شهر بیرجند و گردش در جاذبه های تفریحی و تاریخی بی نظیر آن

مشاهده : 1472
شهر بیرجند و گردش در جاذبه های تفریحی و تاریخی بی نظیر آن گردشگری
بیرجند شهری در شرق ایران و مرکز استان خراسان جنوبی است. بیرجند یکی از توریستی‌ترین مقاصد گردشگری است که از نظر تاریخی اهمیت ویژه‌ای دارد. در ادامه با جاذبه های گردشگری این شهر آشنا خواهیم شد

شهر بیرجند در مرکز استان خراسان جنوبی قرار دارد  این شهر یکی از شهر هایی
با پیشنه تاریخی است بیرجند در طول تاریخ با زلزله ویران‌شده و نمی‌توان تاریخ دقیق و مستندی از بیرجند
قدیم به ‌صورت دقیق ارائه دهیم ما در این مطلب از پرشین وی قصد داریم شما را با جاذبه های شهر بیرجند
آشنا کنیم این شهر زیبا دارای مراکز مهم تاریخی و سیاسی در گذشته است در ادامه با جاذبه های شهر بیرجند آشنا خواهیم شد

جاذبه های شهر بیرجند

شهر بیرجند با قدمتی دیرینه و باستانی از جمله شهرهای دیدنی در خراسان جنوبی است.
برای آشنایی با دیدنی‌های بیرجند با ما همراه باشید.شهر بیرجند مرکز استان خراسان جنوبی و مرکز شهرستان بیرجند در شرق ایران است.
این شهر اولین شهر در ایران است که دارای سازمان آب‌رسانی بوده و بنگاه آب لوله بیرجند به‌عنوان اولین سازمان
آب‌رسانی ایران شناخته می‌شود.
همچنین دومین شهری در ایران است که در سال ۱۳۰۲ و پیش از تهران، از لوله‌کشی آب شهری برخوردار شد.

مدرسه شوکتیه این شهر، سومین مدرسه آموزش به سبک جدید، بعد از دارالفنون و رشدیه تبریز است.
به علت موقعیت سیاسی و استراتژیک شهر بیرجند، سومین فرودگاه کشور در سال ۱۳۱۲ پس از قلعه مرغی و بوشهر،
در این شهر ساخته شد و تا پیش از جنگ جهانی دوم، دو کنسولگری انگلستان و روسیه در بیرجند، مشغول
فعالیت بوده‌اند.

وجه‌ تسمیه

نام اصلی این شهر، بیرجند است که به صورت‌های برج‌اند، برجن، برکن و بیرگند نیز در نوشته آمده است.

پنج وجه‌تسمیه برای بیرجند بیان شده است: بیرجند یعنی نصف شهر/نیم شهر؛ بیرجند یعنی شهر بلند؛ بیرجند یعنی شهر چاه؛
بیرجند یعنی شهر طوفان؛ بیرجند یعنی برزن.
آقای رجبعلی لباف خانیکی در مقاله خود تحت عنوان «تاملی در نام بیرجند»، بیرجند را مرکب از دو جز «بئر»
و «جند» می‌داند.

بیرجند

جاذبه های شهر بیرجند

«بئر» در پارسی باستان به معانی رعدوبرق، صاعقه و طوفان و «جند» که معرب «کند» است به زبان فرارودی به
معنی مکان و شهر آمده است.
با توجه به نام‌های مناطق و شهرها در خراسان بزرگ، مانند تاشکند، خجند، سمرقند و …، این وجه‌تسمیه درست‌تر به
نظر می‌رسد.

بنا به روایتی، بیرجند، احتمالا در اواخر حکومت ساسانیان و توسط زرتشتیان یزدی و کرمانی به‌عنوان منزلگاهی در حاشیه کویر
و در مسیر عبور از کویر به سمت شمال خراسان بزرگ و ماوراءالنهر بنا شده است.

همچنین علاوه بر وجود گورستان‌های زرتشتی‌ها در اغلب روستاها و نیز وجود آتشکده‌های سفلی و علیا که دال بر قدمت
تاریخی این منطقه است، نام برخی از روستاهای اطراف شهر بیرجند دارای ریشه پهلوی و اساطیری هستند، مانند گیو، سهراب،
ماژان، سلم‌آباد، درخش، خراشاد، رودک، دستجرد، چاج، چهکند، جمشیدآباد و …

بنای تاریخی خواجه خضر

بنای تاریخی خواجه خضر یکی از آثار تاریخی ارزشمند
استان خراسان جنوبی و شهرستان بیرجند است.
به دلیل این‌که در زمان ساخت این بنا اطراف آن آرامگاه بوده ارزش فراوانی جهت ادای نماز میت و مراسم
تدفین برای اهالی در بافت شهری داشته است.
بنای مزبور دارای دو بانی به نام‌های خواجوی و منصف بوده است و زمان ساخت آن به دوره قاجاریه برمی‌گردد.
در مجموع شیوه طراحی بنا به‌صورت تک ایوانی است و با نمای آجری که به شکل خفته راسته چیده شده
است.

