کارت امید مادر دو برابر می‌شود؟ جزئیات تازه زمین ۲۰۰ متری، وام ازدواج و حمایت‌های فرزندآوری

مرضیه وحیددستجردی درباره آخرین وضعیت «کارت امید مادر» گفت: این کارت از ابتدای امسال و از فروردین‌ماه شارژ شده و در تیرماه نیز برای چهارمین ماه، اعتبار آن به مادران تعلق گرفته است. به گفته او، کارت بیش از ۲۵۷ هزار مادر شارژ شده است.

کارت امید مادر و تسهیلات فرزندآوری

وی درباره احتمال افزایش مبلغ کارت نیز اظهار کرد: برای افزایش مبلغ کارت پیش از این نامه‌نگاری‌هایی انجام داده‌ایم و درخواست کرده‌ایم در صورت بهبود شرایط و ایجاد رونق اقتصادی، مبلغ این حمایت به دو برابر افزایش پیدا کند.

کاهش ۸.۹ درصدی ولادت در سال ۱۴۰۴

وحیددستجردی با اشاره به آمار ولادت‌ها اظهار کرد: در سال ۱۴۰۴ در مجموع ۸۹۲ هزار و ۲۸۲ مورد رخداد ولادت در کشور ثبت شد که نسبت به سال ۱۴۰۳، ۸.۹ درصد کاهش داشت.

سال ۱۴۰۳ نیز نسبت به سال ۱۴۰۲ کاهش ولادت را تجربه کرده بود و بنابراین در سال‌های اخیر با یک شیب کاهشی در ولادت مواجه بوده‌ایم.

دبیر ستاد ملی جمعیت افزود: در چهار ماه نخست امسال نیز ۲۷۷ هزار و ۳۷۱ مورد رخداد ولادت ثبت شده که نسبت به چهار ماه نخست سال گذشته ۶.۹ درصد کاهش داشته است.

وی تأکید کرد: هنوز برای قضاوت درباره وضعیت کل سال زود است و باید تا پایان سال منتظر ماند، اما در حال حاضر با یک روند کاهشی در ولادت مواجه هستیم.

آمار مجردان کشور؛ حدود ۱۴ میلیون نفر در سنین مورد بررسی

دبیر ستاد ملی جمعیت درباره آمارهای متفاوتی که در فضای مجازی درباره جمعیت مجرد کشور منتشر می‌شود، گفت: آمارهای متعددی منتشر می‌شود که صحیح نیستند، زیرا گاهی افرادی که هنوز به سن ازدواج نرسیده‌اند نیز در آمار مجردان محاسبه می‌شوند.

وی توضیح داد که نمی‌توان افراد زیر ۲۰ سال را در آمار مجردان مورد نظر برای بررسی ازدواج وارد کرد، چرا که این گروه از یک نوزاد یک‌روزه تا نوجوان و جوان را شامل می‌شود.

وحیددستجردی ادامه داد: بر اساس آمار قطعی، ۷ میلیون و ۳۵۰ هزار مرد مجرد ۲۰ تا ۵۴ ساله در کشور داریم. همچنین تعداد زنان مجرد ۱۵ تا ۴۹ ساله، یعنی در سنین باروری، ۶ میلیون و ۹۲۰ هزار نفر است.

بنابراین مجموع این دو گروه حدود ۱۴ میلیون نفر است و افرادی که پایین‌تر از این سنین قرار دارند در این آمار محاسبه نمی‌شوند.

آمار زنان همسر فوت‌شده و زنان طلاق‌گرفته

وحیددستجردی درباره آمار زنان همسر فوت‌شده و زنان طلاق‌گرفته گفت: در سال ۱۴۰۰ تعداد زنان ۱۵ تا ۴۹ ساله‌ای که همسرشان فوت شده بود حدود ۲۸۹ هزار نفر بود، در حالی که اگر همه زنان بالای ۱۵ سال بدون تعیین سقف سنی محاسبه شوند، تعداد زنان همسر فوت‌شده به حدود ۲ میلیون و ۵۸۰ هزار نفر می‌رسد.

