بیوگرافی نوشین تبریزی؛ از تالاب هشیلان تا مرد سه هزار چهره

نوشین تبریزی بازیگر، نمایشنامه‌نویس و کارگردان تئاتر است؛ هنرمندی که کارنامه‌اش از اجراهای اجتماعی روی صحنه تا حضور در فیلم‌ها و مجموعه‌های کمدی گسترده شده است. نام او برای تماشاگران تئاتر با «طعم آلوی جنگلی»، «گنجفه» و «تالاب هشیلان» پیوند دارد و مخاطبان تصویر نیز او را در آثاری مانند «رگ خواب»، «هیولا»، «روزی روزگاری مریخ» و «سال گربه» دیده‌اند. در این مطلب پرشین‌وی، زندگی حرفه‌ای، همسر، آثار و تازه‌ترین فعالیت‌های ثبت‌شده او را مرور می‌کنیم.

بیوگرافی نوشین تبریزی و آغاز فعالیت حرفه‌ای

در معرفی رسمی منتشرشده به مناسبت حضور او در هیئت انتخاب متون هفدهمین جشنواره ملی تئاتر رضوی، نوشین تبریزی دانش‌آموخته دانشکده هنر و معماری معرفی شده است. خبرگزاری مهر در گزارش ۱۹ دی ۱۴۰۲، آغاز فعالیت حرفه‌ای او را سال ۱۳۷۸ ثبت کرده است. بنابراین مسیر هنری او سال‌ها پیش از حضور پررنگ‌ترش در فیلم و سریال شکل گرفته بود.

در همان معرفی، نام نمایش‌هایی چون «موش توی پیت حلبی»، «نیازمندی‌ها»، «بوتولیسم»، «محبوبه‌ها» و «رومئو و ژولیت» در کنار دیگر آثار تئاتری او آمده است. نکته مهم در خواندن این کارنامه، توجه به مسئولیت‌های متفاوت اوست؛ در یک پروژه نویسنده بوده، در پروژه‌ای کارگردانی کرده و در اثری دیگر به عنوان بازیگر حضور داشته است. این تفاوت، تصویر دقیق‌تری از فعالیت او به دست می‌دهد.

سال‌های فعالیت در تئاتر؛ پیش از شناخته‌شدن در تصویر

آرشیو خبرهای ایسنا در تیر ۱۳۸۶، نام نوشین تبریزی را در میان گروه‌های در حال تمرین برای ششمین جشنواره سراسری تئاتر بانوان ثبت کرده است. چنین گزارش‌هایی نشان می‌دهند که حضور او در فضای حرفه‌ای نمایش، محدود به آثار دهه نود یا دوره فعالیت در شبکه نمایش خانگی نیست.

برای دنبال‌کردن این دوره، بهتر است به اجراهای مشخص توجه کنیم. خبرهای مربوط به «خانه پدری»، «طعم آلوی جنگلی» و «گنجفه» نشان می‌دهند که کارگردانی و ساختن جهان یک نمایش، بخشی اساسی از فعالیت او بوده است. در این آثار، انتخاب بازیگر، شکل روابط شخصیت‌ها و شیوه قرارگرفتن قصه در فضای صحنه، در کنار متن اهمیت پیدا می‌کنند. از همین مسیر می‌توان فهمید چرا معرفی او فقط با عنوان بازیگر، بخش بزرگی از کارنامه‌اش را نادیده می‌گیرد.

همسر نوشین تبریزی؛ افشین سلیمان‌پور

افشین سلیمان‌پور، بازیگر و مدرس تئاتر، همسر نوشین تبریزی بود. گزارش درگذشت او در رسانه تخصصی سی‌ویک‌نما، این نسبت خانوادگی را با نقل تأیید خبر از سوی تبریزی ثبت کرده است. سلیمان‌پور شامگاه ۲۸ فروردین ۱۴۰۰ درگذشت و مراسم خاکسپاری او ۳۱ فروردین در قطعه هنرمندان بهشت زهرا برگزار شد.

