نتایج تکان‌دهنده کم‌تحرکی ایرانی‌ها | هشدار برای زنان و سالمندان

کم‌تحرکی در ایران ؛ کم‌تحرکی آرام‌آرام در حال تبدیل شدن به یکی از جدی‌ترین بحران‌های سلامت در ایران است. بحرانی که فقط به اضافه‌وزن و چاقی ختم نمی‌شود و ردپای آن را می‌توان در بیماری‌های قلبی، دیابت، فشار خون، افسردگی و حتی مرگ زودرس دید. تازه‌ترین گزارش منتشر شده از این حوزه در پایگاه خبری وزارت بهداشت، نشان می‌دهد بیش از نیمی از ایرانی‌ها فعالیت بدنی کافی ندارند و سبک زندگی کم‌تحرک در حال گسترش است.

آمار تکان‌دهنده کم‌تحرکی در ایران

بر اساس گزارش موسسه ملی تحقیقات سلامت، حدود ۵۱ درصد مردم بالای ۱۸ سال کشور کمتر از میزان توصیه‌شده سازمان جهانی بهداشت تحرک دارند. این یعنی میلیون‌ها نفر در معرض خطر بیماری‌های غیرواگیر قرار گرفته‌اند؛ بیماری‌هایی که اکنون بیش از ۷۶ درصد بار بیماری‌ها در ایران را تشکیل می‌دهند.

کارشناسان می‌گویند استاندارد حداقلی فعالیت بدنی برای حفظ سلامت، دست‌کم ۱۵۰ دقیقه فعالیت متوسط در هفته یا ۷۵ دقیقه فعالیت شدید است؛ اما زندگی شهری، ساعت‌های طولانی نشستن، استفاده زیاد از موبایل و شبکه‌های اجتماعی و حذف تدریجی ورزش از برنامه روزانه خانواده‌ها باعث شده بسیاری از مردم حتی به این حداقل هم نرسند.

جدی‌ترین هشدار برای زنان و سالمندان

آمارها نشان می‌دهد زنان بیش از مردان دچار کم‌تحرکی هستند و سالمندان، به‌ویژه افراد بالای ۷۵ سال، بیشترین میزان فعالیت پایین را دارند. کمترین میزان کم‌تحرکی در گروه سنی ۱۸ تا ۲۴ سال مشاهده شده است. همچنین شهرنشینان نسبت به ساکنان روستاها تحرک کمتری دارند؛ موضوعی که بخشی از آن به سبک زندگی آپارتمانی، ترافیک، کمبود فضاهای ورزشی ارزان و کاهش پیاده‌روی روزانه برمی‌گردد.

۵ ساعت اوقات فراغت، فقط ۴۰ دقیقه ورزش

یکی از نکات جالب و البته نگران‌کننده این گزارش، وضعیت اوقات فراغت ایرانی‌هاست. طبق آمارها، مردم بیش از ۵ ساعت در روز اوقات فراغت دارند اما سهم ورزش از این زمان فقط حدود ۴۰ دقیقه است. در مقابل، فعالیت‌های کم‌تحرک مثل تماشای تلویزیون، کار با تلفن همراه و حضور در فضای مجازی سهم بیشتری از وقت مردم را گرفته‌اند.

کم‌تحرکی فقط سلامت مردم را تهدید نمی‌کند؛ بلکه هزینه اقتصادی سنگینی هم دارد. برآوردها نشان می‌دهد بی‌تحرکی در جهان سالانه ده‌ها میلیارد دلار هزینه درمان و کاهش بهره‌وری ایجاد می‌کند.

وضعیت نگران‌کننده مناطق محروم و روستاها

وضعیت مناطق محروم و روستاها نیز نگران‌کننده است. اگرچه بخش زیادی از فعالیت بدنی مردم در محل زندگی انجام می‌شود، اما بیش از ۹۰ درصد امکانات ورزشی در مناطق شهری قرار دارد و بسیاری از روستاها دسترسی مناسبی به فضاهای ورزشی ندارند.

بر اساس این گزارش، کاهش روند هزینه‌کرد خانوارها در حوزه تفریحات، سرگرمی و خدمات فرهنگی طی سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۱، در خانوارهای ساکن مناطق روستایی و محروم بیش از ۵۰ درصد بوده است. همچنین میزان هزینه‌کرد پایین‌ترین دهک اقتصادی نسبت به بالاترین دهک، حدود چهار برابر کمتر گزارش شده است.

سبک زندگی؛ حذف تدریجی ورزش از سبد فراغتی

سبک زندگی جامعه هم به سمتی حرکت کرده که ورزش در حال حذف شدن از سبد فراغتی خانوارها و جایگزینی با فعالیت‌های غیرفعال است. به عنوان نمونه، در سال ۱۴۰۱ هزینه کرد خانوارهای شهر تهران در غذاخوری‌ها و سلف سرویس‌های شهری حدود ۲۲ درصد بیشتر از هزینه‌های ورزشی بوده است.

راهکارهای مقابله با کم‌تحرکی

کارشناسان معتقدند برای مقابله با این روند، فقط توصیه به ورزش کافی نیست. مهم‌ترین اقداماتی که می‌تواند مردم را به تحرک بیشتر تشویق کند عبارتند از:

• توسعه مسیرهای پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری
• افزایش فضاهای ورزشی ارزان
• حمایت از ورزش زنان و سالمندان
• اجرای برنامه‌های تحرکی در محیط‌های کاری
• فرهنگ‌سازی از طریق رسانه‌ها

جدول خلاصه وضعیت کم‌تحرکی در ایران

جمع‌بندی

کم‌تحرکی در ایران به یک بحران جدی سلامت تبدیل شده است. حدود ۵۱ درصد ایرانیان بالای ۱۸ سال فعالیت بدنی کافی ندارند. زنان و سالمندان بیشترین آسیب را از این بحران می‌بینند. سالانه ۳۲۰ هزار نفر بر اثر عوارض کم‌تحرکی جان خود را از دست می‌دهند. مردم روزانه بیش از ۵ ساعت اوقات فراغت دارند، اما فقط ۴۰ دقیقه از این زمان به ورزش اختصاص دارد. کارشناسان تأکید می‌کنند برای مقابله با این روند، نیاز به توسعه زیرساخت‌های ورزشی، حمایت از گروه‌های آسیب‌پذیر و فرهنگ‌سازی از طریق رسانه‌ها است.