ماه تقریباً خونین ۶ شهریور ؛ چرا ایران این رویداد نجومی را از دست می‌دهد؟

دو هفته پس از خورشیدگرفتگی ۲۱ مرداد، نوبت به یک ماه‌گرفتگی جزئی اما بسیار عمیق در ۶ شهریور ۱۴۰۵ (۲۸ اوت ۲۰۲۶) می‌رسد. در اوج این رویداد، حدود ۹۶ درصد از سطح ماه درون تاریک‌ترین بخش سایه زمین، یعنی تمام‌سایه قرار می‌گیرد. به همین دلیل، هرچند این رویداد از نظر فنی ماه‌گرفتگی کامل محسوب نمی‌شود، ظاهر ماه می‌تواند بسیار شبیه به «ماه خونین» باشد. این خسوف، عمیق‌ترین ماه‌گرفتگی مشاهده‌پذیر در دنیا تا خسوف کامل ۳۱ دسامبر ۲۰۲۸ خواهد بود.

مطالب مرتبط با «ماه گرفتگی ۱۴۰۵»: «شهریور ماه کجا سفر کنیم؟ بهترین مقصدهای ایران برای آخرین سفر تابستانی»

چرا ماه به رنگ سرخ درمی‌آید؟

ماه‌گرفتگی زمانی رخ می‌دهد که زمین بین خورشید و ماه قرار بگیرد و ماه وارد سایه زمین شود. سایه زمین دو بخش اصلی دارد: نیم‌سایه که بخش کم‌رنگ‌تر است و تمام‌سایه که بخش تاریک‌تر آن را تشکیل می‌دهد. در خسوف پیش‌رو، ماه وارد تمام‌سایه می‌شود و تنها باریکه‌ای از آن به‌طور مستقیم نور خورشید را دریافت می‌کند.

رنگ سرخ یا مسی ماه در این رویداد به جو زمین برمی‌گردد. وقتی زمین جلوی نور مستقیم خورشید را می‌گیرد، بخشی از نور خورشید از لایه‌های جو در اطراف زمین عبور می‌کند. جو، نور آبی را بیشتر پراکنده می‌کند و طول موج‌های بلندتر، یعنی نورهای قرمز و نارنجی، آسان‌تر از آن می‌گذرند. این نور پس از عبور و انکسار در جو به داخل سایه زمین می‌رسد و سطح ماه را با نور سرخ‌رنگ روشن می‌کند. البته رنگ ماه در خسوف پیش‌رو احتمالاً در تمام سطح آن یکسان نخواهد بود؛ بخش‌هایی که به مرکز تمام‌سایه نزدیک‌ترند، می‌توانند تیره‌تر و سرخ‌تر دیده شوند.

چرا این ماه گرفتگی از ایران دیده نمی‌شود؟

متأسفانه بخش اصلی ماه‌گرفتگی ۶ شهریور از ایران دیده نمی‌شود. در تهران، نخستین تماس نیم‌سایه در ساعت ۴:۵۳ بامداد به وقت ایران رخ می‌دهد؛ زمانی که ماه فقط حدود ۶ درجه بالاتر از افق جنوب‌غربی قرار دارد. حتی بیشینه گرفت محلی که ساعت ۵:۲۷ بامداد به وقت ایران رخ می‌دهد، تنها مربوط به مرحله نیم‌سایه‌ای است و ماه در این لحظه تقریباً روی افق قرار گرفته است. چند دقیقه بعد، حدود ۵:۳۱ بامداد به وقت ایران، ماه در تهران غروب می‌کند.

مرحله اصلی خسوف زمانی رخ می‌دهد که ماه در ایران زیر افق رفته است. مهم‌تر اینکه مرحله اصلی گرفت جزئی در ساعت ۶:۰۳ بامداد (به وقت ایران) آغاز می‌شود؛ یعنی زمانی که ماه در ایران دیگر زیر افق قرار گرفته است. اوج واقعی ماه‌گرفتگی نیز ساعت ۷:۴۲ بامداد به وقت ایران رخ می‌دهد، زمانی که خورشید در آسمان قرار دارد و ماه به‌طور کامل غروب کرده است.

بنابراین در ایران تنها بخش بسیار کم‌رنگ آغاز گرفت، یعنی ماه‌گرفتگی نیم‌سایه‌ای نزدیک افق برای مدت کوتاهی مشاهده‌پذیر خواهد بود. بخش تماشایی رویداد، یعنی زمانی که حدود ۹۶ درصد ماه در سایه تاریک زمین قرار می‌گیرد و رنگ مسی یا سرخ پیدا می‌کند، اصلاً از ایران دیده نمی‌شود. برای تماشای ماه‌گرفتگی کامل بعدی نیز باید تا ۱۱ دی ۱۴۰۷ منتظر ماند.

منبع : ایسنا