رابطه این دو هنرمند در کارنامه حرفه‌ای‌شان نیز دیده می‌شود. نام افشین سلیمان‌پور در گروه بازیگران نمایش‌هایی مانند «خانه پدری»، «طعم آلوی جنگلی»، «گنجفه» و «تالاب هشیلان» آمده است. این همکاری‌های ثبت‌شده، بخش مهمی از پیوند زندگی و فعالیت تئاتری آنان را نشان می‌دهد.

خانه پدری؛ کارگردانی در کارگاه نمایش

خبرگزاری مهر در شهریور ۱۳۹۱ از آغاز اجرای «خانه پدری» به کارگردانی نوشین تبریزی در کارگاه نمایش مجموعه تئاترشهر خبر داد. اجرا از ۲۰ شهریور شروع شده بود و این اثر پیش‌تر در بخش چشم‌انداز تئاتر ایران جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر حضور داشت.

فریبا خادمی، مجید آهنگران، دلارا نوشین، محمدعلی حسینعلی‌پور، محمدرضا مالکی، افشین سلیمان‌پور، مریم داننده، ماه‌گل مهر و پژمان عبدی در فهرست بازیگران این اجرا ثبت شده‌اند. سلیمان‌پور همچنین مشاور کارگردان بود. محل اجرا و ترکیب گروه، این اثر را به یکی از نقاط قابل پیگیری در دوره کارگردانی تبریزی تبدیل می‌کند؛ دوره‌ای که با اجراهای عمومی و حضور جشنواره‌ای همراه بود.

طعم آلوی جنگلی؛ سه نسل در یک خانه

نوشین تبریزی در گفت‌وگوی دی ۱۳۹۱ با مهر، «طعم آلوی جنگلی» را نمایشی اجتماعی و واقع‌گرا معرفی کرد. قصه در یک خانه می‌گذشت و چهار زن از سه نسل را کنار هم قرار می‌داد: مادری که با دو دختر و نوه‌اش زندگی می‌کند. این ساختار خانوادگی، امکان برخورد تجربه‌ها و نگاه‌های متفاوت را در یک فضای مشترک فراهم می‌کرد.

در معرفی گروه، مریم بوبانی مادر خانواده بود، رؤیا نونهالی و شیوا خسرومهر نقش دختران را داشتند و ماه‌گل مهر نقش نوه را بازی می‌کرد. حسین کشفی‌اصل، افشین سلیمان‌پور و محمدرضا مالکی نیز در گروه حضور داشتند. تبریزی نویسندگی و کارگردانی را بر عهده داشت و اثر برای سی‌ویکمین جشنواره تئاتر فجر آماده می‌شد. این نمایش نمونه روشنی از توجه او به خانواده و روابط میان زنان در نسل‌های مختلف است.

گنجفه؛ روایت اجتماعی در بستر تاریخ

گزارش تمرین نمایش «گنجفه» در هنرآنلاین، در دی ۱۳۹۳، وجه دیگری از کارگردانی نوشین تبریزی را نشان می‌دهد. او زمان وقوع قصه را فاصله سال‌های ۱۳۱۵ تا شهریور ۱۳۲۰ معرفی کرده بود؛ دوره‌ای که زندگی شخصیت‌ها با رخدادهای تاریخی هم‌زمان می‌شود. به توضیح او، هر شخصیت داستان جداگانه‌ای دارد و خلاصه‌کردن اثر به یک خط داستانی، حق دیگر شخصیت‌ها را ادا نمی‌کند.

تبریزی در همان گفت‌وگو از علاقه‌اش به تاریخ و اهمیت شناخت آن سخن گفت. شیوه اجرایی و طراحی دکور را واقع‌گرا توصیف کرد و بر تناسب فضای اجرا با میزانسن‌ها تأکید داشت. یعقوب صباحی، پژمان جمشیدی، افشین سلیمان‌پور، فریبا خادمی، الهام شعبانی، محمد حق‌شناس، لیندا کیانی و محمدرضا مالکی از بازیگران معرفی‌شده بودند. در این تجربه، تاریخ زمینه‌ای برای روایت زندگی آدم‌ها بود.

