آیا خانه ماندن در روز سیزده بدر نحس است؟ بررسی باورها و تاریخچه
خانه ماندن در روز سیزده بدر نحس است؟ این سوالی است که ذهن بسیاری را در آستانه تعطیلات نوروز به خود مشغول می‌کند. برخی معتقدند اگر در خانه بمانند، نحسیِ سیزدهم فروردین دامن‌گیرشان می‌شود بنابراین حتی برای یک پیاده‌روی کوتاه از منزل خارج می‌شوند.
نحسی روز سیزده بدر
اما واقعا این روز نحس است؟ از دوره قاجار، سیزده‌بدر با شکل و شمایلی مشابه آنچه که امروز وجود دارد، برگزار می‌شده و کم‌کم باور به نحس بودن این روز در میان افراد کمرنگ‌تر شده است.
ریشه سیزده‌بدر در ایران باستان
سیزده‌بدر را می‌توان بخش پایانیِ رسوم وابسته به نوروز دانست؛ روزی که البته از ابتدا شکل و شمایل امروزی را نداشته است. در ایران باستان، سیزدهم فروردین به عنوان روز نبرد «ایزد باران» با «دیو خشکسالی» شناخته می‌شده است. آنها معتقد بودند اگر ایزد باران بر دیو خشکسالی پیروز شود، خشکسالی از سرزمین آنها دور خواهد بود. تجلی این باور در یکی از رسومی که همچنان ادامه دارد، ظهور پیدا کرده است.
فلسفه گره زدن سبزه و باورهای قدیم
حتما شعر معروف «سال دیگه سیزده‌بدر، بچه بغل، خونه شوهر» را که هنگام گره زدن به سبزه می‌خوانند، شنیده‌اید. درباره فلسفه گره‌زدن سبزه باورهای بسیاری وجود دارد، اما یکی از قدیمی‌ترین باورها درباره این رسم مطلبی است که در «آثار الباقیه» ابوریحان به آن اشاره شده است. بر اساس این مطلب، دو شخصیت اسطوره‌ای در روز سیزدهم فروردین با هم ازدواج می‌کنند و آن دو به وسیله گره زدن شاخه گیاه، به پیمان ازدواج خود رسمیت بخشیدند.
نحسی روز سیزده بدرآیا سیزده بدر واقعا نحس است؟
بر همین اساس است که میرشکرایی – مسئول تدوین و تهیه پرونده جهانی «نوروز» نحس بودن سیزده‌بدر را باوری غلط می‌داند و تاکید می‌کند: «در آیین‌ها و اعتقادات ما هیچ روزی نحس نیست و اساسا عدد ۱۳ نحس نیست. سیزدهمین روز از هر ماه «تیر» نام دارد. این رسم‌ها نشان از یُمن و مبارکی دارد و این باور یکی از مصطلح‌ترین اشتباهاتی است که درباره سیزدهمین روز نوروز وجود دارد.»
دیدگاه مدافعان نحسی عدد ۱۳
با این وجود گروهی دیگر بر باورِ نحسی سیزدهم فروردین پافشاری می‌کنند. آنها معتقدند که نحسیِ روز سیزدهم فروردین از تصور فروریختن واپسینِ جهان و نظام آن است. در واقع بر اساس باور به اساطیر نجومی در ایران، عمر جهان ۱۲ هزار سال است و احتمالاً تحت تأثیر همین تصور، سال را به دوازده ماه تقسیم کردند. باورمندان به این موضوع، ۱۲ روزِ آغاز سال را نیز نماد تمامِ سال می‌دانستند و آنچه را در این ۱۲ روز پیش می‌آمد، سرنوشت یک سالِ خود تلقی می‌کردند.
باور به نحسی ۱۳ در فرهنگ‌های غیر ایرانی
باور عامه به نحس بودن «سیزده»، در مقاطعی چنان رواج یافت که به طور کلی روزهای سیزدهم هر ماه را نحس می‌دانستند. هرچند ذکر این نکته مهم است که باور به نحس بودن ۱۳ تنها در میان ایرانیان رواج نداشته؛ چنانچه به عنوان مثال برخی می‌گویند، چون یَهودا که به حضرت عیسی (ع) خیانت کرد، سیزدهمین عضوی بوده که در «شام آخر» حضور داشته است، پس از آن زمان، ۱۳ نحس شده است.
سیزده بدر نمادی از پایان نوروز و آغاز تحرک در طبیعت است. بیایید به جای باورهای خرافی، به این روز به عنوان فرصتی برای تجدید پیوندهای خانوادگی و لذت بردن از نعمت‌های خداوند نگاه کنیم.
در روزگار فعلی سیزده‌بدر بیشتر به رسمی برای دور هم بودن، خوش‌گذرانی در طبیعت و خوردن آش رشته، کاهو سکنجبین و… تبدیل شده است. با این وجود البته هنوز هم کم نیستند افرادی که سیزده‌بدر را نحس می‌دانند و برای فرار از نحسی آن از خانه خارج شده و به طبیعت می‌روند!
ایسنا
