تفاوت شوکه‌کننده علت مرگ مردم در کشورهای مختلف + آمار جهانی و ویدئو
تفاوت شوکه‌کننده علت مرگ مردم در کشورهای مختلف نشان‌دهنده شکاف عمیق در نظام سلامت جهانی است. مطالعات جهانی نشان می‌دهد سالانه حدود ۶۰ میلیون نفر در جهان جان خود را از دست می‌دهند؛ اما علت مرگ آن‌ها بسته به سطح درآمد کشورها تفاوت چشمگیری دارد. افراد متولد شده در کشورهای کم‌درآمد به طور متوسط ۳۳ سال کمتر از افراد متولد شده در کشورهای پردرآمد عمر می‌کنند. این تفاوت ۳۳ ساله یکی از تلخ‌ترین آمارهای نابرابری در جهان است.
در کشورهای کم‌درآمد، علت اصلی مرگ همچنان بیماری‌های واگیردار، سوءتغذیه و مشکلات مرتبط با زایمان است. در حالی که در کشورهای پردرآمد، بیماری‌های غیرواگیر مانند سرطان و بیماری‌های قلبی-عروقی قاتل شماره یک هستند. این تفاوت شوکه‌کننده نشان می‌دهد که محل تولد یک فرد، گاهی مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده طول عمر اوست.
تفاوت شوکه‌کننده علت مرگ مردم در کشورهای مختلف ؛ آمار جهانی
بر اساس گزارش‌های منتشر شده، شکاف امید به زندگی بین کشورهای فقیر و غنی هنوز ۳۳ سال است و این نشان می‌دهد نابرابری‌های سلامت در جهان نه تنها کاهش نیافته، بلکه در بسیاری موارد در حال افزایش است. طبق این گزارش، کودکانی که در کشورهای فقیر متولد می‌شوند، ۱۳ برابر بیشتر از کودکان کشورهای ثروتمند در معرض خطر مرگ قبل از ۵ سالگی قرار دارند.
آمار مرگ و میر سالانه در جهان
بر اساس آخرین آمار، سالانه حدود ۶۰ میلیون نفر در جهان جان خود را از دست می‌دهند. از این تعداد، سهم بیماری‌های غیرواگیر حدود ۷۰ درصد (۴۱ میلیون نفر) است که عمدتاً در کشورهای پردرآمد و با درآمد متوسط رخ می‌دهد. بیماری‌های قلبی-عروقی با ۱۹.۴ میلیون مرگ در سال، اولین علت مرگ و میر در جهان هستند.
اما در کشورهای کم‌درآمد، بیماری‌های واگیردار، سوءتغذیه و مرگ‌ومیر مادران و نوزادان هنوز سهم قابل توجهی از آمار مرگ و میر را به خود اختصاص داده‌اند. نرخ مرگ و میر مادران در کشورهای کم‌درآمد ۹۴ درصد از کل مرگ‌های مادران در جهان را تشکیل می‌دهد، در حالی که نرخ مرگ نوزادان در این کشورها ۱۳ برابر کشورهای ثروتمند است.
علت اصلی مرگ در کشورهای ثروتمند؛ سرطان و بیماری قلبی
در کشورهای پردرآمد و با درآمد بالا، الگوی مرگ و میر به سمت بیماری‌های غیرواگیر معطوف شده است. علل اصلی مرگ در این کشورها عبارتند از:
- بیماری‌های قلبی-عروقی (حدود ۲۳ درصد از کل مرگ‌ها)
- انواع سرطان (که میزان بروز آن در کشورهای ثروتمند بالاتر است)
- بیماری‌های مزمن تنفسی
- دیابت و بیماری‌های متابولیک
- بیماری‌های آلزایمر و پارکینسون
در کشورهای ثروتمند، نسبت مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی به مرگ ناشی از سرطان حدود ۰.۴ است، به این معنی که سرطان تقریباً به اندازه بیماری قلبی در این کشورها شایع است. این در حالی است که در کشورهای کم‌درآمد، این نسبت به ۳.۰ می‌رسد، یعنی بیماری قلبی سه برابر بیشتر از سرطان باعث مرگ می‌شود.