بازیگری در اولیور توئیست

در کنار کارگردانی، حضور در گروه بازیگران آثار دیگران نیز بخشی از فعالیت صحنه‌ای تبریزی است. اصغر خلیلی در گفت‌وگوی خرداد ۱۳۹۳ با مهر، نام او را در میان بازیگران نمایش «اولیور توئیست» اعلام کرد. این پروژه با نگاه به رمان چارلز دیکنز و توجه به مسائل کودکان کار آماده می‌شد و بخش‌هایی از آن اجرای موسیقایی داشت.

پرستو گلستانی، نرگس محمدی، فرزاد حسنی، سیروس همتی، حمید منوچهری، امیر کربلایی‌زاده و الهام شعبانی نیز در فهرست اعلام‌شده حضور داشتند. این سابقه از آن جهت قابل توجه است که تبریزی را در موقعیت بازیگر یک گروه بزرگ نشان می‌دهد؛ موقعیتی متفاوت با نمایش‌هایی که متن و هدایت اجرا را خودش بر عهده داشت.

تالاب هشیلان؛ خانواده و انتخاب‌های دشوار

«تالاب هشیلان» یکی از عنوان‌های شناخته‌شده در کارنامه نویسندگی و کارگردانی نوشین تبریزی است. او در گفت‌وگوی بهمن ۱۳۹۸ با هنرآنلاین، اثر را درامی اجتماعی درباره خانواده‌ای ساکن تهران معرفی کرد. نمایش هفت شخصیت داشت و به تأثیر شرایط اجتماعی بر زندگی خانوادگی می‌پرداخت؛ هر شخصیت نیز قصه و موقعیت خاص خود را داشت.

تبریزی سبک اجرا را واقع‌گرا و قصه‌گو توصیف کرد. نمایش در مهر همان سال در تالار قشقایی مجموعه تئاترشهر اجرا شده بود و در برنامه سی‌وهشتمین جشنواره تئاتر فجر نیز قرار گرفت. در نگاه او، تجربه‌ها و مشاهدات اجتماعی می‌توانند مواد اولیه شکل‌گیری یک نمایشنامه باشند. همین توضیح، نسبت این اثر با دغدغه‌های نویسنده را روشن‌تر می‌کند.

اتابک نادری درباره متن چه گفت؟

اتابک نادری، بازیگر نقش یوسف، در گفت‌وگوی مهر درباره «تالاب هشیلان»، ساختار متن و هماهنگی گروه را از دلایل پذیرش نقش دانست. او انتخاب‌های شخصیت‌ها را زمینه شکل‌گیری تراژدی توصیف کرد و به اهمیت ایجاز در روایت اشاره داشت. این ارزیابی، نظر یکی از بازیگران اثر است و کمک می‌کند کیفیت‌های مورد توجه گروه اجرایی را بشناسیم.

در فهرست بازیگران این اجرا، علاوه بر نادری و تبریزی، نام افشین سلیمان‌پور، مسعود شاکرمی، یعقوب صباحی، محمد صدیقی‌مهر و آیه کیانپور ثبت شده است. کنار هم قرارگرفتن نقش نویسنده، کارگردان و بازیگر برای تبریزی در این پروژه، نمونه‌ای از فعالیت چندجانبه او در تئاتر است.

محبوبه‌ها و همکاری با ژاله صامتی

«محبوبه‌ها» از همکاری‌های نوشین تبریزی با ژاله صامتی است. گزارش ایسنا در آذر ۱۳۹۷، نویسندگی تبریزی و کارگردانی صامتی را ثبت کرده و از تمدید اجرای عمومی خبر داده است. نام این نمایش در معرفی حرفه‌ای تبریزی در خبرگزاری مهر نیز آمده است.

در گزارش دیگری که بانی‌فیلم به نقل از ایسنا منتشر کرده، تبریزی نویسنده و یکی از بازیگران اثر معرفی شده است. بنابراین نقش او در این پروژه فقط به تحویل متن پایان نمی‌یافت و تجربه اجرا را هم دربر می‌گرفت. برای شناخت این بخش از کارنامه‌اش، باید نویسندگی نمایش را از کارگردانی آن تفکیک کرد؛ کارگردان «محبوبه‌ها» ژاله صامتی است.

