طبیعت ایران شبیه کدام شگفتیهای جهان است؟ ۹ قاب حیرتانگیز
طبیعت ایران، از تراسهای رنگی بادابسورت که یادآور پاموکاله ترکیهاند تا هودوهای زنجان که فرمهایی شبیه برایس کنیون آمریکا دارند، مجموعهای از چشماندازهایی است که نمونههای مشابه آنها را میتوان در نقاط مختلف دنیا پیدا کرد؛ یا به قول مجازیها که این تصاویر مشابه را کنار هم چیدهاند: «آنچه خوبان همه دارند، تو یکجا داری.» البته این شباهتها همیشه به معنای یکسانبودن از نظر زمینشناسی نیستند؛ گاهی فرسایش، آب، باد، سنگ و اقلیمهای متفاوت فقط منظرهای مشابه خلق کردهاند.
طبیعت ایران از بادابسورت تا دودکش جن زنجان
| جاذبه طبیعی ایران | نمونه مشابه در جهان | وجه شباهت | نکته مهم |
| بادابسورت مازندران | پاموکاله ترکیه | تراسها و حوضچههای طبیعی پلکانی ناشی از رسوبات معدنی | هر دو با رسوب مواد معدنی چشمهها شکل گرفتهاند، اما رنگ و ترکیب رسوبات آنها متفاوت است. |
| دودکش جن زنجان | هودوهای برایس کنیون آمریکا | ستونها و منارههای سنگی ایجادشده بر اثر فرسایش | نوع سنگ و سازوکار دقیق فرسایش در دو منطقه کاملاً یکسان نیست. |
| چاهکوه قشم | درههای باریک آریزونا آمریکا | دیوارههای بلند، شیارها و فرمهای فرسایشی پیچیده | شباهت بیشتر بصری است و جنس و ساختار زمینشناسی دو منطقه تفاوت دارد. |
| روستای کندوان | کاپادوکیای ترکیه | خانهها و سازههای ساختهشده در دل صخرهها | کندوان هنوز یک روستای مسکونی فعال است و زندگی روزمره در خانههای صخرهای آن جریان دارد. |
| ساحل درک | سواحل بیابانی نامیبیا | رسیدن تپههای شنی و بیابان به پهنه دریا | ترکیب بیابان و دریا از مهمترین ویژگیهای بصری هر دو منطقه است. |
| ساحل بریس چابهار | صخرههای بوندا استرالیا | دیوارههای مرتفع ساحلی مشرف به دریا | فرسایش ساحلی در شکلگیری هر دو چشمانداز نقش مهمی داشته، اما ساختار زمینشناسی متفاوت است. |
| ساحل مکسر هرمز | سواحل آلگاروه پرتغال | صخرههای ساحلی، دیوارههای لایهلایه و فرمهای فرسایشی کنار دریا | شباهت اصلی در فرم صخرهها و ترکیب صخره و دریاست. |
| تالاب لیپار چابهار | دریاچه رتبا سنگال و دریاچههای صورتی استرالیا | رنگ صورتی آب در برخی فصلها و شرایط خاص | رنگ آب میتواند با میزان شوری، تبخیر و فعالیت میکروارگانیسمها تغییر کند. |
| کلوتهای شهداد | طاسیلی نَجِر الجزایر | چشماندازهای سنگی و بیابانی با ظاهری فرازمینی | باد و آب در شکلگیری فرمهای فرسایشی هر دو منطقه نقش داشتهاند. |
بادابسورت و پاموکاله ترکیه
بادابسورت در مازندران و پاموکاله در جنوبغرب ترکیه، دو منظره متفاوت از یک ایده مشترکاند: آب و سنگ در طول زمان پلههایی طبیعی ساختهاند. تراسهای بادابسورت از رسوبات تراورتنی چشمههای معدنی شکل گرفتهاند و پاموکاله نیز بهدلیل رسوب کربنات کلسیم چشمههای آب گرم، به شکل حوضچههای سفید پلکانی درآمده است. شباهت این دو آنقدر شناختهشده است که بارها در کنار یکدیگر بررسی شدهاند.
دودکش جن زنجان و هودوهای برایس کنیون آمریکا
در زنجان، فرسایش ستونی سنگها منظرهای ساخته است که محلیها آن را «دودکش جن» مینامند؛ در برایس کنیون آمریکا نیز ستونهای سنگی مشابهی با نام «هودو» دیده میشود. هودوها در واقع ستونها یا منارههای سنگی هستند که بر اثر فرسایش شکل گرفتهاند. در برایس کنیون، باران و یخزدگی و ذوبشدن آب در شکاف سنگها به شکلگیری این ستونها کمک کردهاند.
