چک تضمین‌شده جایگزین چک رمزدار شد؛ گامی برای افزایش شفافیت

دی‌ماه سال گذشته بود که بانک مرکزی از برنامه جایگزینی چک‌های رمزدار با چک‌های تضمین‌شده و ممنوعیت صدور آن از هفته پایانی فروردین ۱۴۰۵ خبر داد و هدف از این اقدام را افزایش شفافیت، تسهیل استعلام، حذف محدودیت‌های جغرافیایی و یکسان‌سازی رویه پرداخت چک در شبکه بانکی اعلام کرد. بر اساس اعلام بانک مرکزی، چک‌های تضمین‌شده مشابه چک‌های رمزدار فاقد وضعیت برگشتی هستند و بانک‌ها می‌توانند رویه پرداخت فوری این نوع چک را اجرایی کنند. همچنین با توجه به ثبت اطلاعات چک تضمین‌شده در سامانه صیاد، صحت چک صادره برای بانک قابل تشخیص خواهد بود و امکان پرداخت وجه در زمان مراجعه ذی‌نفع فراهم می‌شود.

ویژگی‌های چک تضمین‌شده در نظام پرداخت جدید

چک تضمین‌شده دارای ویژگی‌های مهمی است که آن را به ابزاری کارآمدتر تبدیل کرده است. از جمله این ویژگی‌ها می‌توان به ثبت صدور آن در سامانه صیاد توسط بانک صادرکننده، پذیرش و پرداخت در تمامی شعب بانک‌ها بدون محدودیت جغرافیایی و امکان استعلام توسط ذی‌نفع از همه مسیرهای استعلامی اشاره کرد. این مسیرها شامل درگاه‌های نوین بانکی مانند اینترنت‌بانک و همراه‌بانک، خودپردازهای فعال در زیست‌بوم چک، پیامک و اپلیکیشن‌های موبایلی است. این قابلیت‌ها باعث می‌شود که چک تضمین‌شده نسبت به چک رمزدار، امنیت و شفافیت بیشتری داشته باشد و ریسک معاملات را به طور محسوسی کاهش دهد.

دلایل جایگزینی جایگزینی چک رمزدار از نگاه کارشناسان

کامران ندری، کارشناس اقتصادی و بانکداری اسلامی، در گفت‌وگو با ایرنا درباره تصمیم بانک مرکزی گفت که مشکلی که برای استفاده از چک رمزدار در معاملات روزمره وجود داشت، این بود که اگر پس از دریافت چک، معامله در مراحل پایانی به هر دلیلی انجام نشود، ابطال چک و بازگرداندن وجه به حساب صادرکننده فرایند ساده‌ای نبود. او افزود که فروشنده نیز باید برای ابطال چک حضور داشته باشد و این موضوع باعث می‌شود بازگرداندن چک رمزدار و استرداد وجه با دشواری همراه شود. به همین دلیل، ریسک استفاده از این ابزار در معاملاتی که احتمال به هم خوردن آن‌ها وجود دارد، نسبتاً بالاست. ندری تأکید کرد که مردم نیز تا حد زیادی از این موضوع آگاه هستند و امروزه استفاده از چک رمزدار چندان رایج نیست.

مزیت‌های چک تضمین‌شده برای مردم و نظام بانکی

ندری با بیان اینکه ریسک بالای چک رمزدار سبب شده بود که کمتر بین مردم رایج باشد، افزود که مردم اغلب زمانی از چک رمزدار استفاده می‌کردند که از انجام قطعی معامله اطمینان داشتند و می‌خواستند وجه سریع‌تر به حساب فروشنده منتقل شود. او در عین حال به مزیت‌های چک‌های تضمین‌شده به عنوان ابزار جدید پرداخت در شبکه بانکی اشاره کرد و گفت که چک‌های تضمین‌شده به دلیل امکان استعلام برای ذی‌نفع و ردیابی تراکنش‌ها، جلوی کلاهبرداری و پولشویی را می‌گیرد و از منظر سالم‌سازی فضای اقتصادی نیز حائز اهمیت است. این کارشناس اقتصادی با یادآوری اینکه معاملات اقتصادی در بازار بر پایه اعتماد شکل می‌گیرد، اظهار داشت که با ابزارهای جدید، اطمینان بیشتری برای دو طرف معامله ایجاد می‌شود.