رومئو و ژولیت؛ نوشتن برای یک گروه اجرایی

همکاری نوشین تبریزی با سیما تیرانداز از بخش‌های مهم فعالیت نمایشنامه‌نویسی اوست. در نشست روزنامه صبا با عوامل «رومئو و ژولیت»، تبریزی توضیح داد که ایده متن در جریان گفت‌وگوهای مشترک با کارگردان شکل گرفته است. به گفته او، دو طرف درباره موضوع و قصه بحث می‌کردند و پس از رسیدن به نقطه مشترک، نوشتن آغاز می‌شد.

این توضیح، نویسندگی را بخشی از تعامل با گروه نشان می‌دهد. نمایش از فضای پشت صحنه تئاتر استفاده می‌کرد، اما تبریزی تأکید داشت که تمام مضمون آن در پشت صحنه خلاصه نمی‌شود. ایسنا نیز در فروردین ۱۴۰۲، اجرای این متن به کارگردانی تیرانداز در عمارت نوفل لوشاتو را معرفی کرد؛ اجرایی که بازیگران حرفه‌ای و هنرجویان جوان را کنار هم قرار می‌داد.

خانه روشنی؛ از یک تجربه واقعی تا نمایشنامه

بابک قادری در گفت‌وگوی شهریور ۱۴۰۲ با مهر، روند همکاری‌اش با نوشین تبریزی در «خانه روشنی» را توضیح داد. ایده اولیه از تجربه او درباره ارث و میراث خانوادگی آمده بود. قادری چارچوب، شخصیت‌ها و ویژگی‌های آنان را با تبریزی در میان گذاشت و متن نمایش از دل این گفت‌وگوها نوشته شد.

قصه درباره خانواده‌ای است که در جریان تقسیم ارث با کشمکش و آشکارشدن رازها روبه‌رو می‌شوند. قادری فضای اجرا را واقع‌گرا توصیف کرد و گفت در بخش‌هایی، موقعیت‌های داستان به کمدی نزدیک می‌شود. منوچهر هادی تهیه‌کننده این اجرا بود. اهمیت این سابقه در کارنامه تبریزی، نشان‌دادن شیوه تبدیل تجربه‌های زندگی به شخصیت و موقعیت نمایشی است.

حضور در سینما؛ رگ خواب، جوجه‌تیغی و سال گربه

در فهرست آثار نوشین تبریزی در منظوم، نام «رگ خواب» به کارگردانی حمید نعمت‌الله ثبت شده است. این حضور، او را در کنار گروهی از بازیگران سینما از جمله لیلا حاتمی، کوروش تهامی و الهام کردا قرار داد. «هیولا»، «حرفه‌ای» و «ساخت ایران ۳» نیز در سوابق تصویری این پایگاه آمده‌اند.

فیلیمو در معرفی هنرمند، بازی در «مهمانی از کارائیب»، «جوجه‌تیغی»، «ساخت ایران ۳» و «روزی روزگاری مریخ» را ثبت کرده است. این فهرست، تنوع تجربه‌های تصویری او را نشان می‌دهد؛ تجربه‌هایی که در کنار فعالیت پیوسته‌اش در نمایشنامه‌نویسی قرار می‌گیرند.

جوجه‌تیغی

خبرگزاری مهر در آبان ۱۴۰۲، نام نوشین تبریزی را در گروه بازیگران نخستین فیلم بلند مستانه مهاجر در مقام کارگردان اعلام کرد. اکران سینمایی فیلم جوجه‌تیغی از ۲۴ آبان همان سال آغاز شد. حامد کمیلی، پانته‌آ پناهی‌ها، هادی کاظمی، آناهیتا درگاهی و هومن برق‌نورد از دیگر بازیگران معرفی‌شده بودند.

سال گربه

«سال گربه» به کارگردانی مصطفی تقی‌زاده و تهیه‌کنندگی سعید خانی، از دیگر آثار سینمایی اوست. در معرفی گروه این فیلم، نام تبریزی در کنار بهرام افشاری، سارا بهرامی، هومن برق‌نورد، شبنم قربانی و رضا رشیدپور آمده است. گزارش اکران خصوصی سال گربه، جزئیات بیشتری از این تجربه کمدی فانتزی و گروه سازنده آن ارائه می‌کند.

