سامانه ثبت ادعای اسناد غیررسمی | مهلت ۲ ساله برای ثبت ادعا

سامانه ثبت ادعای اسناد غیررسمی با هدف ساماندهی معاملات انجام شده با قولنامه‌های عادی و اسناد غیر رسمی، به صورت رسمی برای بخشی از اسناد حدنگاری راه‌اندازی شد. اعظم قویدل، سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، با تشریح جزئیات این سامانه که با نام «سامانه کاتب» نیز شناخته می‌شود، از آغاز رسمی اجرای سامانه ثبت ادعا برای اسناد حدنگاری صادر شده در بازه زمانی مشخص خبر داد.

سامانه ثبت ادعا چیست و برای چه اسنادی راه‌اندازی شده است؟

سامانه ثبت ادعای اسناد غیررسمی که در قانون با عنوان «سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی» از آن یاد می‌شود، در ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول پیش‌بینی شده بود. به دستور رئیس قوه قضاییه، این سامانه برای اسناد مالکیت حدنگاری که از تاریخ اول فروردین ۱۳۹۶ تا ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ صادر شده‌اند، به صورت رسمی راه‌اندازی شده است. به عبارت دیگر، اگر شخصی برای عین یا منافع ملکی که سند مالکیت آن در این بازه زمانی صادر شده، ادعایی داشته باشد، از اول خرداد ۱۴۰۵ فرصت دارد ادعای خود را در این سامانه ثبت کند.

مهلت قانونی ثبت ادعا چقدر است؟

سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در این باره توضیح داده است که متقاضیان از اول خرداد ۱۴۰۵ به مدت دو سال فرصت دارند ادعای خود را در سامانه ثبت کنند. اما این پایان کار نیست. پس از ثبت ادعا در سامانه، فرد دو سال دیگر نیز مهلت خواهد داشت تا اقدامات قانونی لازم را برای اثبات حق خود انجام دهد. این فرصت دو مرحله‌ای، به صاحبان حقوق واقعی اجازه می‌دهد بدون فشار زمانی غیرمنطقی، روند قانونی را طی کنند. قویدل تأکید کرده که راه‌اندازی رسمی سامانه برای اسناد حدنگاری پس از سال ۱۳۹۶، به این معنا نیست که سایر افراد امکان ثبت ادعا ندارند؛ بلکه فقط مهلت قانونی دو ساله از اول خرداد ۱۴۰۵ برای این دسته از املاک محاسبه می‌شود و سایر افراد نیز می‌توانند ادعاهای خود را در سامانه ثبت کنند.

جدول جزئیات سامانه ثبت ادعا (کاتب)

ثبت ادعا در سامانه کاتب چگونه انجام می‌شود؟

سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور درباره نحوه ثبت ادعا در سامانه توضیح داده است که فرآیند بسیار ساده طراحی شده و راهنمای لازم نیز در خود سامانه پیش‌بینی شده است. متقاضی ابتدا باید دارای خط تلفن همراه به نام خود باشد و در سامانه ثنا ثبت‌نام کرده باشد. سپس با مراجعه به درگاه «کاتب» به نشانی kateb.ir و ورود به بخش قانون الزام، وارد سامانه ثبت ادعا می‌شود. پس از ورود، فرد باید مدارک خود را بارگذاری کند و مراحل ثبت را طی نماید. در پایان، یک کد رهگیری برای ثبت ادعا به شخص مدعی پیامک خواهد شد که می‌تواند برای پیگیری مراحل بعدی از آن استفاده کند.

نقشه UTM و مدارک لازم برای ثبت ادعا

یکی از نکات مهم در سامانه ثبت ادعای اسناد غیررسمی این است که این سامانه به صورت مکان‌محور طراحی شده است. به همین دلیل، برای ثبت ادعا ابتدا باید نقشه UTM یا همان نقشه دارای مختصات جغرافیایی ملک تهیه شود. در ابتدای فرآیند ثبت ادعا، کد رهگیری نقشه دریافت می‌شود. اگر متقاضی این کد را نداشته باشد، سامانه به صورت خودکار یک نقشه‌بردار دارای صلاحیت را از میان مراجع پیش‌بینی شده در آیین‌نامه اجرایی انتخاب و معرفی می‌کند. پس از انجام عملیات نقشه‌برداری، کد رهگیری برای متقاضی ارسال می‌شود.

مدارک قابل قبول برای اثبات مالکیت در این سامانه عبارتند از:

• قولنامه عادی (دست نویس یا چاپی)
• صلح‌نامه و هبه‌نامه
• آرای محاکم قضایی
• نسق‌های زراعی و اسناد عرفی
• استشهادیه (شهادت نامه محلی)
• گواهی حصر وراثت
• سایر مستنداتی که نشان‌دهنده ادعای مالکیت باشد

مثال عملی؛ چگونه از سامانه ثبت ادعا استفاده کنیم؟

سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور برای درک بهتر کاربران، یک مثال عملی ارائه داده است: فرض کنید شخصی ملکی دارای سند مالکیت حدنگار زردرنگ را که در تاریخ ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۲ صادر شده، با قولنامه عادی خریداری کرده باشد، اما فروشنده از انتقال رسمی سند به نام خریدار خودداری کند. در این شرایط، خریدار باید ابتدا ادعای خود را در سامانه ثبت ادعا درج کند و کد رهگیری دریافت نماید. سپس با دریافت گواهی از سامانه، می‌تواند دعوای الزام به تنظیم سند رسمی را در دادگاه مطرح کند. این گواهی در واقع مستندی برای دادگاه است که نشان می‌دهد خریدار ادعای خود را در موعد مقرر قانونی ثبت کرده است.

جمع‌بندی

سامانه ثبت ادعای اسناد غیررسمی (کاتب) گامی بزرگ در جهت ساماندهی معاملات با قولنامه‌های عادی و کاهش دعاوی ملکی است. با راه‌اندازی رسمی این سامانه برای اسناد حدنگاری صادر شده بین سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۵، افرادی که با اسناد عادی معامله کرده‌اند اما سند رسمی به نامشان نیست، فرصت دارند از اول خرداد ۱۴۰۵ به مدت دو سال ادعای خود را ثبت کنند و سپس دو سال دیگر برای پیگیری قضایی وقت دارند. برای ثبت ادعا، داشتن نقشه UTM (مختصات جغرافیایی ملک) و مدارک مالکیت الزامی است. این سامانه با آدرس kateb.ir در دسترس است و متقاضیان باید ابتدا در سامانه ثنا ثبت‌نام کرده باشند. اگر ملک شما در بازه زمانی مورد نظر سند خورده و با قولنامه عادی معامله کرده‌اید، بهتر است هر چه سریع‌تر نسبت به ثبت ادعای خود اقدام کنید تا حقوق قانونی شما تضمین شود.