بزرگترین رصدخانه جهان

مراغه یکی از بزرگترین و تاریخی ترین شهرستان ها در استان آذربایجان شرقی است
ما در این مطلب از پرشین وی قصد داریم شما عزیزان را با رصدخانه مراغه یکی از بزرگترین
رصد خانه هایی که در نوع خودش بینظیر بود و توسط خواجه نصیرالدین طوسی بنا شده است
آشنا کنیم. تا انتهای مطلب همراه ما باشید

رصدخانه مراغه

در روزگاری که هنوز خبری از تلسکوپ و دوربین های نجومی نبود، خواجه نصیرالدین طوسی رصدخانه ای را بنا کرد
که سال ها به عنوان پیشرفته ترین رصد خانه جهان شناخته می شد.
رصدخانه مراغه که در مجموعه تاریخی افلاک نما برای مطالعات فصلی و نجومی دانشمندان ایرانی بنا شد و دستور
ساخت آن را هلاکوخان مغول صادر کرده بود.رصد خانه مراغه، که این روزها آثار کمی از آن به جا مانده است، یادگاری از دوران طلایی علم و
فرهنگ ایران در دنیا به حساب می آید که درسال657 بنا شد و در برپایی آن شخصیت های بزرگی مثل
علامه قطب الدین فخرالدین مراغی، محی الدین مغربی، علی بن محمود نجم الدین الاسـطرلابی و دیگر بزرگان آن روزگار شرکت
داشته اند.

رصدخانه مراغه

بنای این رصـدخانه 15سال به طول انجامیده است و در این مدت به فرمان هلاکوخان که عاشق علم و
فرهنگ بود، کتاب ها و ابزارهای علمی و نجومی زیادی در آن جمع شده است.
این مجموعه تا سال 703 هجری یعنی تا زمان سلطان محمّد خدابنده مشغول به کار و آباد بوده ولی بعد
از آن به دلیل تغییر پایتخت و بی توجهی حکام، رفته رفته تخریب شد.
حمدالله مستوفی در یادداشت های خود آورده است که این بنا در سال 720 ویران بوده است.
با این حساب عمر رصدخانه مراغه به یک قرن هم نرسیده است.

ساختمان اصلی این رصدخانه به شکل برجی استوانه‌ای ساخته شده است و در ساختمان‌های کناری آن یک کتابخانه و استراحتگاهی
برای کارکنان در نظر گرفته شده است.
برج مرکزی قطری به اندازه 22 متر دارد و ضخامت دیوار آن به 80 سانتی متر می رسد.
در فضای داخلی آن هم یک راهرو و 6 اطاق تعبیه شده بود که همه از جنس قلوه سنگ، لاشه،
سنگ های تراش خورده و ملات گچ بوده اند.
در ورودی برج آجری هم کاشی های بزرگ لعابدار در سه طرح و نوع مختلف به کار رفته است.

آشنایی با رصدخانه مراغه

رصدخانه مراغه که این روزها به عنوان یک اثر تاریخی و جاذبه گردشگری شناخته می شود، مهم ترین کارکرد را
در دنیای نجوم آن روزگار داشته است.
به طوری که در این رصدخانه کتاب‌خانه‌ای با بیش از 400 هزار جلد کتاب و ابزارهای اخترشناسی وجود داشته که
در نوع خود در دنیا بی نظیر است.
بد نیست بدانید که این رصدخانه فقط مخصوص رصد ستارگان نبوده و در دوره خود، شبیه یک سازمان علمی گسترده
عمل می کرد که بیشتر شاخه‌های علمی در آن تدریس می شد.

رصدخانه مراغه

سال ها بعد، قوبیلای قاآن امپراطور چین و برادر هلاکو خان کارشناسانی برای آموزش و الگو برداری از رصدخانه
مراغه به این شهر فرستاد تا طراحی اولیه این رصدخانه را کپی برداری کرده و بعد از مراجعت به چین
رصدخانه ای با همین الگو بسازند.
علاوه بر این، گفته می شود که رصدخانه های سمرقند، استانبول و هند از روی رصدخانه مراغه ساخته شده اند.

