مشاهده : 582فرش و گلیمRSS

قالیبافی در بیرجند و تاریخچه آن

قالیبافی در بیرجند و تاریخچه آنکاردستی
از دیرباز قالی بیرجند بسیار مورد توجه بوده است و طرح های خاص آن همیشه مورد پسند واقع شده است . قدیمی ترین مرکز قالی بافی در بیرجند روستای درخش می باشد که مشهورترین فرش ها در آنجا بافته می شود.
قالیبافی در بیرجند سابقه ای طولانی دارد .مطالبی که در کتب قدیمی فرش و قالی آمده است حکایت از بافت فرش ,
در آن زمان ها در منطقه بیرجند می دهد. از دلایلی که باعث شد فرش بیرجند بسیار معروف شود جنس خوب آن بود,
که از پشم های مرغوب برای بافت آن استفاده می کردند. از طرح های معروف قالی بیرجند می توان ,
طرح افشان و طرح سه گل را نام برد.

قالیبافی در بیرجند

بدون شک تاریخ قالیبافی در بیرجند به سالهای بسیار دور بازمیگردد، تا آنجاکه مقدسی در قرن دهم می‌گوید: «قالی و ,
سجاده در نواحی کوهستانی بیرجند شهرت دارد» و لرد کرزون می‌نویسد: «مرکز عمده فرش عبارت است از ,
ناحیه قائن و بیرجند در خراسان که فرشهای ریزبافت دارند و به قیمت گران فروخته می‌شوند.»

در اواخر دوره قاجار به تدریج فرش سهم مهمی در اقتصاد منطقه می‌یابد. سرپرستی سایکس در ۹۰ سال قبل می‌گوید:
«گسگ پنجاه خانوار دارد با این حال ۳۰دستگاه قالیبافی در آنجا دایر است.»متعاقب این رکورد اقتصادی قالی‌ها,
از حیث کیفی و حتی کمی تنزل شدیدی یافت.

قالیبافی در بیرجند

فرش با طرح خشتی

اما در سال ۱۳۳۰ با ورود افرادی همچون عزیز محمد زهرایی، دکتر عبدالعلی احمدی، عبد المجید جمشیدی و دیگران ,
که ازتولیدکنندگان و عرضه کنندگان فرش‌های مرغوب بیرجند بودند، اوضاع به تدریج دگرگون شد.

در این میان حاج حسین امینی از تجار و تولیدکنندگان باسابقه فرش بیرجند بیش از همه در شهرت جهانی فرش,
بیرجند همت گماشت.

به نحوی که قالیهای مرغوب وی تا مدت‌ها به عنوان بافته‌های بیرجند شناخته نمی‌شد .ویژگی‌های فرش بیرجند,
نظیر تمام فرش‌های خوب دیگر ایرانی، استفاده از جنس و رنگ خوب و عمدتاً گیاهی، پشم‌های محلی و بافت ,
و ساختار عالی بوده است.

نقشه متداول کارگاهی در زمانهای گذشته و تجدید حیات قالیبافی طی اواخر قرن سیزده هجری در این شهرستان،
نقشه هراتی بوده است.

مهمترین طرح های قالی بیرجند

علاوه بر طرح فوق براساس تحقیقی که در سال ۱۳۶۸ از ۲۳۸ کارگاه قالیبافی در بیرجند به عمل آمدهاست،
۲۲ عنوان نقشه متمایز از یکدیگر معرفی شده‌اند که برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: طرح ربعی سعدی، طرح کلهاسبی،
طرح افشان، طرح کف ساده، طرح سه گل، طرح خشتی و…

سیسیل ادواردز می‌گوید: قالی بیرجند در سالهای ۱۹۳۸_ ۱۹۳۴در اوج شهرت خود بود. گرچه طرح‌هایی که در آن ,
به کار می‌رفت تنوع چندانی نداشت ولی خوب و مرغوب بود.

رنگ‌هایی که مورد استفاده قرار می‌گرفت عالی بود و کار بافندگی با مهارت انجام می‌گرفت. این قالی‌ها دارای زیبایی ,
و ظرافتی بودند که جز بهترین نوع قالی مشهد محسوب می‌شدند، سایر قالی‌های این خطه فاقد آن خصوصیات بودند،
ولی بازارهای اروپا قالی بیرجند را به قالی مشهد ترجیح می‌دادند.