بیرجند

بنای تاریخی خواجه خضر

موزه مشارکتی مردم‌شناسی

موزه مشارکتی مردم‌شناسی بیرجند با مشارکت بخش خصوصی در خانه تاریخی اعتمادی نیا واقع در بافت تاریخی بیرجند در دهه
فجر سال ۱۳۹۱ راه‌اندازی و افتتاح شد.

این مجموعه شامل انواع لوازم معیشتی، ابزار و وسایل حرف سنتی و صنایع‌دستی، انواع پوشاک، ظروف و سایر لوازم زندگی
و بازی‌های محلی و….
است.

جاذبه های شهر بیرجند

موزه مشارکتی مردم‌شناسی

موزه میراث پهلوانی

موزه میراث پهلوانی در سال ۱۳۸۵ در زورخانه قدیمی امیرعرب مشهور به «زورخانه لوب‌اند» افتتاح شد.

سابقه زورخانه امیر عرب به بیش از ۲۰۰ سال می‌رسد که در آن زمان فقط یک زورخانه در محله «لب‌بند»
و در فاصله دو بند معروف «حاجی محمدجعفر» و «باروت کوبان» در یک کوچه فرعی واقع بوده است که با
نام زورخانه لب‌بند (در لهجه محلی «لوب‌اند») مشهور بوده و اکنون به نام زورخانه امیر عرب فعال است.
بنای تاریخی زورخانه امیر عرب از دیرباز محل ورزش پهلوانان نامدار بوده است تا اینکه در سال ۱۳۸۰ ساختمان جدید
این زورخانه به بهره‌برداری می‌رسد و فکر ایجاد موزه و نمایشگاهی دائمی از مواریث پهلوانی و ورزش باستانی در بنای
تاریخی مذکور قوت می‌گیرد.

جاذبه های شهر بیرجند

موزه میراث پهلوانی

موزه حیات‌وحش بیرجند

موزه علوم و تاریخ طبیعی بیرجند که سابقا در باغ و عمارت شوکت‌آباد دایر بود در هفته میراث
فرهنگی سال ۱۳۸۷ به مجموعه اکبریه انتقال یافت و با عنوان «موزه حیات‌وحش» در مجموعه‌باغ اکبریه افتتاح شد.

در این موزه گونه‌هایی از حیات‌وحش اعم از بومی و یا غیربومی در قالب چند مجموعه ارائه شده است، همچنین
نمونه‌های شاخص و نادری از پوشش جانوری منطقه جنوب خراسان، به‌ویژه بیرجند نیز به نمایش درآمده است.

جاذبه های شهر بیرجند

جاذبه های شهر بیرجند

موزه مردم‌شناسی

این موزه گوشه‌ای از معیشت، مشاغل و حرف منطقه جنوب خراسان که در گذشته‌ای نه‌چندان دور مرسوم بوده
و اکنون منسوخ شده، به نمایش گذاشته شده است.
قدمت اشیای موجود در آن حدود یک‌صد سال است.

از بخش‌های مختلف این موزه می‌توان به غرفه مراسم عروسی، کشاورزی، سبدبافی، سفالگری، عطاری، کفاشی، دستاسی، آهنگری، حکیم‌باشی، سلمانی، نخ‌ریسی
و پارچه‌بافی اشاره کرد که در قالب مانکن‌هایی به نمایش گذارده شده‌اند.

محله چهار درخت بیرجند

محله چهار درخت قدیمی‌ترین و معتبرترین محله شهر بیرجند نیز بود، چراکه این محله به‌عنوان نقطه مرکزی
شهر، دارای مساجد، حمام، آب‌انبار و میدانچه بوده است.

وجه‌تسمیه نام این محله؛ البته از نظر ریش‌سفیدان محل، وجود چهار درخت نارونی است که در چهار طرف میدان محل
قرار داشته و به همین خاطر به میدان و محله چهار درخت شهرت یافت.

محله چهار درخت بیرجند در سال ۱۳۷۱ از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با شماره ۲۳۶۵ در فهرست آثار
ملی ایران به ثبت رسید.

بیرجند

جاذبه های شهر بیرجند

مسجد چهار درخت

مسجد جامع چهار درخت یکی از آثار قدیمی محله چهار درخت شهرستان بیرجند است.
طبق کتیبه موجود در مسجد، این بنا در سال ۱۳۴۹ قمری مرمت شده و می‌توان گفت این اثر مربوط به
اواخر دوره صفویه است.

مسجد چهار درخت به‌عنوان یکی از مساجد معتبر فقط در حد یک شبستان طراحی و ساخته شده است.
مسجد در سال ۱۳۷۸ از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری با شماره ۲۴۰۴ در فهرست آثار ملی ایران به
ثبت رسید جاذبه های شهر بیرجند است.