شباهت چاهکوه قشم و کندوان با چشماندازهای آمریکا و ترکیه
چاهکوه قشم و درههای باریک آریزونا
چاهکوه قشم یکی از چشماندازهای شاخص فرسایش آبی در ایران است؛ دیوارههای سنگی، شیارها و حفرههای آن طی فرایندهای فرسایشی شکل گرفتهاند. نمونههای تصویری مشابه را میتوان در برخی درههای باریک جنوبغرب آمریکا دید. البته بهتر است در اینجا فقط از «شباهت بصری» سخن گفت، زیرا چاهکوه از سنگهای آهکی زاگرسی شکل گرفته است، در حالی که بسیاری از درههای مشهور آریزونا در سازندهای سنگی متفاوت ایجاد شدهاند.
کندوان و کاپادوکیای ترکیه
شاید یکی از آشناترین مقایسهها همین باشد: کندوان در آذربایجان شرقی و کاپادوکیای ترکیه، هر دو چشماندازی از خانهها و سازههایی در دل سنگ دارند. با این حال، کندوان یک تفاوت مهم دارد؛ این روستا همچنان مسکونی است. کندوان در مقایسه با سکونتگاههای سنگی کاپادوکیه نیز قرار گرفته است.
سواحل درک و بریس در مقایسه با نامیبیا و استرالیا
ساحل درک و سواحل بیابانی نامیبیا
درک یکی از جذابترین سوژههای تصویری این مجموعه است؛ جایی که تپههای شنی تقریباً مستقیم به دریای عمان میرسند. این ترکیب بیابان و اقیانوس از ویژگیهای شاخص ساحل مکران است و نمونههایی با فرم مشابه را میتوان در سواحل بیابانی نامیبیا، بخشهایی از استرالیا و شبهجزیره عربستان دید.
ساحل بریس چابهار و صخرههای بوندا استرالیا
صخرههای ساحل بریس و صخرههای بوندا در استرالیا را میتوان در یک قاب مقایسهای قرار داد؛ در هر دو، دیوارههای مرتفع ساحلی بر پهنه دریا مشرفاند و نقش فرسایش در شکلگیری چشمانداز بسیار پررنگ است. البته این دو ساحل صخرهای در دو سوی جهان، سازوکار زمینشناختی یکسانی ندارند.
از صخرههای ساحل مکسر تا رنگ صورتی تالاب لیپار
ساحل مکسر هرمز و سواحل صخرهای آلگاروه پرتغال
ساحل مکسر در هرمز با دیوارههای لایهلایه و صخرههایی که تا کنار دریا پیش آمدهاند، از نظر ترکیب رنگ، فرم صخره و دریا قابلیت مقایسه با بخشهایی از سواحل آلگاروه پرتغال را دارد. آلگاروه نیز بهخاطر صخرههای طلایی و شکلهای فرسایشی ساحلی شناخته میشود.
تالاب لیپار چابهار و دریاچههای صورتی جهان
لیپار چابهار در برخی فصلها رنگ صورتی پیدا میکند و همین ویژگی آن را در کنار دریاچههای صورتی جهان قرار میدهد. در ایران، مهارلو نیز چنین قابهایی دارد و در جهان نمونههایی مانند هات لاگون استرالیا و دریاچه رتبا در سنگال شناخته شدهاند. رنگ این دریاچهها در همه فصلها ثابت نیست و به شوری، تبخیر و فعالیت میکروارگانیسمها وابسته است.
کلوتهای شهداد و چشمانداز فرازمینی طاسیلی نَجِر
کلوتهای شهداد و طاسیلی نَجِر از نظر فرم کلی، هر دو میتوانند چشماندازی سیارهای و فرازمینی ایجاد کنند؛ دیوارهها، برجستگیها و اشکال سنگی که باد و آب در ساخت آنها نقش داشتهاند. طاسیلی نَجِر سرزمینی با «جنگلهای سنگی» از ماسهسنگهای فرسایشیافته توصیف شده است.
منبع : همشهری آنلاین
مطالب مرتبط
ماسال یا فیلبند؟ کدام ییلاق برای سفر جذابتر است؟
ماسال بهتر است یا فیلبند؛ ماسال و فیلبند دو مقصد محبوب طبیعتگردی در شمال ایران هستند که هر کدام زیباییهای خاص خود…
جاذبه های گردشگری رشت ؛ راهنمای کامل گشتگذار در شهر باران و پایتخت خوراک ایران
جاذبه های گردشگری رشت با ترکیبی از خانههای قاجاری، بازارهای محلی پر از عطر زندگی و طبیعت بکر سراوان، مقصدی رویایی برای…
۶ مقصد شگفتانگیز برای آفرودسواری در ایران + راهنمای سفر
بهترین مسیرهای آفرود در ایران؛ ایران با کویرهای بیانتها، جنگلهای بکر و کوهستانهای سرسبز، یکی از جذابترین مقاصد آفرود در جهان است.…
زیباترین جنگلهای شمال ایران برای سفر تابستانی + آدرس
جنگلهای شمال ایران؛ شمال ایران با جنگلهای سرسبز و خنک خود، یکی از بهترین مقاصد برای فرار از گرمای تابستان است. در…