نظر واقعی عباس کیارستمی درباره ژان لوک گدار فاش شد

عباس کیارستمی، فیلمساز برجسته ایرانی، همواره مورد توجه و گاهی نیز مورد انتقاد چهره‌های سرشناس سینمای جهان بوده است. یکی از این چهره‌ها، ژان لوک گدار، فیلمساز نوآور فرانسوی است که اظهارنظرهای متناقضی درباره آثار و جایگاه کیارستمی داشته است. در سال ۲۰۰۷، همزمان با برگزاری بزرگداشتی برای کیارستمی در موزه هنرهای مدرن نیویورک (MoMA)، او در یک کلاس آموزشی نه روزه در کالج هانتر منهتن نیز حضور یافت. در این دوره فشرده، کیت اوهلیچ، منتقد و روزنامه‌نگار، فرصتی یافت تا با کیارستمی مصاحبه‌ای انجام دهد. در پایان این مصاحبه، سوالی درباره نظر کیارستمی نسبت به نقل قول معروف گدار مطرح شد که پاسخ‌های او دیدگاه‌های جالبی را درباره سینما، نقد و ماندگاری آثار آشکار ساخت.

این مصاحبه فرصتی مغتنم بود تا از زبان خود کیارستمی، درباره برداشت او از نظرات گدار و همچنین دیدگاه کلی‌اش نسبت به ارزش‌گذاری آثار سینمایی مطلع شویم. کیارستمی با نگاهی واقع‌بینانه به نقدها و اظهارنظرها می‌نگریست و معتقد بود که زمان، معیار نهایی سنجش کیفیت و ماندگاری یک اثر سینمایی است. او بر این باور بود که نباید اظهارنظرها را بیش از حد جدی گرفت، زیرا ارزش واقعی یک فیلم در طولانی‌مدت و پس از گذشت سال‌ها مشخص می‌شود.

واکنش کیارستمی به اظهارنظرهای گدار

عباس کیارستمی در پاسخ به سوالی درباره نقل قول منتسب به ژان لوک گدار، ابتدا تردید خود را نسبت به صحت این نقل قول ابراز داشت. او گفت: «فکر نمی‌کنم این جمله را گدار گفته باشد. اگر در جایی آن را گفته در جایی دیگر حرفش را پس گرفت.» سپس به اظهارنظرهای متناقض گدار اشاره کرد و گفت: «درباره من گدار گفته: «فقط یکی از فیلم‌های کیارستمی را دوست دارم.» در یکی از اظهار نظرهای اخیرش هم گفت: «کیارستمی سینما را به جاده غلطی برده است.» در مقطعی به چشم گدار عالی بودم. حالا از چشمش افتاده‌ام.» این سخنان نشان می‌دهد که کیارستمی با نوسانات نظر گدار آشنا بوده و آن را امری طبیعی در فضای نقد هنری می‌دانست.

اهمیت زمان در سنجش ارزش آثار سینمایی

کیارستمی در ادامه مصاحبه، دیدگاه خود را درباره چگونگی ارزیابی آثار سینمایی تشریح کرد. او تاکید داشت که نباید اظهارنظرها را زیاد جدی گرفت و معیار اصلی سنجش کیفیت فیلم‌ها، گذر زمان است. «عیار فیلم‌ها را زمان مشخص می‌کند. نه میزان فروش یا تعداد جوایز و هرچه بازار می‌گوید برای آن مقطع خوب است. مساله زمان است. اگر فیلمی پس از ۳۰ سال خوب باشد؛ فیلم خوبی است.» این جمله نشان‌دهنده باور عمیق کیارستمی به ماندگاری هنر و تاثیر آن بر نسل‌های آینده است. او معتقد بود که موفقیت‌های کوتاه‌مدت و تجاری، نمی‌توانند ملاک درستی برای ارزیابی یک اثر هنری باشند.

قضاوت نهایی درباره کیفیت فیلم

کیارستمی در تکمیل صحبت‌های خود، به تجربه شخصی‌اش در بازبینی آثار کارگردانانی که در جوانی تحسین می‌کرده، اشاره کرد. او گفت: «در همان چند ماه اول ساخته شدن فیلم می‌فهمید که فیلم کیفیت دارد یا ندارد. پس از ۳۰ سال می‌توانید اظهار نظر کنید که فیلم قدرتش را حفظ کرده است یا نه. اخیراً چند فیلم از فیلمسازی را تماشا کردم که در جوانی او را تحسین می‌کردم و نتوانستم باور کنم. اصلاً فیلم‌ها را دوست نداشتم.» این تجربه شخصی، دیدگاه او را مبنی بر اینکه قضاوت نهایی درباره یک اثر هنری نیازمند گذشت زمان و فاصله گرفتن از هیجانات اولیه است، تقویت می‌کند. اوهلیچ در ادامه نام آن کارگردان را پرسید، اما کیارستمی به دلیل احترام به نام بزرگ آن هنرمند، از ذکر نام خودداری کرد و گفت: «چنان نام بزرگی دارد که از بردن اسمش واهمه دارم. نام او را آوردن خطرناک است.»

“ارزش واقعی یک اثر سینمایی نه در هیاهوی زمانه و نه در قضاوت‌های زودگذر، بلکه در توانایی آن برای حفظ ارتباط با مخاطب در طول دهه‌ها نهفته است.”