برج مراقبت دریایی چابهار ؛ نماد بندر اقیانوسی ایران هدف حملات آمریکا

برج مراقبت دریایی چابهار

برج مراقبت دریایی چابهار یکی از مهم‌ترین مراکز کنترل ترافیک دریایی در جنوب شرق ایران محسوب می‌شد که طی یک هفته اخیر سه بار هدف حملات هوایی آمریکا قرار گرفت. این برج در محوطه بندر شهید کلانتری چابهار و در حاشیه دریای عمان قرار داشت و بر ورودی حوضچه بندر و کانال دسترسی کشتی‌ها اشراف کامل داشت. برخلاف برج مراقبت فرودگاه، این سازه وظیفه هدایت شناورها، کنترل ورود و خروج کشتی‌های تجاری، هماهنگی عملیات یدک‌کش‌ها، راهنمایی شناورها و برقراری ارتباط با کشتی‌ها را بر عهده داشت. از همین رو در ادبیات دریانوردی به آن مرکز کنترل ترافیک دریایی (VTS) نیز گفته می‌شود.

به گزارش پرشین وی به نقل از  خبرآنلاین ؛ بر اساس گزارش‌های رسمی، اگرچه برج مراقبت به طور کامل از بین رفت، اما اسکله‌ها، تجهیزات بندری و تأسیسات اصلی بندر شهید کلانتری آسیب جدی ندیدند و فعالیت‌های بندری با استفاده از سامانه‌های جایگزین ادامه یافت. سازمان بنادر و دریانوردی اعلام کرد که به دلیل تمهیدات از پیش‌اندیشیده شده در حوزه مدیریت بحران و پدافند غیرعامل، این حادثه هیچ تلفاتی در پی نداشت و تیم‌های فنی بلافاصله پس از وقوع حادثه در محل حاضر شدند.

چرا برج مراقبت دریایی چابهار اهمیت استراتژیک دارد؟

بندر شهید کلانتری، قدیمی‌ترین مجموعه بندری چابهار و یکی از دو بندر اصلی این شهر در کنار بندر شهید بهشتی است. موقعیت این بندر در سواحل دریای عمان باعث شده چابهار تنها بندر اقیانوسی ایران باشد؛ بندری که بدون نیاز به عبور از تنگه هرمز به آب‌های آزاد جهان دسترسی دارد. برج مراقبت، چشم بندر محسوب می‌شد. اپراتورهای این مرکز با استفاده از رادارهای ساحلی، دوربین‌های کنترل، سامانه‌های مخابراتی دریایی و اطلاعات ناوبری، حرکت کشتی‌ها را به صورت شبانه‌روزی مدیریت می‌کردند. هرگونه اختلال در این مرکز می‌توانست هماهنگی ورود و خروج شناورها را با مشکل روبه‌رو کند، هرچند سازمان بنادر برای چنین شرایطی سامانه‌های پشتیبان نیز در اختیار دارد.

چابهار در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین پروژه‌های توسعه دریامحور ایران تبدیل شده است. این بندر در کریدور بین‌المللی شمال–جنوب، مسیر ترانزیتی هند، افغانستان و آسیای مرکزی جایگاه ویژه‌ای دارد. روزانه ده‌ها شناور تجاری، لنج، کشتی کانتینری و شناور خدماتی از مسیر این بندر تردد می‌کنند و برج مراقبت، هماهنگی تمامی این رفت‌وآمدها را بر عهده داشت. همچنین این برج با تجهیزات پیشرفته‌ای مانند سامانه شناسایی خودکار کشتی‌ها (AIS)، رادار ساحلی، دوربین‌های نظارتی و سامانه‌های هواشناسی دریایی، نقش کلیدی در ایمنی ناوبری ایفا می‌کرد.

