کوه کلنگ ؛ دژ تسخیرناپذیر ایران در دل زاگرس که ترامپ را به چالش کشیده است!

کوه کلنگ در اصفهان

کوه کلنگ در اصفهان با نام دقیق‌تر «کلنگ گزلا»، در بخش مرکزی رشته‌کوه زاگرس و در محدوده استان اصفهان واقع شده است. این کوه در نزدیکی شهرستان نطنز قرار دارد و فاصله آن تا تأسیسات هسته‌ای نطنز بسیار اندک است؛ به‌گونه‌ای که منابع مختلف فاصله آن را حدود ۱.۵ تا ۲ کیلومتر ذکر کرده‌اند. ارتفاع این کوه حدود ۱۶۰۰ متر تخمین زده شده است و جنس آن از سنگ گرانیت گزارش شده است. نکته قابل‌توجه اینکه عمق تاسیسات زیرزمینی این کوه به‌مراتب بیشتر از تاسیسات هسته‌ای فردو در استان قم است. این مجاورت نزدیک و عمق زیاد، اهمیت استراتژیک آن را دوچندان کرده است.

پیشینه تاریخی؛ از خرابکاری نطنز تا تولد دژ گرانیتی

ریشه‌های ساخت این مجموعه عظیم زیرزمینی به سال ۱۳۹۹ (۲۰۲۰ میلادی) بازمی‌گردد. در آن سال، یکی از تأسیسات تولید سانتریفیوژ ایران در نطنز طی حمله‌ای که تهران آن را «خرابکاری» نامید، نابود شد. ایران در همان سال ضمن اعلام طرح ساخت این تاسیسات جدید، هدف از آن را احداث «کارخانه مونتاژ سانتریفیوژ» عنوان کرد. با این حال، ابعاد و عمق عظیم این پروژه، همواره تردیدهایی را درباره کاربرد واقعی آن ایجاد کرده است.

تحلیلگران معتقدند که این تأسیسات ممکن است برای اهداف متعددی از جمله تأسیس یک مرکز غنی‌سازی پنهان، انبار ایمن برای ذخایر اورانیوم غنی‌شده، یا یک پایگاه نظامی مستحکم طراحی شده باشد. طبق گزارش‌ها، عملیات حفر تونل‌ها از دسامبر ۲۰۲۰ آغاز شده و تا به امروز نیز ادامه دارد.

مشخصات فنی و استحکامات؛ چرا کوه کلنگ تسخیرناپذیر است؟

آنچه کوه کلنگ را از سایر تأسیسات هسته‌ای ایران متمایز می‌کند، عمق بسیار زیاد و ساختار زمین‌شناسی مستحکم آن است. بر اساس تخمین کارشناسان تسلیحاتی، تالارهای زیرزمینی این مجتمع در عمقی بین ۸۰ تا ۱۰۰ متر و در برخی نقاط تا ۶۰۰ متر در دل سنگ‌های سخت گرانیتی حفر شده‌اند. این عمق زیاد، کوه کلنگ را حتی عمیق‌تر از تاسیسات معروف غنی‌سازی فردو در استان قم می‌سازد.

مجموعه تونل‌های این سایت در دل سنگ‌های سخت گرانیتی حفر شده است. این ویژگی‌ها باعث شده که بسیاری از کارشناسان نظامی به شدت در مورد توانایی حتی قوی‌ترین بمب‌های سنگرشکن آمریکا (مانند MOP) برای نفوذ به فضاهای اصلی این سایت تردید داشته باشند. به همین دلیل، از این مرکز به عنوان یک «دژ تسخیرناپذیر» یاد می‌شود.

فعالیت‌های اخیر و تصاویر ماهواره‌ای

تصاویر ماهواره‌ای متعددی که توسط مؤسسه علوم و امنیت بین‌المللی (ISIS) و دیگر نهادهای تحلیلی منتشر شده، نشان از فعالیت‌های مستمر و گسترده در این منطقه دارد. تحلیلگران این مؤسسه معتقدند این مجموعه ممکن است برای حفاظت از فعالیت‌های غنی‌سازی، نگهداری از اورانیوم‌های غنی‌شده یا تجهیزات کلیدی هسته‌ای ایران طراحی شده باشد.

از جمله این فعالیت‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• مقاوم‌سازی ورودی‌ها: بر اساس تصاویر مربوط به بهمن‌ماه ۱۴۰۴، به نظر می‌رسد بتن تازه‌ای بر روی یکی از ورودی‌های دامنه کوه ریخته شده است.
• سازه‌های جدید: یک سازه جدید با تقویت بتن آرمه (بتن مسلح) در نزدیکی ورودی تونل ساخته شده است.
• تردد ماشین‌آلات سنگین: حضور مداوم ماشین‌آلات سنگین ساختمانی و مصالح نشان می‌دهد که این تأسیسات احتمالاً هنوز برای بهره‌برداری آماده نیست.

کارشناسان معتقدند این تغییرات با هدف تقویت ورودی‌های تونل و ایجاد حفاظت بیشتر در برابر حملات هوایی انجام شده است.

واکنش‌های بین‌المللی و تهدیدات ترامپ

اهمیت این سایت به حدی است که به یکی از محورهای اصلی مناقشات لفظی و نظامی تبدیل شده است. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در اظهارات خود در تاریخ ۲۳ تیر ۱۴۰۵، به صراحت این سایت را هدف تهدید قرار داد و گفت که احتمالاً به زودی ضربه سختی را به دهانه ورودی این مجتمع مستحکم وارد خواهد کرد.

جزئیات تهدیدات ترامپ به شرح زیر است:

• او مدعی شد که آمریکا «چشمان زیادی» برای رصد این سایت دارد و آن را به شدت زیر نظر دارد.
• او کوه کلنگ را یک «هدف احتمالی برای یک ضربه سنگین» توصیف کرد که ممکن است «درست از ورودی اصلی» مورد حمله قرار گیرد.

در واکنش به این تهدیدات، یک منبع ارشد در تهران به رسانه‌ها گفت که در صورت تحقق این تهدیدها، ایران «پاسخی ویرانگر» خواهد داد که بهای آن را سربازان آمریکایی و شرکای منطقه‌ای آنها خواهند پرداخت.

گفتنی است که در جریان جنگ ۱۲ روزه تابستان ۱۴۰۴، آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای نطنز که حدود ۲ کیلومتر در شمال این مجموعه قرار دارد، حمله هوایی کردند، اما خود کوه کلنگ را هدف قرار ندادند.

سوالات متداول درباره کوه کلنگ

جمع‌بندی

کوه کلنگ گزلا در استان اصفهان، به عنوان نمادی از تقابل راهبردی میان ایران و غرب، فراتر از یک عارضه جغرافیایی ساده، به یک مسئله امنیتی پیچیده تبدیل شده است. موقعیت نزدیک به نطنز، عمق زیاد و استحکامات طبیعی و مصنوعی آن، این مکان را به یکی از مستحکم‌ترین و در عین حال مرموزترین تأسیسات زیرزمینی جهان بدل کرده است. تداوم فعالیت‌های عمرانی و امنیتی در این سایت، همراه با تهدیدات صریح مقامات آمریکایی، نشان می‌دهد که این نقطه کانونی از مناقشات هسته‌ای، حداقل در میان‌مدت، از کانون توجهات خارج نخواهد شد. سرنوشت این دژ گرانیتی می‌تواند تأثیر مستقیمی بر معادلات امنیتی منطقه داشته باشد و آن را به یکی از مهم‌ترین نقاط رصد شده توسط جامعه جهانی تبدیل کرده است.