مهریه ۱۴ سکه‌ای یعنی چه ؟ تغییر مهم مجلس و سرنوشت مهریه‌های بالاتر از ۱۴ سکه

مهریه ۱۴ سکه‌ای دوباره به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز حقوق خانواده تبدیل شده است؛ اما مهم‌ترین نکته‌ای که در میان تیترهای مختلف ممکن است نادیده گرفته شود این است که مجلس میزان مهریه را به ۱۴ سکه محدود نکرده است.

زن و مرد همچنان می‌توانند هنگام ازدواج بر هر میزان مهریه‌ای که مورد توافقشان باشد توافق کنند و همان مقدار در سند ازدواج ثبت شود. آنچه در مصوبه اخیر مورد بحث قرار گرفته، ضمانت اجرای مهریه و شرایط وصول آن است.

بر اساس مصوبه مطرح‌شده در جریان بررسی اصلاح قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی و قانون مدنی، برای مهریه تا ۱۴ سکه تمام بهار آزادی، مقررات مربوط به ضمانت اجرای مالی اعمال می‌شود و درباره میزان بیشتر از آن، توانایی مالی یا «ملائت» زوج اهمیت پیدا می‌کند.

مهریه ۱۴ سکه‌ای به معنای سقف مهریه نیست

یکی از برداشت‌های اشتباه درباره این مصوبه این است که تصور شود از این پس افراد فقط می‌توانند ۱۴ سکه مهریه تعیین کنند.

چنین برداشتی با آنچه درباره مصوبه توضیح داده شده مطابقت ندارد.

موضوع اصلی تعداد سکه‌هایی نیست که در عقدنامه نوشته می‌شود، بلکه مسئله این است که اگر مهریه پرداخت نشود، قانون با چه سازوکاری اجرای این تعهد را دنبال می‌کند.

به همین دلیل، ممکن است مهریه ثبت‌شده در عقدنامه بسیار بیشتر از ۱۴ سکه باشد، اما نحوه اجرای آن و ضمانت‌های قانونی مربوط به بخش مازاد، با بخش نخست متفاوت باشد.

چه اتفاقی برای مهریه بیشتر از ۱۴ سکه می‌افتد؟

بر اساس توضیحات مطرح‌شده درباره مصوبه، در مورد مهریه مازاد بر ۱۴ سکه، توانایی مالی مرد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

این همان نقطه‌ای است که بحث میان موافقان و مخالفان تغییر قانون شکل گرفته است.

موافقان معتقدند نباید فردی که واقعاً توانایی پرداخت یک بدهی سنگین را ندارد صرفاً به دلیل ناتوانی مالی روانه زندان شود. از نگاه آنها، باقی ماندن بدهکار در جامعه و امکان ادامه کار و کسب درآمد می‌تواند شانس پرداخت بدهی را افزایش دهد.

در مقابل، منتقدان این سؤال را مطرح می‌کنند که اگر ضمانت اجرای سختگیرانه مهریه محدود شود، زن برای وصول طلب قانونی خود چه ابزار مؤثری در اختیار خواهد داشت.

آیا زندان برای مهریه حذف می‌شود؟

بحث اصلی مصوبه جدید تا حد زیادی به محدود کردن ضمانت اجرای حبس مرتبط است.

پیش از این، رقم ۱۱۰ سکه به‌عنوان یکی از اعداد مهم در اجرای مقررات مهریه شناخته می‌شد، اما مجلس در جریان اصلاح مقررات به سمت کاهش این محدوده به ۱۴ سکه حرکت کرده است.

با این حال، کاهش یا حذف ضمانت اجرای حبس برای بخشی از مهریه به معنای از بین رفتن اصل بدهی نیست.

مهریه‌ای که در عقدنامه ثبت شده همچنان یک تعهد مالی است و تغییر ضمانت اجرا به خودی خود آن را حذف نمی‌کند.

نگرانی زنان درباره ضمانت اجرای مهریه

یکی از محورهای اصلی مخالفت با این تغییر، وضعیت زنانی است که مهریه برای آنها یکی از معدود حقوق مالی ثبت‌شده در زمان ازدواج محسوب می‌شود.

شیما قوشه، وکیل دادگستری، پیش‌تر درباره این طرح تأکید کرده بود که محدود شدن ضمانت اجرای حبس به معنی محدود شدن اصل مهریه نیست، اما می‌تواند یکی از ابزارهای فشار قانونی برای وصول آن را کاهش دهد.

از این دیدگاه، مسئله فقط این نیست که یک بدهکار مالی زندانی شود یا نشود؛ بلکه باید مشخص شود در صورت حذف یا محدود شدن حبس، چه سازوکار مؤثری جایگزین آن خواهد شد.

منتقدان همچنین می‌پرسند در شرایطی که فرد توانایی پرداخت دارد اما از انجام تعهد خودداری می‌کند، چگونه می‌توان زن را به حق مالی خود رساند.

استدلال موافقان تغییر قانون مهریه چیست؟

موافقان اصلاح قانون نگاه متفاوتی دارند.

علی آذری، نماینده مجلس و از پیشنهاددهندگان کاهش سقف ضمانت اجرای حبس مهریه، پیش‌تر استدلال کرده بود که حبس بدهکار مالی همیشه باعث پرداخت بدهی نمی‌شود.

از این نگاه، اگر فردی توانایی مالی لازم را نداشته باشد، زندانی شدن او می‌تواند امکان اشتغال و درآمدزایی را نیز از بین ببرد و در نتیجه وصول بدهی دشوارتر شود.

به همین دلیل، طرفداران این رویکرد معتقدند باید راه‌هایی برای وصول مهریه پیدا شود که در عین حفظ حق زن، زندان به نخستین ابزار برخورد با بدهکار تبدیل نشود.

اختلاف اصلی بر سر ۱۴ سکه نیست

در ظاهر، تمام بحث حول عدد ۱۴ سکه شکل گرفته است؛ اما اختلاف اصلی بسیار گسترده‌تر از این عدد است.

یک طرف بحث بر ضرورت کاهش زندانیان ناشی از بدهی مهریه و متناسب کردن تعهدات مالی با توان واقعی افراد تأکید می‌کند.

طرف دیگر نگران است که با کاهش ضمانت‌های اجرایی، قدرت زن برای وصول مهریه‌ای که به‌صورت قانونی در عقدنامه ثبت شده کاهش پیدا کند.

به همین دلیل، مسئله اصلی این است که آیا می‌توان حبس را محدود کرد و در عین حال سازوکاری ایجاد کرد که طلبکار همچنان بتواند به حق قانونی خود برسد.

آیا قانون جدید مهریه از همین حالا اجرا می‌شود؟

نکته مهم دیگر این است که نباید هر مصوبه مجلس را بلافاصله به معنای آغاز اجرای یک قانون جدید دانست.

طبق اطلاعات منتشرشده، مصوبه مربوط به مهریه همچنان باید مراحل قانونی خود را طی کند. بنابراین تا زمانی که فرایند قانونی کامل و مقررات نهایی ابلاغ نشود، نمی‌توان از اجرای قطعی «قانون مهریه ۱۴ سکه‌ای» سخن گفت.

در نتیجه، عبارت «مهریه ۱۴ سکه‌ای» بیشتر به تغییر در ضمانت اجرای مهریه اشاره دارد تا محدود شدن اصل مهریه به این تعداد.

آنچه در ادامه اهمیت خواهد داشت، جزئیات نهایی قانون و سازوکاری است که برای وصول مهریه، اثبات توانایی مالی و حمایت هم‌زمان از حقوق طرفین در نظر گرفته می‌شود.

منبع: خبرآنلاین