ایبوپروفن در بارداری و شیردهی؛ اگر بروفن یا ژلوفن خوردیم چه کنیم؟
ایبوپروفن در بارداری و شیردهی توصیه یکسانی ندارد. در بارداری بدون نظر پزشک آن را مصرف نکنید، به‌خصوص از هفتهٔ ۲۰ به بعد. از این زمان، مصرف ایبوپروفن می‌تواند عملکرد کلیه جنین را مختل کند و مقدار مایع آمنیوتیک را کاهش دهد. در شیردهی، مقدار بسیار کمی از ایبوپروفن وارد شیر می‌شود و نوع ساده آن معمولاً از گزینه‌های ترجیحی برای تسکین کوتاه‌مدت درد در مادرِ نوزاد سالم و رسیده است.
اگر یک نوبت ایبوپروفن، بروفن یا ژلوفن در بارداری خورده‌اید، هفته بارداری، مقدار و زمان مصرف را مشخص کنید. اگر هفتهٔ ۲۰ یا بعد از آن هستید یا چند نوبت مصرف کرده‌اید، با پزشک یا مامای خود تماس بگیرید. راهنمای پرشین‌وی توضیح می‌دهد چطور برچسب فرآورده را بخوانید و در تماس چه اطلاعاتی بدهید.
آیا ایبوپروفن در اوایل بارداری ضرر دارد؟
در سه‌ماهه اول، ایبوپروفن برای خوددرمانی انتخاب معمول نیست. مطالعات درباره ارتباط مصرف در اوایل بارداری با سقط، نتایج یکسانی نداشته‌اند. گاهی خود بیماری، درد یا التهابی که به‌دلیل آن دارو مصرف شده، بر نتیجه اثر دارد و جدا کردن نقش دارو دشوار است. مصرف اتفاقی پیش از هفتهٔ ۲۰ معمولاً به‌تنهایی نیاز به پایش بیشتر برای ناهنجاری‌های جنین ایجاد نمی‌کند. تصمیم در مصرف مکرر، مقدار نامعلوم یا وجود بیماری زمینه‌ای به بررسی پرونده و شرایط فرد بستگی دارد.
اگر یک قرص بروفن در ماه اول خورده باشم چه کنم؟
ابتدا نام کامل دارو و قدرت هر قرص را از روی بسته بخوانید. ساعت و تاریخ تقریبی، تعداد دوزها و علت مصرف را یادداشت کنید و در اولین فرصت به پزشک یا ماما بگویید. اگر نمی‌دانید در زمان مصرف چند هفته باردار بوده‌اید، تاریخ اولین روز آخرین قاعدگی یا اطلاعات سونوگرافی قبلی را در اختیار تیم مراقبت بگذارید. اگر درد یا تب ادامه دارد، علت آن هم باید بررسی شود. نوبت دیگری را برای همان علامت خودسرانه تکرار نکنید.
آیا ژلوفن و بروفن در بارداری فرق دارند؟
ژلوفن ساده و بسیاری از قرص‌هایی که با نام بروفن شناخته می‌شوند حاوی ایبوپروفن هستند. معیار بررسی ایمنی، ماده مؤثره و مقدار آن است. بعضی بسته‌ها نام مشابه دارند اما ترکیبی‌اند. توضیح فرق ژلوفن و ایبوپروفن به تشخیص شکل دارویی و خواندن قدرت هر واحد کمک می‌کند. در صورت داشتن بسته‌ای با نام ادویل نیز در مقایسه ادویل و ژلوفن نمونه‌هایی از تفاوت فرمول‌ها را می‌بینید.
چرا ایبوپروفن از هفتهٔ ۲۰ بارداری به بعد محدود می‌شود؟
از حدود هفتهٔ ۲۰، ادرار جنین سهم مهمی در تشکیل مایع آمنیوتیک دارد. ایبوپروفن از گروه داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی است و ممکن است بر عملکرد کلیه جنین اثر بگذارد. نتیجه می‌تواند کاهش مایع اطراف جنین باشد. این عارضه بیشتر پس از مصرف چندروزه یا طولانی‌تر گزارش شده، هرچند در مواردی زودتر هم دیده شده است. کم بودن مایع آمنیوتیک معمولاً با احساس مادر قابل تشخیص نیست و ارزیابی آن با نظر تیم مراقبت انجام می‌شود.
