آشنایی با قطاعی یا هنر کاغذ بری در ایران

با اینکه هنر کاغذ بری هنری زیبا و دستی می باشد که توسط مردم ایران انجام می شود ولی در بین هنرهای,
دیگر بسیار جدی گرفته نشده است و ناشناخته مانده است . این هنر به این صورت انجام می شود که,
طرح هایی ظریف بر روی کاغذ کشیده می شود و بعد با ابزارهایی مخصوص طرح بریده می شود.
برای آشنایی بیشتر با این هنر در ادامه با پرشین وی همراه باشید .

تاریخچه هنر کاغذ بری

هنر کاغذ بری یا به اصطلاح قدیم قطاعی رشته ای از هنرهای تزئینی و دستی است این هنر در ایران ناشناخته,
و گمنام مانده و در حدود سدهٔ نهم هجری قمری از چین به ایران زمین آمده و از اینجا به كشور عثمانی,
( تركیه ) راه یافته است و از این طریق به اروپا رفته و گسترش جهانی یافته است .

متأسفانه درایران ( با آنكه یكی از كانونهای پرورش این هنر بوده است ) استادان و هنرمندان چیره دست,
و بزرگی دست بدان و یازیده و شاهكارهای زیبائی پدید آورده اند لكن از سوی هنرشناسان عنایت,
كافی به این هنر و شاخه های آن مبذول نگشته وآن را كاری كودكانه یا كودك پسندانه وانمود كرده اند,

از مقایسه و سنجش دقیق آثار كاغذبری ایرانیان با كاغذبری های دیگر مردمان جهان این نسخه بدست می آید ,
كه هنرمندان ایرانی در این رشته ذوق و استعداد و مهارت و خلاصه برتری داشته اند و دقت ,
دست و چشم خود را به همگان ( بجز چینی ها ) نشان داده اند .

هنر زیبای کاغذ بری

كاغذبری با خوشنویسی – نگارگری – جلدسازی ( سوخت ) ، وصالی و سوزندوزی همبستگی نزدیك دارد .

كاغذبری ، یكی از رشته های ظریف و دقیق و زیبای هنری است كه در آن هنرمند پس از طراحی روی,
كاغذ ساده یا رنگین ، نقش را با مقراض یا كار مخصوص ( شفره ) آن چنان با دقت و ظرافت از میان كاغذ,
در می آورد كه شكل اصلی خود را كاملاً نگاه می داشت ,

و با چسبانیدن آن بر زمینه ای برنگ دیگر خود را هم چون قطعه ای خوس یا نقاشی زیبا نشان می داد .
موضوع بیشترین بریده ها ، نقش جانوران ، پرندگان و برگهای و نقشهای هندسی یا خطهای خوش بود و گاه ,
در بریدن برخی طرحها ، بویژه خطهای خوش ، این كار با چنان تردستـی و استادی انجام می گرفت,

نحوه انجام قطاعی

كه جای جای خالی آنها ، با قرار دادن روی زمینهٔ تیره تر و یا روشنتر ، خود قطعهٔ مستقل دیگری را تشكیل می داد .

در تعریف این هنر در فرهنگ نظام آمده است :

قطعه بریدهٔ آن را گویند كه اول ، قطعه یا خط را بر كاغذ رنگین سوای سفید ، نویسند بعد آن حروف را ,
بریده و برآرند و آن را بر كاغذ سفید چسبانند ، حروف سفید به نظر می آید .

بیشتر بدانید ابزارهای کاغذ بری :

ابزارهاي كاغذبري بسيار ساده و انگشت شمار است . نخستيـن ابـزار و وسيـله در كاغـذبـري ، خـود (( كاغذ )),
است كه گاه ساده يا سفيد و گاه رنگين و از رنگهاي گوناگون است .

جنس كاغذ در هنر کاغذ بری ، مي بايد نه بسيار نازك و نه چندان كلفت و شكننده باشد ، زيرا در آن ,
صورت كار بريدن دشوار و ناشدني مي گردد .

هنر قطاعی

ابزار ديگر (( مقراض )) يا (( قيچي )) است كه بايد داراي تيغه هاي نازك و ظريف و نوك تيز و دقت برندگي,
ويژه اي باشد . برخي از كاغذبران در بريدن موضوع قطعه ها ، از كارد كوچك و ظريف و تيزي استفاده مي كردند,

و يا از كاردها و گزنهاي ويژه پوست بري (( شفره )) كه در جلدسازي به كار مي رفت ،
در اين كار سود مي جستند .

از قلمهاي فلزي گوناگون نيز كه داراي نوكهاي تيز و برنده به شكلهاي مخصوص بود ، براي بريدن انحناها و يا ,
در آوردن هلالها و دايره ها و سوراخهاي بسيار ريز بهره مي جستند .

(( پيش تخته )) نيز يكي از ابزارها بود كه گاه براي بريدن بخشهاي ميانين كاغذ و در آوردن گرديها ,
و منحنيها مي بايست كاغذ را بر روي تخته نهاده با فشار دست بر قلم يا ضربة ملايم چكش,
اين كار را انجام دهند .

ابزار کاغذ بری

فرجامين ابزار (( مقوا )) بود كه پس از پايان كار و آماده شدن بريده ها ، مي بايست آنها را در,
زمينه هاي رنگين گوناگون يا سياه رنگ ، به روي مقوا بچسبانند تا از تا شدن و ريختن و خم ,
و ضايع شدن محفوظ بماند و بدين سان (( قطعة بريده )) پديد آيد و خود را نمايش دهد .

کوه ها و بیایان های ایران , تبیان