بیرجند

جاذبه های شهر بیرجند

بند عمر شاه

این بند تاریخی در فاصله دو کیلومتری جنوب غرب بیرجند با جهت شرقی-غربی در مسیر رودخانه‌ای فصلی
در داخل رشته‌کوه باقران بنا شده است.
این سد با هدف ذخیره آب و مهار سیلاب‌ها با مصالح آجر، سنگ و ملات ساروج ساخته شده است.
این سد از سازه‌های آبی متعلق به دوره قاجار و زمان حکمرانی حشمت‌الملک (نیمه دوم قرن ۱۳ هجری قمری) است.
این بند در سال ۱۳۶۷ از سوی اداره کشاورزی مورد بازسازی قرار گرفت که این امر موجب مخدوش شدن چهره
تاریخی این اثر شد جاذبه های شهر بیرجند است .

بیشتر بدانید از شهرستان بیرجند

جغرافیا

بیرجند با ۱۴۰ کیلومتر مرز مشترک با کشور افغانستان، در جنوب استان خراسان قرار دارد.
بیرجند از شمال به شهرستان قاین، از شرق به کشور افغانستان، از جنوب به شهرستان
نهبندان و استان کرمان و از مغرب به شهرستان‌‏هاى فردوس و طبس محدود شده است.
فاصله شهر بیرجند تا مرکز استان خراسان ۴۸۱ کیلومتر تا مرکز استان سیستان و بلوچستان
۴۵۸ کیلومتر و تا مرکز استان کرمان ۵۸۶ کیلومتر است. بیرجند شهری کوهستانى است و در آن‏ کوه‌ها و دره‌‏هاى عمیق و حاصلخیزى وجود دارد.

معروف‌ترین کوه‌های بیرجند عبارت‌اند از: رشته‌کوه باقران در جنوب کوه شاه در غرب،
رشته‌کوه مومن‌آباد. آب و هوای بیرجند بیابانى و نیمه بیابانى است. در این شهر

رودخانه بزرگ و اصلی وجود ندارد و رودهای بیرجند که به «کال» معروف هستند، بیشتر فصلی به شمار می‌روند.

تاریخچه

بر اساس روایات در اواخر عصر ساسانی، بیرجند توسط زرتشتیان ساخته شده است.
در کتب زیادی ازجمله کتاب شعر حکیم نزاری، به بیرجند اشاره شده، نام بیرجند با عناوین مختلفی ازجمله «گبرآباد» ذکر شده است.

یاقوت حموی در نوشته‌های خود به وجود بیرجند به‌عنوان یکی از شهرهای منطقه
قهستان اشاره کرده و حمدالله مستوفی هم بیرجند را از ولایت‌های قهستان به شمار آورده است.

بیرجند در طول تاریخ با زلزله ویران‌شده و نمی‌توان تاریخ دقیق و مستندی از بیرجند قدیم
به‌صورت دقیق ارائه دهیم، ولی بیرجند امروزی از عصر صفویه به بعد ساخته شده است.

بیرجند

جاذبه های شهر بیرجند

در عصر صفوی و بعد از قتل نادرشاه افشار، خاندان خزیمه عرب در منطقه حکومت کردن

و بیرجند به مرکز قهستان تبدیل شد. بیرجند در نابودی دولت صفوی به یکی از مهم‌ترین
شهرهای منطقه تبدیل شد، دلیل آن هم قرار داشتن این شهر بر سر راه بیشتر جهانگردان بود.

در دولت پهلوی بیرجند به مرکز نظامی تبدیل شد و در سال ۱۳۰۲ بیرجند لوله‌کشی شد.
نکته جالب اینجا است که لوله‌کشی آب بیرجند قبل از تهران انجام شد و این شهر به‌عنوان اولین شهر دارای لوله‌کشی شناخته می‌شود.

بیرجند در سال ۱۳۸۳ در تقسیم خراسان به سه استان، به زیرمجموعه خراسان جنوبی اضافه شد.

فرهنگ و مردم‌شناسی

زبان

در بیرجند زبان ویژه‌ای رواج ندارد و تنها گویش مردم این شهر با سایر مناطق متفاوت است.
گویش بیرجندی از گویش‌های فارسی نو به شمار می‌رود، بسیاری از ویژگی‌های زبان
فارسی کهن در این گویش دیده می‌شود. دکتر محمود رفیعی در کتاب خود به دست‌نخورده
بودن گویش بیرجند اشاره می‌کند، چون این شهر در کویر و نزدیک به منطقه کوهستانی بوده و حمله و درگیری زیادی در آن رخ نداده است.

پوشش

از آنجایی‌که بیرجند جز استان خراسان جنوبی است، پس طبیعی بوده که افراد محلی
این منطقه هم لباس محلی خراسان جنوبی را به تن کنند.

پوشاک مردان در خراسان جنوبی شامل انواع سرپوش، کلاه نمدی، شب‌کلاه، مندیل
(شال سفید یا سیاه از جنس قمیس)، کلاه قرص، عرقچین کلاه، تن‌پوش، نیمه‌تنه و پاپوش می‌شود.

زومیت / کجا رو

2020-05-07 / گردآوری:
برچسب ها:
گزارش خطا در خبر
نظر خود را بنویسید - نظرات کاربران (۰)
فیلم پرشین وی