قالیبافی در بیرجند

نمونه فرش سجاده ای

تاریخچه و پیشینه طرح خشتی بیرجند

قدیمی‌ترین طرحهایی که در بیرجند بافته می‌شدند و تاحد زیادی به خشتی نزدیک بودند باعنوان «قابی» شهرت داشتند.
در این طرح‌ها قابهای مربع یا مستطیل شکل در ابعاد متفاوت و به تعداد کم در سطح فرش نقش می‌بستند که,
نقش‌های آن بسیار خلوت‌تر از خشتی‌های امروزه بوده است.

در این نوع قالی هر قاب تنها یکبار بافته می‌شد و هرگز در سطح یک قالی مجدد تکرار نمی‌شد. این طرح در منطقه,
درخش توسط آقای زهرایی و حاج آقا کامیابی بافته می‌شده است.

به‌ اعتقاد برخی، ازآنجاییکه قالی بیرجند تحت تأثیر کرمان و مشهد بوده و اصولاً مسیر کرمان – بیرجند یا مشهد-بیرجند ,
را طی کرده و از اواخر دوره قاجار شرکت قالی شرق بیرجند که وابسته به شرکت قالی شرق کرمان بود,
تأسیس شد، می‌توان به طور قطع گفت که طرح خشتی تجار بیرجند مستقیماً از قم وارد بیرجند,
شده است نه چهارمحال و بختیاری.

اصالت قالی خشتی در ایران

ولی به طور کلی قالی خشتی در ایران منصوب به چهارمحال و بختیاری است و حتی تأثیرات بومی و طبیعی این منطقه,
را می‌توان در طرح‌های هر خشت به خوبی مشاهده کرد.

بیشتر بدانید آشنایی با فرش بیرجند

بدون شک تاریخ قالیبافی در بیرجند به سالهای بسیار دور بازمی گردد. اگرچه در کتابهای تاریخی به این امر اشاره,
نگردیده اما به علت موقعیت خاص جغرافیای منطقه و همچنین توجه متنفذین حاکم بر آن بعید به نظر می رسد ,
که سابقه قالیبافی بیرجند کمتر از دیگر شهرهای استان خراسان باشد.

براساس برخی مطالعات انجام شده می توان سابقه ای حداقل ۲۰۰ ساله برای قالی امروز بیرجند قایل بود.
براساس همین مطالعات احتمالا” سابقه قالیبافی در برخی روستاهای اطراف بیرجند به مراتب بیشتر است.

قالیبافی در بیرجند

طرح افشان فرش

روستاهای درخش و مود قدیمی ترین و مشهورترین مناطق قالیبافی حومه بیرجند هستند. این دو روستا از قدیمی ترین,
مناطق قالیبافی در شرق ایران و جنوب خراسان هستند. مدارکی دال بر وجود قالیبافی در خود شهر بیرجند,
تا قبل از ۱۲۷۰ هجری شمسی وجود ندارد.

احیای مجددو پیشرفت دوباره قالیبافی در کل منطقه بیرجند به سرعت شکل گرفت. قالی بیرجند در فاصله سالهای,
۱۳۱۰تا ۱۳۲۰ هجری شمسی در اوج شهرت خود قرار داشت و علیرغم طرحهای یکنواخت آن،
دارای کیفت نسبتا” مناسبی بودو بسیاری از آنها بر قالیهای مناطق دیگر خراسان برتری داشت.

تنزل فرش بیرجند در جنگ جهانی دوم

با شروع جنگ خانمانسوز دوم جهانی به واسطه فروپاشی بازارهای اروپا و عواقب آن فرش بیرجند با کاهش صادراتن,
مواجه شد و متقاعب آن کلیه قالیها از حیث کیفی و حتی کمی تنزل شدیدی یافت.

اما از سال ۱۳۲۰ با ورود افرادی همچون عزیز محمد زهرایی، دکتر عبدالعلی احمدی، عبدالمجید جمشیدی و دیگران ,
که از تولیدکنندگان و عرضه کنندگان فرشهای مرغوب بیرجند بودند. اوضاع به تدریج دگرگون شد.
در این میان اوضاع به تدریج دگرگون شد.

می توان وضعیت قالیبافی منطقهء بیرجند در طی یکصد سال اخیر به سه دوره تقسم نمود:

۱- سالهای قبل از ۱۳۰۰ هجری شمسی تا ۱۳۰۰ که دوران بافت قالیهای خوب و ممتاز منطقه بیرجند بوده است ,
و نمونه هایی از آنها باقی مانده است.