روزی روزگاری مریخ و تجربه کمدی در نمایش خانگی

«روزی روزگاری مریخ» از مجموعه‌هایی است که حضور تبریزی در آن در صفحه رسمی هنرمند در فیلیمو ثبت شده است. این تجربه را می‌توان در کنار دیگر کارهای کمدی او بررسی کرد. معرفی بازیگران سریال روزی روزگاری مریخ، ترکیب گروه و فضای این مجموعه را توضیح می‌دهد.

کنار هم گذاشتن این حضورها و نمایش‌های اجتماعی او، دو مسیر هم‌زمان را در کارنامه‌اش نشان می‌دهد: کار با قصه‌های خانوادگی و واقع‌گرا روی صحنه، و بازی در تولیدات تصویری با لحن‌ها و موقعیت‌های متفاوت. این تنوع، به معنای کنارگذاشتن تئاتر پس از ورود به تصویر نیست؛ متن‌های نمایشی تازه او نیز همین استمرار را نشان می‌دهند.

فعالیت‌های تازه؛ مرد سه هزار چهره و کلینیک رویا

تسنیم در گزارش ۱۲ شهریور ۱۴۰۵، نوشین تبریزی را از بازیگران مجموعه مرد سه هزار چهره معرفی کرد. این مجموعه به کارگردانی مهران مدیری و تهیه‌کنندگی جواد فرحانی، ادامه ماجراهای مسعود شصت‌چی است. مهران مدیری، غلامرضا نیکخواه، پروین قائم‌مقامی، پژمان بازغی، نصرالله رادش و محمد بحرانی نیز در گروه بازیگران حضور دارند.

در گزارش فروردین ۱۴۰۵ همین خبرگزاری، نام تبریزی در فهرست بازیگران سریال کلینیک رویا آمده است. این اثر به کارگردانی سجاد مهرگان و تهیه‌کنندگی علی‌اکبر تحویلیان، قصه‌ای درام‌ـ‌کمدی با گستره زمانی چند دهه دارد. این دو خبر، ادامه حضور او در تولیدات تلویزیونی را در کنار سوابق سینمایی و نمایش خانگی ثبت می‌کنند.

نویسندگی فینگر فود در سال ۱۴۰۴

هنرآنلاین در آذر ۱۴۰۴ از اجرای نمایش «فینگر فود» با متن نوشین تبریزی و کارگردانی سیما تیرانداز خبر داد. این اجرا برای سالن چهارسوی مجموعه تئاترشهر معرفی شده بود و تهیه‌کنندگی آن را محمد نظری بر عهده داشت. فهیمه امن‌زاده و مارال جمال‌پناه بازیگران اعلام‌شده بودند.

قصه درباره زنی در دهه شصت است که برای یافتن خوشبختی سفری را آغاز می‌کند. این متن، نمونه‌ای تازه‌تر از توجه تبریزی به شخصیت زن و تجربه زندگی اوست؛ موضوعی که پیش‌تر نیز در معرفی «طعم آلوی جنگلی» و «تالاب هشیلان» دیده می‌شد، هرچند هر اثر قصه و موقعیت مستقل خود را دارد.

گفت‌وگوی دی ۱۴۰۴؛ اهمیت طنز و خلاقیت

خبرگزاری رضوی در ۶ دی ۱۴۰۴ گفت‌وگویی با نوشین تبریزی، نویسنده و داور پیشین جشنواره رضوی، منتشر کرد. محور اعلام‌شده این گفت‌وگو، ظرفیت طنز و خلاقیت در تئاتر رضوی بود. او در معرفی این مصاحبه، بر پرداخت هنرمندانه و فاصله‌گرفتن از کلیشه برای ارتباط با مخاطب امروز تأکید کرده است.

این موضوع با سابقه حضور او در هیئت انتخاب متون جشنواره ارتباط دارد. مهر در دی ۱۴۰۲، تبریزی، هوشنگ هیهاوند و ایوب آقاخانی را اعضای این هیئت معرفی کرده بود؛ گروهی که بررسی ۱۴۵ متن متقاضی را آغاز کردند. این مسئولیت، وجه دیگری از فعالیت او را در کنار تولید و اجرای نمایش نشان می‌دهد.