وی ادامه داد: تعداد زنان ۱۵ تا ۴۹ ساله طلاق‌گرفته نیز یک میلیون و ۳۶۴ هزار نفر است و اگر همه زنان بالای ۱۵ سال را در نظر بگیریم، این رقم به حدود یک میلیون و ۸۳۰ هزار نفر می‌رسد.

به گفته او، ارقام بسیار بزرگ و نجومی که گاهی درباره تعداد زنان مطلقه یا زنان همسر فوت‌شده در فضای مجازی مطرح می‌شود، با آمار واقعی مطابقت ندارد.

میانگین سن مادر در نخستین فرزندآوری؛ ۲۷.۶ سال

دبیر ستاد ملی جمعیت درباره میانگین سن مادران در نخستین فرزندآوری اظهار کرد: میانگین سن مادر در نخستین فرزندآوری در کل کشور ۲۷.۶ سال است، اما این رقم در استان‌های مختلف تفاوت دارد.

در تهران میانگین سن مادر در نخستین فرزندآوری ۳۰.۸ سال و میانگین سن پدر در نخستین فرزندآوری نیز حدود ۳۲.۵ سال است.

وحیددستجردی گفت: تهران، البرز و ایلام از استان‌هایی هستند که میانگین سن مادر در نخستین فرزندآوری در آن‌ها بالاتر است. برای نمونه، این میانگین در البرز حدود ۲۹.۸ سال است.

وی در مقابل افزود: پایین‌ترین میانگین سن مادر در نخستین فرزندآوری مربوط به سیستان و بلوچستان با حدود ۲۲.۸ سال است و پس از آن خراسان جنوبی با حدود ۲۵.۵ سال قرار دارد.

سیستان و بلوچستان؛ جوان‌ترین استان از نظر ولادت و سن فرزندآوری

دبیر ستاد ملی جمعیت تصریح کرد: سیستان و بلوچستان از نظر ولادت، سن ازدواج و سن فرزندآوری، جوان‌ترین استان کشور است و باید به مردم این استان تبریک گفت و سایر استان‌ها نیز از این الگو پیروی کنند.

وی افزود: با وجود این، در سال ۱۴۰۴ همه استان‌های کشور با کاهش ولادت مواجه بودند و حتی سیستان و بلوچستان نیز ۸.۶ درصد کاهش ولادت را تجربه کرد؛ با این حال وضعیت این استان همچنان نسبت به بسیاری از استان‌های دیگر مناسب‌تر است.

وحیددستجردی درباره نقش عوامل فرهنگی و اقتصادی در تفاوت‌های استانی گفت: ازدواج و فرزندآوری یک مسئله چندوجهی است و عوامل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی هر سه در آن دخیل هستند.

وی درباره وضعیت استان ایلام توضیح داد: به نظر می‌رسد مسائل اقتصادی و مهاجرت داخلی جوانان در این استان مؤثر باشد. برای مثال، پسران جوان برای پیدا کردن اشتغال به مناطق دیگر مهاجرت می‌کنند و در نتیجه ازدواج‌ها کمتر صورت می‌گیرد، سن ازدواج دختران و زنان افزایش پیدا می‌کند و تجرد دختران بیشتر می‌شود.

۷۴.۷ درصد جوانان وضعیت اقتصادی را عامل مهم فرزندآوری می‌دانند

دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به نتایج پیمایش ملی موج چهارم در سال ۱۴۰۲ گفت: وقتی از جوانان درباره مهم‌ترین عامل مؤثر بر فرزندآوری سؤال شد، ۷۴.۷ درصد آن‌ها «وضعیت اقتصادی» را مهم‌ترین عامل عنوان کردند.

وی تأکید کرد: حدود ۷۵ درصد جوانان گفته‌اند اگر وضعیت اقتصادی مناسب شود، فرزندآوری برای آن‌ها امکان‌پذیرتر خواهد بود.