۲- سالهای ۱۳۰۰ تا حدود ۱۳۲۲ هجری شمسی. در این دوره به خاطر وقوع جنگ به ویژه عواقب حاصل از آن،
علی رغم تولیدات نسبتا” خوب روستاهایی همچون مود و حتی خود شهر بیرجند، رکود و آشفتگی خاصی,
در وضع صادرات و فروش فرش بیرجند بوجودآمد.

۳- از ابتدای سالهای دهه ۱۳۳۰ هجری شمسی دوران شکوفایی و تجدید حیات فرش بیرجند آغاز گردید.یعنی با آغاز ,
فعالیت تولیدکنندگان و بافندگان زبده به تدریج قالی بیرجند شهرت گذشته را یافت و علی رغم برخی معضلات,
که گریبانگیر اکثر قالیهای ایران است توانسته موقعیت مناسبی در کشور های اروپایی و حتی آمریکا برای خود مهیا سازد.

مهمترین مراکز قالیبافی حومه بیرجند: روستاهای درخش، مود، چاج، آسیابان، مسک، فورخاص، کوشکک،
دره عباس، رژنوک، سرچاه، فصل آباد، تقاب و نوفرست از مهمترین مراکز قالیبافی خومه بیرجند محسوب می شوند.

فرش ایرانی , محراب نقش

2018-05-15 / گردآوری:
برچسب ها:

