌است. سقف این بقعه مسطح است که در وسط آن گنبد آجری به نسبت بزرگی قرار دارد. در ورودی بقعه یک ایوان قرار گرفته که دارای تذهیب کاشی است.

این مکان دارای محوطه‌ای است که در آن گلکاری و تزیین صورت گرفته و همین به فضای این مکان جلوه دیگری بخشیده‌است. بازدید از خود بنا و بناهای کنار آن و همچنین مقابر افراد مشهور و معروف نیز از جمله دیدنی‌های آن می‌باشد. این بنا شامل دیوار گلی بلند، مقبره امین الدین جبراییل، مقبره عوض الخواص بن فیروزشاه زرین کلاهمقبره سید محمد الاعرابی، بقعه سید حمزه، مقابر داخل محوطه بقعه، مقابر خارج از محوطه بقعه می‌باشند. طرح بنای امین الدین جبرائیل به شکل مستطیل است که یک ذوزنقه برابر ساق به ضلع شمالی از آن چسبیده و آن را به صورت شش ضلعی درآورده است. ابعاد بنا ۸/۱۴ × ۲۴ متر از شمال به جنوب می‌باشد.

باغ مزار شیخ امین‌الدین

ساق‌ها و قاعده‌های کوچک ذوزنقه، پهنای سه طاق ایوان مدخل رواق را تشکیل می‌دهند. در ازاره مدخل ورودی کاشی کاری شده و بالای آن یک بیت شعرنوشته شده‌است. بالای درب ورودی، تصویر یک شیر و یک پلنگ در دو سوی پنجره نقاشی شده و هر یک با یک زنجیره بسته شده‌اند، و نشان از سبک و سیاق منسوب بو اوایل سده یازدهم هجری دارند. طاق ایوان ساده است، اما طاق‌های دو سوی آن دارای گچبری و مقرنس کاری است. رواق، بنایی است مستطیل شکل که با طاق ضربی آجری پوشیده شده و دو سوی خاوری و باختری آن نیز، دو خواجه‌نشین منظم ساخته شده‌است که طاق ضربی آجری دارد. سقف رواق و خواجه نشین‌ها گچبری است، و با رنگ‌های آبی و طلایی و با اسلیمی‌های ساده و توریقی و گل‌های شاه عباسی نقاشی شده‌اند.

ازاره رواق، با کاشی معرق و در برخی قسمت‌ها با کاشی‌های هشت ضلعی منظم فرش شده و حد فاصل چهار کاشی، با مربع‌های کوچک پوشیده شده‌است. رواق مقبره از نظر تزیینات و رنگ، ملایم و هماهنگ می‌باشد. ازاره کاشی کاری، مجمموعه گچبری و نقاشی سقف و دیوارها را که در عین سادگی از تنوع شگفت از جهت طرح‌های مختلف برخوردار است دربر گرفته و فضایی مناسب را برای زایران فرآهم آورده‌است. در این میان، در چوبی مقبره که خود یکی از آثار بسیار ارزنده و جالب هنری می‌باشد، بر جای مانده‌است.

روی این در، منبت کاری چشمگیر بر اساس تقسیم‌بندی هندسی کار شده و اشعار گوناگون در قسمت‌های مختلف آن برجسته کاری شده‌است. پس از آن که از این در چوبی، وارد مقبره می‌شویم، اتاقی به شکل مربع با چهار رواق قرار دارد که همه آن‌ها مانند راهرو، ضربی آجری بوده و از داخل، گچ بری و مقرنس کاری شده‌است. همه سطوح آن در بدنه دیوار و سقف، با اسلیمی‌های مختلف و ترنج‌ها و شاه عباسی‌ها نقاشی شده‌اند. آخرین تعمیرات ومرمت کاری در این قسمت مقبره به سال ۱۰۳۰ هجری قمری مربوط می‌باشد و طاهر بن سلطان محمد نقاش، آن را انجام داده‌است.

در متن بقعه مقبره، صندوق ساده شیخ جبراییل قرار گرفته که ابعاد آن ۵۰/۱× ۲×۳ متر است. در بدنه دیوارهای بقعه، لوحه‌ای کمربندی از کلام خدا گچبری شده‌است. در دو سوی شاه نشین جنوبی مقبره، دو اتاق شش ضلعی به قطر ۳۰/۳ متر و اضلاع ۲۵/۱ متر ساخته شده‌است که از ویژگی‌های معماری مانند طاقچه بندی دیوارها، مقرنس کاری سقف، گچبری و نقاشی‌های سطوح گوناگون اتاق‌ها برخوردار است. این اتاق‌ها مجموعه‌ای از انواع اسلیمی‌ها و ترکیبی از رنگ‌های سبز، آبی خاکستری، قهوه ای، قرمز، فیروزه ای در متن‌ها و صورتی، سفید و طلایی بر گل‌ها و اسلیمی‌ها است.

راهنمای سفر به آرامگاه امین الدین جبرئیل در روستای کلخوران اردبیل

برای سفر به آرامگاه امین‌الدین جبرئیل در روستای کلخوران اردبیل، می‌توانید از راهنمای زیر استفاده کنید:

معرفی آرامگاه

آرامگاه امین‌الدین جبرئیل، پدر شیخ صفی‌الدین اردبیلی، در روستای کلخوران در نزدیکی اردبیل قرار دارد. این آرامگاه که قدمت آن به دوره ایلخانی و صفوی می‌رسد، به دلیل معماری زیبا، کاشی‌کاری‌های فیروزه‌ای و گنبد مخروطی شکلش شهرت دارد. این مجموعه شامل آرامگاه و محوطه اطراف آن است و از نظر تاریخی و مذهبی بسیار ارزشمند است.

مسیر دسترسی

برای رسیدن به این آرامگاه، ابتدا باید به شهر اردبیل سفر کنید.

از اردبیل: آرامگاه در فاصله حدوداً ۵ کیلومتری شمال شهر اردبیل واقع شده است. بهترین راه برای رسیدن به آن، استفاده از تاکسی یا خودروی شخصی است.

مسیر جاده‌ای: از مرکز شهر اردبیل، به سمت جاده اردبیل-مشگین‌شهر حرکت کنید. پس از طی مسافتی کوتاه، تابلوهای راهنمای روستای کلخوران را خواهید دید. با ورود به روستا، می‌توانید به راحتی آرامگاه را پیدا کنید.

نکات مهم برای بازدید

بهترین زمان بازدید: بهترین زمان برای سفر به اردبیل و بازدید از این آرامگاه، فصل‌های بهار و تابستان است که هوا معتدل و دلپذیر است.

پوشش مناسب: با توجه به اینکه این مکان یک آرامگاه و زیارتگاه است، پوشش مناسب و رعایت حرمت مکان توصیه می‌شود.

امکانات: امکانات رفاهی و خدماتی در روستا محدود است، بنابراین بهتر است قبل از رفتن، نیازهای اولیه خود را تأمین کنید.