به گفته او، اقتصاد، فرهنگ و مسائل اجتماعی همگی در این موضوع اهمیت دارند، اما به نظر می‌رسد اقتصاد در حال حاضر حرف اول را می‌زند.

میانگین سن ازدواج زنان ۲۴.۱ و مردان ۲۸.۴ سال است

وحیددستجردی با اشاره به وضعیت سن ازدواج در کشور اظهار کرد: میانگین سن ازدواج زنان در کل کشور ۲۴.۱ سال و میانگین سن ازدواج مردان ۲۸.۴ سال است.

وی افزود: وقتی ازدواج با تأخیر انجام شود و فرزندآوری نیز به تأخیر بیفتد، مشکلاتی ایجاد می‌شود. اگر بخواهیم راهکارهای فرزندآوری را در یک کلام بیان کنیم، نخست باید تشویق به ازدواج و رفع موانع پیش روی جوانان را در اولویت قرار دهیم.

دبیر ستاد ملی جمعیت ادامه داد: پس از ازدواج جوانان، باید فاصله میان ازدواج و فرزندآوری نیز کاهش پیدا کند. فاصله متوسط ازدواج تا تولد فرزند اول در کشور ۴.۶ سال است.

این فاصله بین فرزند اول تا فرزند دوم به‌طور متوسط ۵.۹ سال و فاصله بین فرزند دوم تا فرزند سوم ۶.۳ سال است.

وی با تأکید بر اهمیت کاهش این فاصله‌ها گفت: وقتی سن باروری زنان را در نظر می‌گیریم، بهترین سن باروری حدود ۲۰ تا ۳۰ سال و در برخی موارد تا ۳۵ سال است.

وحیددستجردی توضیح داد: اگر خانمی مثلاً در ۳۰ سالگی ازدواج کند و بخواهد در ۳۵ سالگی فرزند اول خود را به دنیا بیاورد، هنگام رسیدن به فرزند دوم ممکن است پیک باروری خود، یعنی بالاترین ظرفیت باروری را از دست داده باشد و حتی امکان فرزندآوری برای او فراهم نشود.

وی تصریح کرد: برای جلوگیری از این وضعیت باید موانع ازدواج از پیش پای جوانان برداشته شود و به زوج‌ها برای عبور از این موانع کمک شود.

نقش امید به آینده در ازدواج و فرزندآوری

وحیددستجردی یکی از مهم‌ترین عوامل را «امید به آینده» دانست و گفت: نقش رسانه‌ها در این زمینه بسیار مهم است. باید امید ایجاد کنیم و در حوزه فرهنگ و هنر نیز کار جدی انجام شود؛ فیلم، سریال، برنامه‌های گروهی و سایر ظرفیت‌های فرهنگی باید در این زمینه مورد استفاده قرار گیرد.

دبیر ستاد ملی جمعیت افزود: جوانان و مردم وقتی درباره تعداد ایده‌آل فرزندان مورد نظرشان مورد پرسش قرار می‌گیرند، به‌طور متوسط دو و نیم فرزند را به‌عنوان تعداد ایده‌آل اعلام می‌کنند، اما تعداد فرزندآوری واقعی به کمتر از یک و نیم فرزند رسیده است.

وی علت این فاصله را وجود موانع دانست و گفت یکی از مهم‌ترین آن‌ها اشتغال پایدار و دیگری مسکن است که باید به‌طور جدی به آن‌ها پرداخته شود؛ موضوعاتی که در طرح‌های تشویقی دولت و قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند.

واگذاری زمین ۲۰۰ متری به خانواده‌های دارای سه فرزند و بیشتر

وحیددستجردی درباره آخرین وضعیت واگذاری زمین به خانواده‌ها گفت: بر اساس مواد ۳ و ۴ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، به خانواده‌هایی که سه فرزند یا بیشتر داشته باشند، زمین ۲۰۰ متری تعلق می‌گیرد.