علت اصلی مرگ در کشورهای فقیر؛ بیماری‌های واگیر و سوءتغذیه
در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد پایین، الگوی مرگ و میر هنوز تحت سلطه بیماری‌های واگیردار و قابل پیشگیری است. مهم‌ترین علل مرگ در این کشورها عبارتند از:
- بیماری‌های تنفسی مانند ذات‌الریه (به خصوص در کودکان)
- بیماری‌های اسهالی ناشی از آب ناسالم
- سل و مالاریا
- ایدز و HIV
- سوءتغذیه حاد و مزمن به ویژه در کودکان
- مرگ و میر مادران و نوزادان در حین زایمان
حدود ۳.۸ میلیارد نفر در جهان به خدمات حمایت اجتماعی مناسب مانند مرخصی زایمان یا بیمه درمانی دسترسی ندارند. این کمبودها مستقیماً بر آمار مرگ و میر در کشورهای فقیر تأثیر می‌گذارد.
عوامل تعیین‌کننده تفاوت علت مرگ در کشورها
تفاوت علت مرگ مردم در کشورهای مختلف عمدتاً به عوامل غیرپزشکی و اجتماعی برمی‌گردد. این عوامل شامل موارد زیر است:
- کیفیت پایین مسکن و دسترسی نداشتن به آب سالم و بهداشت
- سطح پایین تحصیلات و سواد سلامت در جامعه
- فرصت‌های شغلی محدود و فقر گسترده
- نابرابری‌های جنسیتی و تبعیض اجتماعی
- عدم دسترسی به خدمات درمانی با کیفیت و مقرون به صرفه
- مشکلات زیرساختی و نبود جاده‌های مناسب برای رسیدن به مراکز درمانی
در مقابل، در کشورهای ثروتمند، عوامل خطر اصلی برای مرگ و میر شامل سبک زندگی ناسالم، چاقی، مصرف دخانیات، الکل، آلودگی هوا و کم تحرکی است.
کاهش شکاف جهانی؛ آیا پیشرفت حاصل شده است؟
با وجود این تفاوت شوکه‌کننده، خبرهای امیدوارکننده‌ای نیز وجود دارد. از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳، نرخ مرگ و میر مادران در سراسر جهان ۴۰ درصد کاهش یافته است و نرخ مرگ و میر کودکان نیز بیش از ۵۰ درصد کاهش داشته است. این پیشرفت‌ها عمدتاً در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط رخ داده است، به طوری که شکاف امید به زندگی بین ثروتمندترین و فقیرترین کشورها در سال‌های اخیر کاهش یافته است.
چرا مسئله تفاوت علت مرگ در کشورها اهمیت دارد؟
درک این تفاوت‌ها به سیاست‌گذاران و سازمان‌های بین‌المللی کمک می‌کند تا منابع خود را به درستی تخصیص دهند. کشوری که با اپیدمی بیماری‌های واگیردار مواجه است، نیازمند بودجه‌های متفاوتی نسبت به کشوری است که با موج سرطان و بیماری‌های قلبی دست و پنجه نرم می‌کند.
سخن پایانی؛ تلاش برای جهانی عادلانه‌تر
تفاوت شوکه‌کننده علت مرگ مردم در کشورهای مختلف نه تنها یک مسئله پزشکی، بلکه یک مسئله حقوق بشری است. هر انسانی، صرف نظر از اینکه در کدام نقطه از جهان متولد شده است، حق دارد به خدمات سلامت با کیفیت دسترسی داشته باشد و در امنیت و رفاه زندگی کند. با کاهش نابرابری‌های سلامت تنها در کشورهای کم‌درآمد، می‌توان سالانه جان میلیون‌ها کودک را نجات داد. این آمار نشان می‌دهد که دست یافتنی‌تر از آن چیزی است که شاید تصور کنیم.