نو عروس

چهره های مشهور در دوازدهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینما | از میلاد کی مرام تا سحر دولتشاهی !چهره های مشهور در دوازدهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینما | از میلاد کی مرام تا سحر دولتشاهی !
اینستاگرام هنرمندان (۱۲۹) از دلتنگی فریبا نادری برای پدرشوهرش تا تولد هستی مهدوی!!!اینستاگرام هنرمندان (۱۲۹) از دلتنگی فریبا نادری برای پدرشوهرش تا تولد هستی مهدوی!!!
ورزشکاران ایران و جهان در شبکه های اجتماعی (۱۶) از مشکل محسن مسلمان تا محمد صلاح در کریسمس پارتی !ورزشکاران ایران و جهان در شبکه های اجتماعی (۱۶) از مشکل محسن مسلمان تا محمد صلاح در کریسمس پارتی !
چهره ها در شبکه های اجتماعی (۶۱۳) از خاله سوسکه شدن بهاره کیان افشار تا حرف های ناگفته ترلان پروانه!!!چهره ها در شبکه های اجتماعی (۶۱۳) از خاله سوسکه شدن بهاره کیان افشار تا حرف های ناگفته ترلان پروانه!!!
ورزشکاران ایران و جهان در شبکه های اجتماعی (۱۵) از تیپ عروسی علی کریمی تا تولد برادر مهدی قائدی !ورزشکاران ایران و جهان در شبکه های اجتماعی (۱۵) از تیپ عروسی علی کریمی تا تولد برادر مهدی قائدی !
اینستاگرام هنرمندان (۱۲۸) از خونه مادریزرگ ترلان پروانه تا آنا نعمتیِ بی اعصاب!!!اینستاگرام هنرمندان (۱۲۸) از خونه مادریزرگ ترلان پروانه تا آنا نعمتیِ بی اعصاب!!!
ورزشکاران ایران و جهان در شبکه های اجتماعی (۱۴) از استایل سوشا مکانی با پای شکسته تا وین رونی در عربستان!ورزشکاران ایران و جهان در شبکه های اجتماعی (۱۴) از استایل سوشا مکانی با پای شکسته تا وین رونی در عربستان!
تیپ و استایل چهره های ایرانی ۸ | از لباس برفی ارمیا تا حلقه ی دست بهنوشتیپ و استایل چهره های ایرانی ۸ | از لباس برفی ارمیا تا حلقه ی دست بهنوش
ورزشکاران ایران و جهان در شبکه های اجتماعی (۱۳) از علی علیپور و خانواده اش تا تخفیف امیر عابدزاده!ورزشکاران ایران و جهان در شبکه های اجتماعی (۱۳) از علی علیپور و خانواده اش تا تخفیف امیر عابدزاده!
اینستاگرام هنرمندان (۱۲۷) از سحر قریشی و دختران نجیب سرزمینش تا تمرین موتورسواری مریم معصومی!!!اینستاگرام هنرمندان (۱۲۷) از سحر قریشی و دختران نجیب سرزمینش تا تمرین موتورسواری مریم معصومی!!!
چهره های مشهور در مراسم ختم پیام صابری (۱)| از نیوشا ضیغمی تا سیاوش خیرابیچهره های مشهور در مراسم ختم پیام صابری (۱)| از نیوشا ضیغمی تا سیاوش خیرابی
ورزشکاران ایران و جهان در شبکه های اجتماعی (۱۲) از تولد خانوادگی امیرعلی اکبری تا تیپ مهمانی رونالدو و خانواده اش!ورزشکاران ایران و جهان در شبکه های اجتماعی (۱۲) از تولد خانوادگی امیرعلی اکبری تا تیپ مهمانی رونالدو و خانواده اش!
نظر خود را بنویسید-نظرات کاربران (۰)
مرصع کاری | تزیین و ترصیع ظروف و زینت آلات فلزیمرصع کاری | تزیین و ترصیع ظروف و زینت آلات فلزی
هنر سفالگری و آشنایی با پیشینه آنهنر سفالگری و آشنایی با پیشینه آن
تزئین جعبه |آموزش تزئین جعبه با موزائیک های کوچکتزئین جعبه |آموزش تزئین جعبه با موزائیک های کوچک
فرش شرقی و ویژگی های آنفرش شرقی و ویژگی های آن
گل مینیاتوری | آموزش درست کردن گل مینیاتوری با روبانگل مینیاتوری | آموزش درست کردن گل مینیاتوری با روبان
آشنایی با سفالگری و روش های انجام آنآشنایی با سفالگری و روش های انجام آن
تابلو فرش و پایتخت آن در جهانتابلو فرش و پایتخت آن در جهان
قلب نخی | آموزش درست کردن قلب با نخ و بادکنکقلب نخی | آموزش درست کردن قلب با نخ و بادکنک
چراغ خواب کاغذی | آموزش درست کردن چراغ خواب با کاغذ و سیمچراغ خواب کاغذی | آموزش درست کردن چراغ خواب با کاغذ و سیم
آموزش درست جاشمعی برای هفت سین با وسایل دورریختنیآموزش درست جاشمعی برای هفت سین با وسایل دورریختنی
فرش چلسی و ویژگی های آنفرش چلسی و ویژگی های آن
فرش کردی و آشنایی با ویژگی های آنفرش کردی و آشنایی با ویژگی های آن
سنگ تزئینی|آموزش آسان چاپ روی سنگسنگ تزئینی|آموزش آسان چاپ روی سنگ
آشنایی با هنر مقرنس مورد استفاده در بناهاآشنایی با هنر مقرنس مورد استفاده در بناها
آموزش درست کردن جعبه کادویی با طرح جغدآموزش درست کردن جعبه کادویی با طرح جغد