دلیل هدف قرار گرفتن برج مراقبت چابهار از سوی آمریکا

سنتکام پس از حمله مدعی شد که این برج صرفاً یک مرکز بندری نبوده و برای رصد کشتی‌های عبوری و هماهنگی عملیات دریایی سپاه پاسداران مورد استفاده قرار می‌گرفته است. بر اساس این ادعا، نابودی برج توان عملیاتی ایران در کنترل منطقه دریایی را کاهش می‌دهد. در مقابل این ادعا، ایران تاکید دارد که برج مراقبت بخشی از زیرساخت غیرنظامی بندر شهید کلانتری بوده و وظیفه اصلی آن مدیریت ایمنی کشتیرانی، هدایت شناورها و کنترل ترافیک دریایی است. روزنامه اعتماد در گزارشی نوشته است که «برج مراقبت دریایی چابهار از جمله زیرساخت‌های غیرنظامی حوزه دریایی به شمار می‌رود و نقش مهمی در هدایت ایمن ترددهای دریایی، پایش محدوده بندری و هماهنگی عملیات امداد و نجات ایفا می‌کند».

این حمله را می‌توان در کنار حملات اخیر به پل‌های هرمزگان، مسیرهای مواصلاتی و زیرساخت‌های بندری جنوب ایران تحلیل کرد. این حملات بخشی از یک کارزار مستمر در پاسخ به حملات ایران به کشتیرانی تجاری در تنگه هرمز از ۱۲ ژوئیه است که واشنگتن را بر آن داشت تا محاصره کامل دریایی بنادر ایران را بازگرداند. با این حال، مقام‌های بندری اعلام کرده‌اند که با وجود تخریب کامل برج مراقبت، فعالیت‌های بندر با استفاده از ظرفیت‌های جایگزین ادامه یافته و چرخه تخلیه و بارگیری متوقف نشده است.

جزئیات حملات و خسارت‌های وارده به برج مراقبت

بر اساس گزارش خبرگزاری ایرنا، برج مراقبت دریایی چابهار طی یک هفته اخیر سه بار مورد اصابت موشک‌های آمریکایی قرار گرفت. حمله اول و دوم که در روزهای گذشته انجام شد، خسارت‌های قابل توجهی به سازه وارد کرد، اما در حمله سوم که بامداد جمعه ۲۶ تیر انجام شد، شدت انفجار موجب تخریب کامل برج مراقبت دریایی گردید. بر اساس گزارش خبرنگار ایرنا حاضر در محل، به دلیل تمهیدات از پیش‌اندیشیده شده در حوزه مدیریت بحران و پدافند غیرعامل، این حادثه هیچ تلفاتی در پی نداشت. اسکله‌های بندر شهید کلانتری و شهید بهشتی، تأسیسات و تجهیزات بندری سالم هستند و تنها برج مراقبت دریایی دچار خسارت شده است. تیم‌های فنی و عملیاتی بلافاصله پس از وقوع حادثه در محل حاضر شدند و عملیات ارزیابی خسارت، ایمن‌سازی محدوده و بررسی شرایط برای ازسرگیری فعالیت‌های بندری را آغاز کردند.

جمع‌بندی

برج مراقبت دریایی چابهار که سال‌ها نماد بندر اقیانوسی ایران و یکی از مهم‌ترین مراکز کنترل ترافیک دریایی در جنوب شرق کشور بود، بامداد جمعه ۲۶ تیر ۱۴۰۵ در سومین حمله هوایی آمریکا به طور کامل تخریب شد. آمریکا مدعی است این برج توسط سپاه پاسداران برای رصد کشتی‌ها استفاده می‌شده، در حالی که ایران تاکید دارد این سازه بخشی از زیرساخت غیرنظامی بندر بوده است. خوشبختانه این حادثه تلفات جانی نداشته و فعالیت‌های بندری با استفاده از سامانه‌های جایگزین ادامه یافته است. با این حال، تخریب این نماد بصری بندر چابهار، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها داشته و آن را در کنار حملات به سایر زیرساخت‌های حمل‌ونقل جنوب ایران قرار می‌دهد. این رویداد نشان می‌دهد که در دور تازه درگیری‌ها، علاوه بر اهداف نظامی، بخشی از شبکه حمل‌ونقل و لجستیک نیز در کانون حملات قرار گرفته است.