چک الکترونیک ۱۴۰۵ ؛ تفاوت چک دیجیتال با چک کاغذی

صدور چک الکترونیک در سال ۱۴۰۵ با افزایش قابلتوجهی همراه شده است. تازهترین آمارهای بانکی نشان میدهد تعداد چکهای دیجیتالی ثبت و صادرشده در هفت ماه نخست امسال به بیش از ۴ میلیون و ۸۲۰ هزار فقره رسیده؛ رقمی که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته حدود ۲.۸ برابر شده است.
در این گزارش از پرشین وی، جزئیات رشد چکهای الکترونیکی، آمار صدور در ماههای اخیر و تفاوت این ابزار جدید با چکهای کاغذی را بررسی میکنیم.
صدور چک الکترونیک در سال ۱۴۰۵ چقدر افزایش یافت؟
بر اساس آمار منتشرشده در ۲۵ آبان ۱۴۰۵، تعداد چکهای الکترونیکی صادرشده از ابتدای فروردین تا پایان مهرماه امسال از مرز ۴ میلیون و ۸۲۰ هزار فقره گذشته است.
این در حالی است که در هفت ماه نخست سال ۱۴۰۴، تعداد چکهای الکترونیکی صادرشده یک میلیون و ۷۰۴ هزار و ۳۴۵ فقره بود.
مقایسه این دو رقم نشان میدهد صدور چک دیجیتال حدود ۱۸۳ درصد رشد کرده و به ۲.۸ برابر مدت مشابه سال قبل رسیده است.
بنابراین رشد ۱۸۳ درصدی و افزایش ۲.۸ برابری، دو بیان متفاوت از یک آمار هستند.
اینفوگرافیک رشد چک الکترونیک؛ از ۴.۸ میلیون چک تا افزایش ۳ برابری دستهچکها
در این تصویر، مهمترین آمارهای مربوط به صدور چک دیجیتال در شبکه بانکی، شامل تعداد چکهای صادرشده و افزایش واگذاری دستهچک الکترونیکی نمایش داده شده است.

آمار صدور چک الکترونیک در مرداد، شهریور و مهر ۱۴۰۵
آمار ماهانه نیز نشان میدهد استفاده از چک الکترونیکی در سه ماه اخیر افزایش یافته است.
| ماه | تعداد چک الکترونیک صادرشده |
|---|---|
| مرداد ۱۴۰۵ | ۷۰۰ هزار و ۵۸۶ فقره |
| شهریور ۱۴۰۵ | ۸۶۳ هزار و ۷۰۷ فقره |
| مهر ۱۴۰۵ | ۹۷۰ هزار و ۴۷۴ فقره |
به این ترتیب، تنها در مهرماه نزدیک به یک میلیون چک الکترونیکی صادر شده است.
تعداد دستهچکهای الکترونیکی ۳ برابر شد
افزایش استفاده از چک دیجیتال فقط به تعداد برگههای صادرشده محدود نیست. آمار واگذاری دستهچکهای الکترونیکی به مشتریان حقیقی نیز رشد داشته است.
در هفت ماه نخست سال ۱۴۰۵، بانکها یک میلیون و ۶۱۵ هزار و ۲۱۹ دستهچک الکترونیکی در اختیار مشتریان حقیقی قرار دادهاند.
این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۵۳۳ هزار و ۸۷۱ دستهچک بوده است؛ بنابراین تعداد دستهچکهای واگذارشده تقریباً سه برابر شده است.
آیا تاکنون ۱۱ میلیون چک الکترونیکی در ایران صادر شده است؟
بله؛ اما عدد ۱۱ میلیون مربوط به مجموع چکهای صادرشده از زمان آغاز به کار چک الکترونیک در شبکه بانکی تا پایان مهرماه ۱۴۰۵ است.
این آمار نباید با تعداد چکهای صادرشده در هفت ماه نخست امسال اشتباه گرفته شود.
همچنین مجموع دستهچکهای الکترونیکی واگذارشده از آغاز اجرای طرح تا پایان مهرماه، به ۴ میلیون و ۴۲۹ هزار و ۹۸۹ دستهچک رسیده است.
چک الکترونیک چیست و چه تفاوتی با چک کاغذی دارد؟
چک الکترونیک نوعی چک است که فرایند صدور، ثبت و انتقال آن به شکل دیجیتال و از طریق خدمات بانکی انجام میشود.
در این روش، اطلاعات چک بهجای نوشته شدن روی برگه کاغذی، در بستر الکترونیکی ثبت میشود و اعتبارسنجی و تأیید آن مطابق مقررات و سامانههای بانکی صورت میگیرد.
مهمترین تفاوتهای چک دیجیتال با چک کاغذی عبارتاند از:
- صدور غیرکاغذی: برای صدور هر چک نیازی به تکمیل یک برگه فیزیکی نیست.
- ثبت اطلاعات در سامانه: مشخصات چک و ذینفع در بستر الکترونیکی ثبت میشود.
- انتقال دیجیتال: انتقال چک از طریق مسیرهای بانکی پیشبینیشده امکانپذیر است.
- کاهش خطر مفقودی برگه: نگرانی از گم شدن یا آسیب دیدن نسخه فیزیکی چک کاهش مییابد.
البته دیجیتالی بودن چک به معنی تضمین پرداخت وجه آن نیست. دریافتکننده همچنان باید وضعیت چک و اعتبار صادرکننده را بررسی کند.
چگونه چک الکترونیک دریافت کنیم؟
خدمات مربوط به چک الکترونیکی از طریق سامانههای بانکی و زیرساخت چکاد ارائه میشود.
برای استفاده از این خدمات، مشتری باید در بانک ارائهدهنده سرویس، حساب و شرایط لازم برای دریافت دستهچک را داشته باشد.
فرایند درخواست و صدور بسته به بانک ممکن است از طریق همراهبانک یا اینترنتبانک انجام شود.
بهتر است متقاضی پیش از اقدام، شرایط دریافت دستهچک، نحوه استفاده از امضای الکترونیکی و امکانات فعال بانک خود را بررسی کند.
آیا چک الکترونیک جایگزین چک کاغذی میشود؟
توسعه چک دیجیتال بخشی از برنامه شبکه بانکی برای گسترش خدمات غیرحضوری و کاهش وابستگی به اسناد کاغذی است.
با این حال، رشد ۲.۸ برابری صدور چک الکترونیک به معنی حذف کامل چک کاغذی در آبان ۱۴۰۵ نیست.
روند جایگزینی چکهای کاغذی باید مطابق برنامههای اجرایی و مقررات ابلاغی بانک مرکزی انجام شود.
افزایش تعداد چکها و دستهچکهای الکترونیکی نشان میدهد استفاده از این ابزار در حال گسترش است، اما برای نتیجهگیری درباره سهم آن از تمام معاملات چکی کشور، باید آمار کل چکهای صادرشده نیز بررسی شود.
منبع : بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، همشهری آنلاین، خبرگزاری تسنیم، خبرگزاری صداوسیما