در برخی استان‌ها مانند البرز، به دلیل وجود زمین، این اقدام تقریباً به‌طور کامل انجام شده است؛ اما برخی استان‌ها مانند گیلان و مازندران به دلیل ضعیف‌تر بودن بانک سرزمینی نتوانسته‌اند به همان میزان زمین واگذار کنند.

دبیر ستاد ملی جمعیت ادامه داد: برای این استان‌ها راهکارهای جایگزین در نظر گرفته شده که باید روی آن‌ها کار شود. استان‌هایی مانند تهران نیز از نظر بانک زمین شرایط مشابهی دارند و برای آماده‌سازی زمین و تأمین زیرساخت‌ها نیازمند منابع بیشتری هستند.

وی افزود: دولت باید بودجه بیشتری به وزارت راه و شهرسازی اختصاص دهد تا امکان آماده‌سازی زمین‌ها و واگذاری آن‌ها فراهم شود.

وحیددستجردی گفت: تاکنون حدود ۲۰ درصد متقاضیان زمین خود را دریافت کرده یا واگذاری زمین برای آن‌ها انجام شده است و حدود ۸۰ درصد متقاضیان باقی مانده‌اند.

این موضوع در برنامه‌های آتی وزارت راه و شهرسازی قرار دارد و ستاد ملی جمعیت نیز پیگیری درخواست‌های مردمی در این زمینه را انجام می‌دهد.

ضرورت افزایش اعتبارات وام ازدواج و فرزندآوری

دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به تسهیلات بانکی گفت: یکی دیگر از موضوعات مهم، تسهیلاتی است که باید از سوی نظام بانکی اختصاص پیدا کند. سال گذشته در بودجه، ۴۷۰ همت، معادل ۴۷۰ هزار میلیارد تومان، سقف اعتبارات مربوط به ازدواج و فرزندآوری تعیین شد.

وحیددستجردی تأکید کرد: بانک‌ها باید همکاری کنند و پرداخت تسهیلات را به شش‌ماهه دوم موکول نکنند، بلکه از همین شش‌ماهه نخست سال که چهار ماه آن گذشته و وارد ماه پنجم شده‌ایم، پرداخت‌ها را آغاز کنند.

وی ادامه داد: اگر با همین روند پیش برویم، تقریباً تمام افراد پشت نوبت سال گذشته از صف خارج می‌شوند و بخشی از افرادی که امسال ثبت‌نام کرده‌اند نیز تسهیلات دریافت خواهند کرد.

به گفته او، اگر قرار باشد تمام پشت‌نوبتی‌ها صفر شوند و پرداخت‌ها به‌روز شود، اعتبار ۴۷۰ همتی باید تقریباً دو برابر شود و این اعتبار در مجلس شورای اسلامی و بودجه سال آینده پیش‌بینی شود تا همه کسانی که ازدواج می‌کنند بتوانند وام ازدواج خود را دریافت کنند و متقاضیان تسهیلات فرزندآوری نیز از این امکان برخوردار شوند.

وی گفت: این اعتبار باید به‌گونه‌ای باشد که در سال‌های بعد نیز بتواند پاسخگوی متقاضیان جدید باشد.

وحیددستجردی با اشاره به افزایش اعتبارات گفت: امسال اعتبار مربوط به این بخش از ۲۵۰ همت به ۴۷۰ همت افزایش پیدا کرد که رشد قابل توجهی است، اما همچنان کافی نیست و برای سال ۱۴۰۶ باید این مبلغ افزایش جدی یابد.

وی افزود: وام ازدواج به زوجین پرداخت می‌شود و مبلغ ۳۵۰ میلیون تومان برای هر یک از زوجین، در مجموع ۷۰۰ میلیون تومان برای یک زوج خواهد بود؛ بنابراین اعتبارات موجود برای رسیدن به نقطه سر به سر کافی نیست و افزایش اعتبار باید در بودجه دیده شود.

