این عدد ۹۶ درصد میلیون‌ها نفر را ترساند؛ واقعیت ماجرای سال ۲۰۲۷ چیست؟

ادعایی درباره برخورد سیارک با زمین در سال ۲۰۲۷ بار دیگر در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود؛ ادعایی که در نگاه اول بسیار جدی به نظر می‌رسد، زیرا در تصاویر منتشرشده نام ناسا، عدد ۹۶ درصد و حتی تاریخ دقیقی برای برخورد احتمالی دیده می‌شود.

اما بررسی منبع اصلی این تصاویر نشان می‌دهد بخش مهمی از ماجرا در ویدئوهای وایرال حذف شده است. اطلاعات مورد استناد مربوط به یک پیش‌بینی واقعی درباره آینده زمین نیست، بلکه بخشی از یک مانور آموزشی دفاع سیاره‌ای بوده است.

برخورد سیارک با زمین در سال ۲۰۲۷ واقعیت دارد؟

پاسخ کوتاه این است: خیر؛ سیارک موسوم به ۲۰۱۷ PDC یک جرم واقعی با خطر برخورد در سال ۲۰۲۷ نیست.

مرکز مطالعات اجرام نزدیک به زمین ناسا یا CNEOS صفحه‌ای اختصاصی برای سناریوی «۲۰۱۷ PDC» دارد و در بالای همان صفحه به‌طور واضح اعلام کرده است که این اطلاعات یک رویداد واقعی را توصیف نمی‌کنند.

این سناریو برای کنفرانس دفاع سیاره‌ای آکادمی بین‌المللی فضانوردی در سال ۲۰۱۷ طراحی شده بود. کنفرانس از ۱۵ تا ۱۹ مه ۲۰۱۷ در توکیو برگزار شد و شرکت‌کنندگان باید در یک موقعیت فرضی تمرین می‌کردند که اگر روزی سیارکی واقعاً زمین را تهدید کرد، دانشمندان و سازمان‌های مسئول چه واکنشی نشان دهند.

عدد ۹۶ درصد از کجا آمده است؟

بخش گیج‌کننده ماجرا این است که عدد ۹۶ درصد ساختگیِ کاربران شبکه‌های اجتماعی نیست؛ این عدد واقعاً در اسناد ناسا مربوط به همان تمرین وجود دارد.

در مرحله دوم سناریوی فرضی، داستان به این شکل پیش می‌رود که اطلاعات تازه‌ای درباره سیارک خیالی «۲۰۱۷ PDC» به دست آمده و احتمال برخورد آن با زمین به ۹۶ درصد رسیده است.

در همان سناریوی آموزشی، تاریخ احتمالی برخورد نیز ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۷ اعلام شده بود.

اما نکته‌ای که در بسیاری از تصاویر و ویدئوهای وایرال دیده نمی‌شود، عبارت‌هایی است که ناسا بارها در صفحات مربوط به این پرونده درج کرده است: این اطلاعات فقط برای یک تمرین و سناریوی فرضی تهیه شده‌اند و درباره یک تهدید واقعی صحبت نمی‌کنند.

سیارک ۲۰۱۷ PDC اصلاً وجود خارجی دارد؟

خیر. حتی نام این جرم نیز به شکلی انتخاب شده بود که نشان دهد یک سیارک واقعی نیست.

ناسا توضیح داده است که در سناریوی آموزشی، نام «۲۰۱۷ PDC» به این جرم فرضی داده شد. استفاده از سه حرف در این عنوان عمداً انجام شده بود تا مشخص شود این نام با شیوه واقعی نام‌گذاری سیارک‌ها مطابقت ندارد.

بنابراین نباید با دیدن عبارت ۲۰۱۷ PDC تصور کرد که این سیارک در سال ۲۰۱۷ کشف شده و اکنون در حال نزدیک شدن به زمین است.

داستان برخورد در ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۷ چگونه ساخته شد؟

طراحان مانور دفاع سیاره‌ای برای اینکه تمرین تا حد امکان واقع‌گرایانه باشد، یک داستان چندمرحله‌ای طراحی کردند.

در ابتدای سناریو فرض شد که سیارکی در ۶ مارس ۲۰۱۷ کشف شده است. محاسبات اولیه احتمال بسیار ناچیزی برای برخورد آن با زمین در ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۷ نشان می‌داد.

با ادامه سناریو و اضافه شدن داده‌های فرضی جدید، احتمال برخورد نیز افزایش پیدا می‌کرد. در یکی از مراحل این احتمال به ۹۶ درصد رسید.

این تغییر اعداد به دانشمندان، مدیران بحران و سازمان‌های فضایی اجازه می‌داد درباره تصمیم‌هایی که در یک خطر واقعی ممکن است لازم باشد اتخاذ شود، تمرین کنند.

چرا ناسا چنین سناریوهای ترسناکی طراحی می‌کند؟

برخورد اجرام نزدیک به زمین یک خطر طبیعی واقعی است و به همین دلیل سازمان‌های فضایی، دانشمندان و نهادهای مدیریت بحران برای شرایط احتمالی آینده تمرین می‌کنند.

در چنین مانورهایی موضوعاتی مانند نحوه رصد جرم، محاسبه مدار، اطلاع‌رسانی عمومی، تخلیه مناطق احتمالی برخورد و حتی امکان تغییر مسیر سیارک بررسی می‌شود.

هدف این تمرین‌ها پیش‌بینی پایان دنیا نیست؛ بلکه آمادگی برای یک خطر احتمالی است که ممکن است روزی درباره یک جرم واقعی مطرح شود.

