چرا نوجوانان از خانواده فاصله می‌گیرند؟ + راهکارهای روان‌شناس کودک و نوجوان

دلایل فاصله گرفتن نوجوانان از خانواده موضوع گفت‌وگوی مهسا ساداتی، روان‌شناس کودک و نوجوان، با خبرنگار ایرنازندگی است. او با اشاره به تفاوت‌های نسلی میان نوجوانان امروز و نسل‌های گذشته می‌گوید: «نوجوانان نسل جدید در شرایط متفاوتی رشد کرده‌اند و تفاوت‌هایی با نسل‌های پیشین دارند. ارتباط‌گیری نسل گذشته تا حدی متأثر از زندگی در خانواده‌های پرجمعیت‌تر و شرایط اجتماعی خاص آن دوره بوده است، در حالی که نوجوانان امروز به دلیل شرایط اجتماعی و اقتصادی موجود، ممکن است خلق پایین‌تر، رضایت کمتر از زندگی و انگیزه‌های ضعیف‌تری داشته باشند.» به گفته او، این تفاوت‌ها گاهی باعث می‌شود نوجوانان احساس کنند مورد پذیرش والدین قرار نمی‌گیرند و به همین دلیل از ورود به جمع خانواده یا تعامل با والدین خودداری می‌کنند.

مطالب مرتبط با «دلایل فاصله گرفتن نوجوانان از خانواده»: «دلایل اصلی طلاق عاطفی و راهکارهای کاهش آن در خانواده‌های ایرانی»

دلایل فاصله گرفتن نوجوانان از خانواده

مهسا ساداتی تأکید می‌کند: «این مسئله الزاماً از سوی نوجوانان ایجاد نمی‌شود، بلکه در بسیاری از موارد ریشه در رفتار و شیوه مواجهه والدین دارد. والدین گاهی نمی‌توانند فضای امن و پذیرا برای نوجوان فراهم کنند تا او تمایل به حضور در جمع خانواده و گفت‌وگو داشته باشد.» ساداتی توضیح می‌دهد: «نوجوانان در بسیاری از موارد هنگام بیان اعتقادات، عقاید، روابط و دوستی‌های خود با واکنش‌های تند خانواده مواجه می‌شوند و همین تجربه‌های منفی باعث می‌شود تصمیم بگیرند وارد جمع خانواده نشوند، صحبت نکنند و ارتباط کمتری برقرار کنند.»

🧠 آسیب‌های پنهان سکوت نوجوان

ساداتی درباره اثرات سکوت طولانی نوجوانان در خانواده می‌گوید: «وقتی نوجوان از سوی خانواده پذیرفته نشود و وارد فاز سکوت شود، در واقع به مرحله‌ای از تسلیم می‌رسد و دیگر تمایلی به برقراری ارتباط ندارد. نوجوان در این وضعیت احساس می‌کند هیچ‌کس شبیه او نیست و سطح مقاومتش آن‌قدر افزایش می‌یابد که ترجیح می‌دهد هیچ چیز درباره خود در خانواده مطرح نکند.» او تأکید می‌کند: «نخستین پیامد این وضعیت، آسیب به مهارت حل مسئله و گفت‌وگو در نوجوان است. اگر چنین نوجوانی در آینده در موقعیت‌های مدیریتی یا نقش‌های بزرگ‌تر قرار گیرد، بدون گفت‌وگو و تعامل، کار خود را انجام می‌دهد؛ زیرا مهارت حل مسئله و گفت‌وگو در او پرورش نیافته است.»

🛑 چرا نوجوان با خانواده حرف نمی‌زند؟

ساداتی درباره ایجاد فضای امن برای گفت‌وگوی نوجوان با خانواده می‌گوید: «در گفت‌وگو با نوجوانان باید گفت‌وگوی بدون ارزیابی داشته باشیم. بسیاری از والدین می‌گویند نوجوان با دیگران به‌خوبی صحبت می‌کند اما با خانواده ارتباط نمی‌گیرد و این مسئله به دلیل احساس قضاوت شدن است.» او با اشاره به زبان و واژگان مورد استفاده نوجوانان بیان می‌کند: «نوجوانان به دلیل شرایط سنی خود از واژگان خاصی استفاده می‌کنند که در دوره سنی آنان رایج و به‌روز است و بسیاری از خانواده‌ها نسبت به این الفاظ حساسیت نشان می‌دهند و می‌گویند چنین گفتاری در خانواده ما پذیرفته نیست.» ساداتی تأکید می‌کند که نوجوانان در گفتار خود از همسالانشان پیروی می‌کنند نه از خانواده و این مرحله گذراست و گفتار آنان در آینده به حالت عادی بازمی‌گردد.

دلایل فاصله گرفتن نوجوانان از خانواده

📊 جدول نشانه‌های جدی فاصله نوجوان از خانواده (نیاز به مشاوره)

🗣️ راهکارهایی برای ایجاد فضای امن گفت‌وگو

• گفت‌وگوی بدون ارزیابی و قضاوت داشته باشید.
• واژگان رایج در سن نوجوانی را بپذیرید و حساسیت نشان ندهید.
• به عقاید نوجوان (از جمله عقاید جنسیتی یا پذیرش گروه‌ها) اجازه بیان بدهید بدون برخورد تند.
• فعالیت‌های مشترک متناسب با علایق نوجوان انجام دهید (مثل همراهی در دیدن فیلم مورد علاقه‌اش).
• احترام به عقاید نوجوان را در رفتار خانواده نشان دهید، نه فقط در گفت‌وگو.

❓ سوالات متداول درباره فاصله گرفتن نوجوانان از خانواده

💡 جمع‌بندی

مهسا ساداتی، روان‌شناس کودک و نوجوان، تأکید می‌کند خانواده‌ها باید با گفت‌وگوی بدون قضاوت، پذیرش تغییرات نسلی و احترام به عقاید نوجوان، فضای امنی برای ارتباط ایجاد کنند. سکوت یا پرخاشگری نوجوان، پیام خاموش قضاوت‌های خانوادگی است. در صورت مشاهده علائم شدید حتماً از مشاور کمک بگیرید.