اجرای ۲۴ درصدی طرح خودروی مادران

دبیر ستاد ملی جمعیت درباره طرح خودروی مادران اظهار کرد: تاکنون حدود ۲۴ درصد مشمولان، خودروهای خود را دریافت کرده‌اند.

وی درباره موانع اجرای این طرح گفت: یکی از مشکلات این است که برخی افراد در دهک‌های پایین برای پرداخت هزینه خودرو مجبور به دریافت کمک یا ایجاد بدهی می‌شوند و در نتیجه ممکن است دهک اقتصادی آن‌ها، برای مثال از دهک دو به دهک پنج تغییر کند.

وحیددستجردی افزود: همین مسئله باعث می‌شود برخی افراد تمایلی به دریافت خودرو نداشته باشند. از سوی دیگر، افزایش قیمت خودرو و همچنین تراکنش‌هایی که به‌صورت کاذب بر دهک‌بندی افراد تأثیر می‌گذارد، از دیگر مشکلات است؛ در حالی که وضعیت واقعی اقتصادی و دهک افراد تغییر نکرده است.

وی تصریح کرد: در مجموع حدود ۲۴ درصد این طرح اجرایی شده و بخشی از باقی‌مانده نیز به دلیل عدم تمایل مردم و بخشی به دلیل تمایل برخی متقاضیان به خودروهای شرکت‌های خاص بوده است.

به گفته او، وزارت صمت اعلام کرده است که نمی‌تواند تخصیص‌ها را صرفاً به برخی شرکت‌های خاص محدود کند و باید این تخصیص‌ها به شکل متعادل انجام شود.

شاخص جوانی جمعیت کشور ۲۱.۵ درصد است

وحیددستجردی با اشاره به شاخص جوانی جمعیت گفت: این شاخص بر اساس تعداد جمعیت زیر ۱۵ سال محاسبه می‌شود و در کشور حدود ۲۱.۵ درصد است؛ یعنی از هر ۱۰۰ نفر جمعیت، حدود ۲۱.۵ نفر زیر ۱۵ سال هستند.

وی افزود: این وضعیت در حال حاضر هنوز شرایط خوبی دارد، اما با روند نزولی جمعیت ممکن است تغییر کند. برای مثال، شاخص جوانی جمعیت در استان گیلان به ۱۴.۲ درصد رسیده است؛ یعنی از هر ۱۰۰ نفر جمعیت، ۱۴.۲ نفر زیر ۱۵ سال هستند.

دبیر ستاد ملی جمعیت هشدار داد: اگر با همین وضعیت حرکت کنیم، استان‌ها به‌تدریج آینده‌ای شبیه وضعیت امروز گیلان خواهند داشت؛ بنابراین نباید اجازه دهیم به آن نقطه برسیم. باید ابتدا سرعت این روند را کاهش دهیم و سپس آن را به سمت افزایش هدایت کنیم.

شاخص سالمندی؛ ۱۳ درصد برای جمعیت بالای ۶۰ سال

وحیددستجردی درباره شاخص سالمندی گفت: اگر سالمندی را جمعیت ۶۰ سال به بالا در نظر بگیریم، در حال حاضر شاخص سالمندی کشور حدود ۱۳ درصد است؛ یعنی از هر ۱۰۰ نفر جمعیت، ۱۳ نفر بالای ۶۰ سال هستند.

اگر سن ۶۵ سال به بالا را معیار قرار دهیم، این شاخص حدود ۹ درصد است؛ یعنی از هر ۱۰۰ نفر جمعیت کشور، حدود ۹ نفر بالای ۶۵ سال هستند.

وی گفت: این وضعیت در حال حاضر برای کل کشور قابل قبول است، اما با روندی که در پیش گرفته‌ایم، در سال ۱۴۳۰، یعنی حدود ۲۵ سال آینده، شاخص سالمندی می‌تواند به ۳۰ درصد برسد.