آموزش ساخت گل فلزی بدون جوشکاری و آهنگریآموزش ساخت گل فلزی بدون جوشکاری و آهنگری
کیف عینک |آموزش درست کردن کیف عینک با چرمکیف عینک |آموزش درست کردن کیف عینک با چرم
قالی چهارباغ و قدمت آنقالی چهارباغ و قدمت آن
قالی قشقایی و مشخصات آنقالی قشقایی و مشخصات آن
گردنبند مروارید|آموزش ساخت گردنبند با مرواریدگردنبند مروارید|آموزش ساخت گردنبند با مروارید
گیوه دوزی |صنایع دستی چهرمحال و بختیاریگیوه دوزی |صنایع دستی چهرمحال و بختیاری
آباژور کاغذی | آموزش ساخت آباژور با کاغذآباژور کاغذی | آموزش ساخت آباژور با کاغذ
آینه تزئینی |آموزش ساخت آینه با طرح خورشیدآینه تزئینی |آموزش ساخت آینه با طرح خورشید
فرش اراک |تجارت فرش در اراکفرش اراک |تجارت فرش در اراک
کیف کاغذی |آموزش درست کردن کیف کاغذی با رول دستمال کاغذیکیف کاغذی |آموزش درست کردن کیف کاغذی با رول دستمال کاغذی
معماری آب چه هنری است؟معماری آب چه هنری است؟
آشنایی با فرش سنقر از مجموعه فرش های کردیآشنایی با فرش سنقر از مجموعه فرش های کردی
فرش دستباف|انواع فرش دستباف از لحاظ ابعادفرش دستباف|انواع فرش دستباف از لحاظ ابعاد
بافت فرش از هنرهای نفیس ایرانیان است که از گذشته های دور رواج داشته است . امروزه فرش ها به صورت ماشینی هم بافته می شوند ولی فرش دستباف از ارزش بالاتری برخوردار است .
سوژه های روز رو این جا ببینید !
هدیه ایی ویژه برای خوشحال کردن همسرتان
دیگر جشن عروسی نگیرید، بدون عروسی ساز !!!
شیک ترین و جدیدترین مدل های لباس عروس , سفره عقد , آرایش عروس و ...
آموزش درست کردن کارت پستال سه بعدی به شکل ستاره
تابلو فرش و نحوه شستشوی آن
آموزش درست کردن شکوفه های زیبا با روبان
آموزش درست کردن کاسه طرحدار
فرش و رازهایی درباره خرید آن
شستن فرش |اصول شستشوی فرش و قالی
آموزش درست کردن پازل نمدی زیبا برای کودکان
فرش ترکمن و تاریخچه آن
آموزش درست کردن جعبه هدیه کوچک
فرش کرمان |مروری بر تاریخچه فرش کرمان
آموزش حکاکی روی چرم به روشی ساده
شانه چوبی |آموزش درست کردن شانه با چوب
گردنبند مروارید|آموزش ساخت گردنبند با مروارید
آشنایی با فرش مدرن و راهنمای خرید آن
دستبند منجوقی | آموزش ساخت دستبند زیبا با منجوق های رنگی
تزئین کفش|آموزش تزئین کفش ساده با کاموا
کیف عینک مقوایی|آموزش ساخت کیف عینک با قوطی مقوایی
گردنبند کاغذی | آموزش درست کردن گردنبند با کاغذ
آشنایی با دارایی بافی از صنایع دستی مردم یزد
قلب سه بعدی |آموزش درست کردن قلب سه بعدی با مقوا
سنگ تزئینی|آموزش آسان چاپ روی سنگ
جامدادی سیمانی |آموزش درست کردن جامدادی با سیمان
با گلیم قزوین و ویژگی های آن آشنا شوید
جامدادی نمدی |آموزش ساخت جامدادی با نمد
شمعدان شیشه ای |آموزش درست کردن شمعدان با شیشه خالی
کیف عینک |آموزش درست کردن کیف عینک با چرم
کیف دستی جین | آموزش درست کردن کیف دستی با جین کهنه
فانوس کاغذی | آموزش درست کردن فانوس با کاغذ
گوشواره سیمی | آموزش درست کردن گوشواره با سیم
آشنایی با مفهوم شانه و تراکم در فرش ماشینی
جامدادی خلاقانه |آموزش درست کردن جا مدادی با جعبه کاغذی
انگشتر چوبی |آموزش درست کردن انگشتر با چوب بستنی
گوی روزنامه ای |آموزش درست کردن گوی با روزنامه
آشنایی با رشتی دوزی , هنر زیبای مردم گیلان
زیرلیوانی خلاقانه | آموزش درست کردن زیرلیوانی با وسایل دورریختنی
گالری آرایش عروس
خرید اینترنتی بلیط هواپیما ( ارزان تر از همه جا )
در سال جدید نگران کسب درآمد نباشید | کسب درآمد عالی
ویژه تابستان 97 | امسال را متفاوت تجربه کنید
فرش دستباف|انواع فرش دستباف از لحاظ ابعاد
فرش دستباف|انواع فرش دستباف از لحاظ ابعاد
آموزش درست کردن کارت پستال سه بعدی به شکل ستاره
آموزش درست کردن کارت پستال سه بعدی به شکل ستاره
تابلو فرش و نحوه شستشوی آن
تابلو فرش و نحوه شستشوی آن
آموزش درست کردن شکوفه های زیبا با روبان
آموزش درست کردن شکوفه های زیبا با روبان
آموزش درست کردن کاسه طرحدار
آموزش درست کردن کاسه طرحدار
فرش و رازهایی درباره خرید آن
فرش و رازهایی درباره خرید آن
شستن فرش |اصول شستشوی فرش و قالی
شستن فرش |اصول شستشوی فرش و قالی
آموزش درست کردن پازل نمدی زیبا برای کودکان
آموزش درست کردن پازل نمدی زیبا برای کودکان
فیلم پرشین ویامیران پرواز