کلاس آنلاین و دلیل اصلی رفتن کودکان به سمت بازی موبایل چیست؟

کلاس آنلاین زمانی سخت می‌شود که کودک در میانه درس ناگهان از محیط آموزشی خارج می‌شود و وارد بازی موبایل می‌شود؛ موضوعی که به گزارش پرشین وی به نقل از فارس ریشه در فشار شناختی، بی‌ثباتی محیط و فرسودگی تحصیلی دارد و با ایجاد ساختار، نشانه‌های بصری و نظم می‌توان آن را کنترل کرد.

چرا کودکان وسط کلاس آنلاین بازی را انتخاب می‌کنند؟

بسیاری از والدین می‌گویند کودکشان در میانه درس ناگهان از کلاس خارج می‌شود و وارد بازی موبایل می‌شود؛ رفتاری که مستقیماً باعث افت یادگیری شده است. دکتر مهشید تجربه‌کار، عضو هیأت علمی روان‌شناسی دانشگاه شهید باهنر کرمان و رئیس مرکز مشاوره، سلامت و سبک زندگی این دانشگاه، در گفت‌وگو با فارس تأکید می‌کند اگر والدین علت‌ها، نشانه‌های هشدار و راهکارهای دقیق را ندانند، تلاش‌هایشان معمولاً نتیجه معکوس می‌دهد. در این گزارش چرایی این رفتار و مجموعه‌ای از راهکارهای روشن و قابل‌اجرا برای والدین ارائه می‌شود.

خانه کوچک مسئله نیست؛ بی‌ثباتی محل مطالعه مشکل می‌سازد

دکتر تجربه کار با اشاره به اینکه بسیاری از کلاس‌ها روی موبایل برگزار می‌شود، گفت: وقتی کودک مطلب را نمی‌فهمد، مغز گرفتار فشار شناختی می‌شود و به دنبال رهایی فوری می‌گردد. ازآنجاکه بازی روی همان دستگاه قرار دارد، تنها یک لمس کافی است تا کودک از فضای درس جدا شود. این رفتار از جنس بی‌مسئولیتی نیست؛ یک واکنش عصبی طبیعی در برخورد با استرس است.

او درباره فضای مطالعه توضیح داد: کوچک بودن خانه به‌خودیِ‌خود باعث افت تمرکز نمی‌شود، اما بی‌ثباتی در محل درس می‌تواند این مشکل را ایجاد کند. جابه‌جایی بین اتاق‌ها، میز ناهارخوری، تخت و هال باعث می‌شود مغز هر بار دوباره تلاش کند با فضا سازگار شود. یک گوشه ثابت، حتی اگر کوچک باشد، ظرفیت یادگیری را چند برابر بالا می‌برد.

او تأکید کرد کودکان بیش از همراهی لحظه‌به‌لحظه والدین به وجود ساختار نیاز دارند. این ساختار با سه ابزار ساده شکل می‌گیرد: محیط ثابت، برنامه مشخص و نشانه‌های بصری. به گفته او، اگر این سه مورد فراهم شود حتی غیبت والد در خانه هم مانع یادگیری نیست.

او توضیح داد: نشانه بصری یعنی علامتی که بدون نیاز به تذکر والد، به کودک می‌گوید الان زمان کلاس است. این نشانه‌ها مغز را شرطی می‌کنند و به‌مرور باعث همکاری بیشتر می‌شوند. نمونه‌هایی که دکتر تجربه کار معرفی می‌کند شامل این موارد است: چراغ‌مطالعه‌ای که فقط هنگام کلاس روشن می‌شود، لیوان آب یا قمقمه‌ای که فقط در زمان درس روی میز قرار می‌گیرد، کاغذ رنگی کوچکی که روی آن نوشته شده: وقت کلاس، یک زنگ کوچک یا تایمر برای اعلام شروع و پایان، یا حتی یک زیرانداز کوچک مخصوص ساعت درس. به گفته او این نشانه‌ها همان نقشی را دارند که زنگ مدرسه برای دانش‌آموز ایفا می‌کند.

دکترتجربه کار توضیح داد منظور از نویز سفید، صداهای یکنواخت و بدون کلام است؛ مثل صدای پنکه، صدای هود آشپزخانه یا اپلیکیشن‌های مخصوص نویز سفید. این صداها مزاحم نیستند و به مغز کمک می‌کنند صداهای پراکنده و حواس‌پرت‌کن اطراف را فیلتر کند. به گفته او، نویز سفید برای کودکانی که در خانه‌های شلوغ درس می‌خوانند بسیار مؤثر است.

او تأکید کرد کودکان توان تحلیل اخبار بحران را ندارند و معمولاً برداشت‌های ناقص و احساسی از خبرهای تلخ پیدا می‌کنند. به همین دلیل مواجهه مکرر با اخبار می‌تواند اضطراب آن‌ها را بالا ببرد و تمرکز درسی را کاهش دهد.

رئیس مرکز مشاوره دانشگاه هشدار داد: والدینی که کنار کودک می‌نشینند و پاسخ‌ها را می‌گویند، ناخواسته پیام ناتوانی منتقل می‌کنند. کودک به‌تدریج باور می‌کند بدون کمک والد قادر به انجام تکالیف نیست و همین وابستگی، افت انگیزه و کاهش اعتمادبه‌نفس را به دنبال دارد.

دکترتجربه‌کار گفت: فرسودگی تحصیلی یکی از مهم‌ترین عوامل پناه‌بردن کودک به موبایل است. کودک فرسوده تحمل فشار درس را ندارد و مغز او به سمت فعالیت‌های سریع و لذت‌بخش می‌رود. نشانه‌های فرسودگی شامل این موارد است: نشانه‌های جسمی مانند سردرد، دل‌درد و خستگی بی‌دلیل، نشانه‌های رفتاری مثل بی‌قراری، بی‌حوصلگی هنگام شروع کلاس یا درخواست مکرر برای فقط پنج دقیقه استراحت، و نشانه‌های عاطفی شامل تحریک‌پذیری، گریه‌های ناگهانی یا چسبیدن مداوم به موبایل می‌شود.

این روان‌شناس مجموعه‌ای از اقدام‌های کاربردی را معرفی کرد: برنامه روزانه مشخص باشد، جمله‌های والد کوتاه و بدون تنش باشد، هر تلاش کوچک کودک همان لحظه تأیید شود، کودک در چند مورد کوچک حق انتخاب داشته باشد، استفاده از نشانه‌های بصری ضروری است، استراحت کوتاه هر ۳۰ تا ۴۵ دقیقه، تشویق‌های غیرمادی مؤثرترند، مقایسه کودک با دیگران ممنوع، آرامش والد بسیار مهم است و کودک باید احساس امنیت برای اشتباه داشته باشد.

دکتر تجربه‌کار در پایان گفت: خروج کودک از کلاس و رفتن به بازی نشانه ضعف او نیست؛ نشان می‌دهد ساختار یادگیری در خانه نیاز به بازتنظیم دارد. با ایجاد ثبات، نشانه‌های بصری و کمی نظم پیوسته، والدین می‌توانند فرار از درس را متوقف و همکاری کودک را افزایش دهند.