حدود ۱۵ تا ۲۰ سال تا بسته شدن پنجره جمعیتی

دبیر ستاد ملی جمعیت درباره پنجره جمعیتی کشور گفت: تا بسته شدن پنجره جمعیتی کشور حدود ۱۵ تا ۲۰ سال فاصله داریم. امیدواریم از این فرصت استفاده کنیم و مشکلاتی را که در این سال‌ها داشته‌ایم و کاهش‌هایی را که تجربه کرده‌ایم جبران کنیم و بتوانیم بر آینده ایران تأثیرگذار باشیم.

وی گفت: امیدآفرینی، کار رسانه، هنر و تبلیغ از جمله اقداماتی است که باید انجام شود. در کنار آن، ستاد ملی جمعیت و دستگاه‌های مختلف مرتبط با قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت نیز باید به وظایف خود عمل کنند.

حمایت از زنان شاغل و خانه‌دار برای فرزندآوری

دبیر ستاد ملی جمعیت بر ضرورت حمایت از زنان تأکید کرد و گفت: موضوع بسیار مهم برای زنان، چه زنان شاغل و چه زنان غیرشاغل، حمایت از آن‌ها برای فرزندآوری است.

وی گفت: زنان شاغل به‌شدت به مهدکودک، اتاق مادر و کودک و مراکز مراقبت از کودکان نیاز دارند و این موضوع بسیار مهم است. زنان خانه‌دار نیز به چنین حمایت‌هایی نیاز دارند و باید زمانی برای استراحت، رسیدگی به خود و رفع خستگی داشته باشند.

وحیددستجردی تصریح کرد: یکی از مشکلات جدی این است که برخی زنان وقتی از محل کار خود با یک پست مدیریتی برای زایمان خارج می‌شوند، پس از بازگشت به همان پست مدیریتی بازنمی‌گردند. حمایت‌های پس از فرزندآوری باید به‌صورت کامل انجام شود.

وی خطاب به مدیران گفت: مدیران باید حمایت از زنانی را که ازدواج می‌کنند، فرزند می‌آورند و باید به خانواده و فرزندان خود رسیدگی کنند، در دستور کار قرار دهند.

دبیر ستاد ملی جمعیت تأکید کرد: نباید به نقطه‌ای برسیم که به زنان حقوق بدهیم و بگوییم شما فرزند بیاورید و کار نکنید. اکنون زنان اشتغال دارند و به ازدواج و فرزندآوری نیز می‌پردازند و باید از آن‌ها حمایت شود.

وی افزود: باید از زنان در اشتغال، فرزندآوری و ایفای نقش خانوادگی حمایت کنیم و قوانین نیز باید حامی خانواده و فرزندآوری باشند؛ به‌ویژه در زمینه مراکز مراقبت از کودکان، مراکز نگهداری و مهدکودک‌ها.

وحیددستجردی خاطرنشان کرد: به نظر من مهدکودک برای زنان خانه‌دار نیز ضرورت دارد تا آن‌ها بتوانند زمانی برای استراحت و رسیدگی به خود داشته باشند.

پیگیری افزایش حق عائله‌مندی زنان شاغل

وحیددستجردی با اشاره به موضوع افزایش حق عائله‌مندی در فیش حقوقی گفت: این موضوع یکی از مطالبات بسیار جدی زنان است و معاونت امور زنان و خانواده رئیس‌جمهور به‌شدت در حال پیگیری آن است.

وی افزود: امیدواریم این موضوع به‌زودی حل شود و ما نیز به‌شدت پیگیر این خواسته همه زنان شاغل هستیم.

دبیر ستاد ملی جمعیت در پایان خطاب به خانواده‌ها گفت: شاهد مراجعه زنان ۴۰ ساله و بالای ۴۰ سالی هستیم که با ناراحتی می‌گویند می‌خواهند فرزند داشته باشند اما دیگر نمی‌توانند؛ از این رو باید از فرصتی که در اختیار دارید استفاده کنید.

منبع: ایسنا و روابط عمومی ستاد ملی جمعیت