برای دیدن این رصدخانه، باید به شهرستان مراغه در 147‬کیلومتری جنوب تبریز سری بزنید و آن را در زیر در
گنبد سفید رنگی که برای محافظت از بقایای آن ساخته شده، ببینید

بیشتر بدانید از اهميت رصدخانه مراغه

نه تنها به دليل اهميت تاريخي بلكه به خاطر علم و دانشي است كه در آن گردهم
آمده بود و سال ها بر جهان تاثير گذاشته و الهام بخش رصدخانه هاي بزرگ و
معروفي چون رصدخانه هاي چين و سمرقند شده است.
در كنار اين رصدخانه عظيم و ماندگار تاريخي، كتابخانه اي نيز با 400 هزار جلد
كتاب خطي و ابزارهاي اخترشناسي از جمله ذات الربع ديواري به شعاع 430
سانتيمتر، كره هاي ذات الحلق، حلقه انقلابي، حلقه اعتدالي و حلقه سموت،
زيج ايلخاني كه شهرت جهاني دارد و بسياري آثار و اشياي ديگر جمع آوري و منبعي بي بديل براي علوم مختلف ايجاد شده بود.

كتابخانه اي كه اكنون نيز نظيري براي غناي فرهنگي و علمي آن نه در كشور و نه در جهان اسلام اكنون نيز وجود ندارد.
اين رصدخانه، مركزي نجومي بود كه نخستين رصدخانه مجهز قبل از كشف دوربين به شمار
مي رفته، تا جايي كه تا 300سال بعد رصد خانه اي به مجهزي آن در غرب نبوده است.
به گواه تاريخ، مجموعه رصدخانه مراغه تا سال 703 هجري يعني تا زمان سلطان محمد
خدابنده فعال بوده ليكن پس از آن بر اثر عوامل متعدد همچون تغيير پايتخت و بي
توجهي حكام آن زمان رو به ويراني رفته و در حال حاضر آثاري از بناهاي متعلق به آن باقي مانده است.

ساختمان اصلي اين رصدخانه به شكل برجي استوانه اي ساخته شده بود و در
ساختمان هاي كناري آن يك كتابخانه و استراحتگاهي براي كاركنان در نظر گرفته شده است.
برج مركزي قطري به اندازه 22 متر داشته و ضخامت ديوار آن به 80 سانتي متر
مي رسيد و در فضاي داخلي آن هم يك راهرو و شش اطاق تعبيه شده بود كه همه از جنس قلوه سنگ، لاشه، سنگ هاي تراش خورده و ملات گچ بود.

رصدخانه مراغه

تپه رصدخانه مراغه

داراي طول 510 متر و عرض تقريبي 217 متر و ارتفاع 110 متر مي‌باشد و داراي
قسمت هاي مختلفي از جمله برج مركزي رصدخانه، واحدهاي مدور پنجگانه، كتابخانه و محل سكونت دانشمندان، مسجد، مدرسه، چاه آب و كارگاه بزرگ دانشمندان بوده است.
رصدخانه مراغه 167 سال پيش از احداث رصدخانه سمرقند ساخته شد و در زمان آباداني يكي از معتبرترين رصدخانه هاي جهان بوده است.

در آن زمان به فرمان قوبيلاي قاآن، امپراطور چين و برادر هلاكو خان، كارشناساني براي
آموزش و الگو برداري از رصدخانه مراغه به اين شهر آمده و پس از مراجعت به چين رصدخانه اي به تقليد از رصدخانه مراغه ساختند.
همچنين اين رصدخانه مكاني است كه اولين سبك هاي معماري آذري و كاشي
كاري قرن ششم هـجري قمري در جهان اسلام در آن اجرا شده بعد از آن به ساير نقاط كشور و جهان اسلام از جمله اصفهان انتقال يافته است.
اجراي تزيينات كاشي كاري در بناهاي اين شهرستان در قرن ششم هجري اولين
نمونه از كاشي كاري اين سبك در جهان محسوب مي شود.

رصدخانه مراغه

تبیان / ایرنا