جدول گزیده آثار نوشین تبریزی

خط زمانی فعالیت هنری

• ۱۳۷۸: آغاز فعالیت حرفه‌ای، بنا بر معرفی رسمی منتشرشده در مهر.
• ۱۳۸۶: ثبت حضور گروه او در تمرین‌های جشنواره تئاتر بانوان.
• ۱۳۹۱: اجرای خانه پدری و آماده‌سازی طعم آلوی جنگلی برای جشنواره فجر.
• ۱۳۹۳: حضور در گروه اولیور توئیست و تمرین گنجفه.
• ۱۳۹۷: اجرای محبوبه‌ها به کارگردانی ژاله صامتی.
• ۱۳۹۸: اجرای تالاب هشیلان در تالار قشقایی.
• ۱۴۰۲: اجرای متن‌های رومئو و ژولیت و خانه روشنی؛ معرفی در هیئت انتخاب متون جشنواره رضوی.
• ۱۴۰۴: معرفی اجرای فینگر فود و انتشار گفت‌وگو با خبرگزاری رضوی.
• ۱۴۰۵: ثبت نام او در خبرهای رسمی مرد سه هزار چهره و کلینیک رویا.

پرسش‌های متداول

نوشین تبریزی فقط بازیگر است؟

خیر؛ او در تئاتر به عنوان نمایشنامه‌نویس و کارگردان نیز فعالیت دارد. تالاب هشیلان از نمونه‌های حضور او در هر سه مسئولیت است.

همسر نوشین تبریزی چه کسی بود؟

زنده‌یاد افشین سلیمان‌پور، بازیگر و مدرس تئاتر، همسر او بود و در چند نمایش نیز با او همکاری داشت.

کدام آثار تازه‌تر او معرفی شده‌اند؟

متن نمایش فینگر فود در سال ۱۴۰۴ و حضور در گروه بازیگران مرد سه هزار چهره و کلینیک رویا در خبرهای سال ۱۴۰۵ ثبت شده‌اند.

منابع

• خبرگزاری مهر؛ معرفی هیئت انتخاب متون هفدهمین جشنواره تئاتر رضوی، ۱۹ دی ۱۴۰۲.
• ایسنا؛ خبرهای حوزه سینما و تئاتر، تیر ۱۳۸۶؛ خبرهای تئاتر و سینما، آذر ۱۳۹۷؛ گفت‌وگو با سیما تیرانداز، فروردین ۱۴۰۲.
• مهر؛ آغاز اجرای خانه پدری، شهریور ۱۳۹۱؛ گفت‌وگوی طعم آلوی جنگلی، دی ۱۳۹۱؛ معرفی اولیور توئیست، خرداد ۱۳۹۳.
• هنرآنلاین؛ گزارش تمرین گنجفه، دی ۱۳۹۳؛ گفت‌وگوی تالاب هشیلان، بهمن ۱۳۹۸؛ معرفی فینگر فود، آذر ۱۴۰۴.
• مهر؛ گفت‌وگو با اتابک نادری درباره تالاب هشیلان، مهر ۱۳۹۸؛ گفت‌وگو با بابک قادری درباره خانه روشنی، شهریور ۱۴۰۲؛ خبر اکران جوجه‌تیغی، آبان ۱۴۰۲.
• روزنامه صبا؛ نشست عوامل رومئو و ژولیت، «حس زندگی روی صحنه جریان دارد».
• سی‌ویک‌نما؛ گزارش درگذشت و خاکسپاری افشین سلیمان‌پور، فروردین ۱۴۰۰.
• بانی‌فیلم به نقل از ایسنا؛ معرفی نویسنده و بازیگر نمایش محبوبه‌ها.
• فیلیمو و منظوم؛ معرفی هنرمند و سوابق تصویری؛ ایسنا، معرفی گروه سال گربه.
• تسنیم؛ معرفی کلینیک رویا، ۲۹ فروردین ۱۴۰۵؛ شروع مرد سه هزار چهره، ۱۲ شهریور ۱۴۰۵.
• خبرگزاری رضوی؛ معرفی گفت‌وگوی نوشین تبریزی درباره طنز و خلاقیت در تئاتر رضوی، ۶ دی ۱۴۰۴.