یک پیوند بی‌سابقه که ۹ ماه بیمار را از دیالیز نجات داد

یک مرد ۶۶ ساله مبتلا به نارسایی کلیه توانست با استفاده از یک کلیه دست‌کاری‌شده ژنتیکی، حدود ۹ ماه بدون نیاز به دیالیز زندگی کند؛ موردی که پژوهشگران آن را یکی از مهم‌ترین تجربه‌های اخیر در زمینه پیوند میان گونه‌های مختلف می‌دانند.

مطالب مرتبط با «پیوند کلیه خوک به انسان»: «تصاویر پیوند اعضای بدن انسان در ایران؛ داستان شگفت‌انگیز اهدا»

این بیمار پیش از انجام پیوند به دلیل نارسایی کلیه ناشی از دیابت نوع ۲، به مدت دو سال تحت همودیالیز قرار داشت و شانس او برای دریافت سریع کلیه انسانی نیز پایین ارزیابی شده بود.

پیوند کلیه خوک به انسان ۲۷۱ روز بدون دیالیز دوام آورد

بیمار در ژانویه ۲۰۲۵ یک کلیه خوک دست‌کاری‌شده ژنتیکی دریافت کرد. این عضو بلافاصله پس از جراحی شروع به کار کرد و توانست به مدت ۲۷۱ روز عملکرد کافی داشته باشد.

در تمام این مدت، بیمار به دیالیز نیاز نداشت؛ موضوعی که این مورد را به یکی از طولانی‌ترین دوره‌های ثبت‌شده عملکرد کلیه خوک در بدن یک انسان زنده تبدیل کرده است.

روی ژنوم این کلیه ۶۹ تغییر اعمال شده بود تا احتمال سازگاری عضو با بدن انسان افزایش پیدا کند و برخی خطرهای مربوط به پیوند میان دو گونه کاهش یابد.

چرا این بیمار کلیه خوک دریافت کرد؟

برای این مرد هیچ اهداکننده زنده مناسبی در میان اطرافیان وجود نداشت و نام او در فهرست انتظار دریافت کلیه از اهداکننده فوت‌شده قرار گرفته بود.

زمان انتظار پیش‌بینی‌شده برای دریافت عضو بیش از پنج سال بود. بر اساس ابزار ارزیابی مورد استفاده پژوهشگران، احتمال دریافت کلیه مورد نیاز او حدود ۹ درصد برآورد شده بود و خطر مرگ یا خارج شدن او از فهرست انتظار نیز بیش از ۴۰ درصد اعلام شده بود.

به همین دلیل، استفاده از کلیه خوک در این مورد به عنوان یک راهکار موقت در نظر گرفته شد تا بیمار تا زمان پیدا شدن عضو انسانی مناسب از دیالیز بی‌نیاز بماند.

بعد از ۹ ماه چه اتفاقی افتاد؟

پس از حدود ۹ ماه، عملکرد کلیه پیوندی رو به کاهش گذاشت و پزشکان تصمیم گرفتند آن را از بدن بیمار خارج کنند.

در طول مدت حضور این کلیه در بدن، نشانه‌ای از ایجاد پادتن علیه بافت انسانی که می‌توانست دریافت کلیه انسانی در آینده را بسیار دشوار کند، مشاهده نشد.

همچنین طبق گزارش پژوهشگران، شواهدی از عفونت ناشی از عوامل بیماری‌زای حیوانی در بیمار دیده نشد.

بیمار بعد از کلیه خوک، کلیه انسانی دریافت کرد

پس از خارج کردن کلیه خوک، یک کلیه انسانی از اهداکننده فوت‌شده برای بیمار پیدا شد و پیوند دوم انجام گرفت.

پزشکان توانستند عضوی با سطح بسیار بالای سازگاری بافتی پیدا کنند؛ شرایطی که به گفته پژوهشگران نادر و تا حد زیادی غیرقابل پیش‌بینی است.

پس از انجام پیوند انسانی نیز عملکرد کلیه جدید پایدار گزارش شده است.

چرا این پیوند اهمیت دارد؟

یکی از بزرگ‌ترین مشکلات پیوند عضو، فاصله زیاد میان تعداد بیماران نیازمند عضو و تعداد اعضای انسانی موجود برای پیوند است.

پیوند عضو حیوانی به انسان که با عنوان زنوپیوند شناخته می‌شود، یکی از روش‌هایی است که پژوهشگران برای کاهش این کمبود در حال بررسی آن هستند.

در این مورد، هدف این نبود که کلیه خوک برای همیشه جایگزین کلیه انسانی شود؛ بلکه عضو حیوانی به عنوان یک «پل موقت» استفاده شد تا بیمار در مدت انتظار برای دریافت عضو انسانی نیازی به دیالیز نداشته باشد.

پیوند کلیه خوک هنوز درمان قطعی نیست

با وجود نتیجه قابل توجه این مورد، پژوهشگران تأکید کرده‌اند که نمی‌توان بر اساس تجربه یک بیمار درباره موفقیت عمومی این روش نتیجه‌گیری کرد.

این بیمار با دقت زیادی انتخاب شده و تحت مراقبت تخصصی و فشرده قرار داشته است؛ شرایطی که ممکن است در همه مراکز درمانی قابل اجرا نباشد.

همچنین هنوز پرسش‌های مهمی درباره دوام طولانی‌مدت اعضای حیوانی، واکنش سیستم ایمنی و ایمنی این روش باقی مانده است.

با این حال، ثبت ۲۷۱ روز عملکرد کلیه خوک بدون نیاز به دیالیز نشان می‌دهد که استفاده موقت از اعضای حیوانی می‌تواند یکی از مسیرهای تحقیقاتی مهم برای بیمارانی باشد که مدت زیادی در انتظار عضو انسانی می‌مانند.

منبع: خبرآنلاین، یورونیوز، The Lancet