پس چرا تصاویر منتشرشده این‌قدر واقعی به نظر می‌رسند؟

دلیل اصلی گمراه‌کننده بودن این شایعه همین موضوع است. سناریوهای دفاع سیاره‌ای عمداً به شکلی واقع‌گرایانه طراحی می‌شوند.

در صفحات ناسا برای این تمرین‌ها نمودار مدار، احتمال برخورد، نقشه مناطق در خطر، تاریخ‌های فرضی، گزارش‌های خبری تمرینی و حتی اطلاعیه‌هایی شبیه بیانیه‌های رسمی منتشر می‌شود.

اگر تصویر بخشی از این صفحات بدون توضیح بالای صفحه منتشر شود، ممکن است مخاطب تصور کند با یک هشدار واقعی ناسا روبه‌رو شده است.

یک اشتباه مهم درباره زمان اجرای این مانور

در برخی گزارش‌های بازنشرشده گفته شده سناریوی ۲۰۱۷ PDC در سال ۲۰۱۹ اجرا شده است؛ اما صفحه رسمی ناسا نشان می‌دهد این سناریوی مشخص مربوط به کنفرانس دفاع سیاره‌ای سال ۲۰۱۷ در توکیو بوده است.

ناسا در سال‌های دیگر از جمله ۲۰۱۹ نیز مانورهای جداگانه‌ای درباره برخورد فرضی اجرام نزدیک به زمین برگزار کرده، اما سناریویی که نام «۲۰۱۷ PDC»، تاریخ ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۷ و عدد ۹۶ درصد در آن دیده می‌شود مربوط به تمرین سال ۲۰۱۷ است.

آیا ناسا برای سال ۲۰۲۷ هشدار پایان جهان صادر کرده است؟

خیر. اطلاعات منتشرشده در صفحات رسمی CNEOS چنین هشداری را نشان نمی‌دهد و صفحه مربوط به ۲۰۱۷ PDC صراحتاً تأکید می‌کند که این سناریو ساختگی است.

در واقع ناسا مجموعه‌ای از همین سناریوهای فرضی را در وب‌سایت خود نگهداری می‌کند و آنها را تحت عنوان «Hypothetical Impact Scenarios» یا سناریوهای فرضی برخورد معرفی کرده است.

در توضیح این بخش نیز تأکید شده که این تمرین‌ها رویدادهای دنیای واقعی را توصیف نمی‌کنند.

سناریوی جدید ۲۰۲۷ ناسا هم واقعی نیست

موضوع دیگری که ممکن است باعث سردرگمی شود، وجود یک سناریوی آموزشی جدید برای کنفرانس دفاع سیاره‌ای ۲۰۲۷ است.

ناسا برای این کنفرانس نیز یک سیارک فرضی با عنوان «۲۰۲۶ PDC27» طراحی کرده است. اما در بالای صفحه رسمی آن نیز به‌وضوح نوشته شده که جرم مورد بحث واقعی نیست و تمام اطلاعات برای یک تمرین اضطراری تهیه شده‌اند.

در این سناریوی جدید، حتی تاریخ فرضی برخورد سال ۲۰۳۸ است، نه ۲۰۲۷. بنابراین این پرونده نیز ارتباطی با ادعای پایان حیات روی زمین در سال ۲۰۲۷ ندارد.

چطور شایعات مشابه را تشخیص دهیم؟

هنگامی که ادعایی درباره ناسا، برخورد سیارک یا پایان جهان منتشر می‌شود، بهتر است فقط تصویر یا ویدئوی کوتاه منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی را ملاک قرار ندهیم.

باز کردن صفحه اصلی منبع اهمیت زیادی دارد. در همین مورد، چند خط توضیح در بالای صفحه ناسا کافی است تا مشخص شود تمام ماجرا مربوط به یک تمرین فرضی است.

عبارت‌هایی مانند «exercise»، «hypothetical scenario» و «not a real-world event» از مهم‌ترین نشانه‌هایی هستند که مشخص می‌کنند اطلاعات صفحه مربوط به یک مانور است، نه یک هشدار واقعی.

جمع‌بندی؛ در سال ۲۰۲۷ چه اتفاقی می‌افتد؟

هیچ سند علمی در منابع مورد بررسی وجود ندارد که نشان دهد ناسا احتمال نابودی حیات روی زمین در سال ۲۰۲۷ را ۹۶ درصد اعلام کرده است.

عدد ۹۶ درصد و تاریخ ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۷ واقعاً در یکی از صفحات ناسا دیده می‌شوند، اما هر دو متعلق به سناریوی فرضی «۲۰۱۷ PDC» هستند که برای تمرین کنفرانس دفاع سیاره‌ای سال ۲۰۱۷ طراحی شده بود.

بنابراین انتشار تصاویر آن صفحه بدون اشاره به فرضی بودن سناریو، تصویری نادرست از یک مانور علمی ایجاد کرده و آن را به شکل یک پیش‌بینی واقعی درباره آینده زمین نشان داده است.

منابع

NASA/JPL CNEOS؛ سناریوی فرضی ۲۰۱۷ PDC و توضیح رسمی درباره غیرواقعی بودن آن

NASA/JPL CNEOS؛ مرحله فرضی افزایش احتمال برخورد به ۹۶ درصد

NASA/JPL CNEOS؛ فهرست سناریوهای فرضی دفاع سیاره‌ای

NASA/JPL CNEOS؛ سناریوی آموزشی کنفرانس دفاع سیاره‌ای ۲۰۲۷