اگر بعد از هفتهٔ ۲۰ ایبوپروفن خوردم، سونوگرافی لازم است؟
اگر در این بازه دارو مصرف کرده‌اید، پیش از دوز بعد با پزشک یا ماما تماس بگیرید و مقدار و مدت را بگویید. طبق راهنمای سازمان غذا و داروی آمریکا، اگر پزشک بین هفته‌های ۲۰ تا ۳۰ مصرف را ضروری تشخیص دهد، باید از کمترین مقدار مؤثر برای کوتاه‌ترین مدت استفاده کند. اگر درمان بیش از ۴۸ ساعت ادامه پیدا کند، پزشک ممکن است پایش مایع آمنیوتیک با سونوگرافی را در نظر بگیرد. تصمیم برای سونوگرافی بعد از مصرف اتفاقی باید بر اساس زمان و مقدار واقعی مصرف گرفته شود.
خطر مصرف ایبوپروفن در ماه‌های آخر بارداری چیست؟
در حدود هفتهٔ ۳۰ به بعد، علاوه بر نگرانی درباره کلیه و مایع آمنیوتیک، خطر بسته‌شدن زودرس مجرای شریانی جنین مطرح است. این مجرا در دوره جنینی بخشی از مسیر طبیعی گردش خون است. در این مرحله از مصرف خودسرانه ایبوپروفن و سایر داروهای این گروه پرهیز کنید. اگر پزشک برای پیشگیری از عوارض بارداری آسپرین کم‌دوز تجویز کرده، آن را به‌دلیل خواندن هشدار ایبوپروفن خودسرانه قطع نکنید. علت تجویز و برنامه مصرف آسپرین کم‌دوز را پزشک بر اساس شرایط شما تعیین می‌کند.
ایبوپروفن در شیردهی مجاز است؟
طبق پایگاه لاکت‌مد، ایبوپروفن ساده به مقدار بسیار کمی وارد شیر می‌شود و در بدن مادر مدت نسبتاً کوتاهی باقی می‌ماند. به همین دلیل، برای تسکین درد یا التهاب در بسیاری از مادران شیرده از گزینه‌های ترجیحی است. این توصیه بیشتر درباره مادری است که نوزاد او سالم و رسیده است و فرآورده تک‌ماده‌ای را طبق دستور مصرف می‌کند. اگر نوزاد نارس، بیمار یا دارای مشکل کلیوی است یا مادر باید چند دارو را هم‌زمان مصرف کند، بررسی فردی لازم است.
بعد از خوردن بروفن باید شیر را بدوشم و دور بریزم؟
در مصرف متعارف ایبوپروفن ساده برای مادرِ نوزاد سالم و رسیده، معمولاً نیازی به قطع شیردهی یا دور ریختن شیر نیست. وقتی دارو چند ترکیب دارد، این نتیجه را به همه مواد آن تعمیم ندهید. اگر نسخه بعد از زایمان شامل بیش از یک مسکن است، عکس بسته‌ها را به داروساز نشان دهید. در راهنمای داروهای سرماخوردگی در شیردهی درباره اهمیت بررسی تک‌تک ترکیبات توضیح داده شده است.
آیا ژلوفن بعد از زایمان یا سزارین مناسب است؟
ایبوپروفن ممکن است در برنامه کنترل درد پس از زایمان تجویز شود. نسخه ترخیص و نظر پزشک را ملاک قرار دهید. اگر خون‌ریزی غیرعادی دارید، داروی ضدانعقاد مصرف می‌کنید یا سابقه زخم معده، حساسیت به داروهای ضدالتهاب یا بیماری کلیوی دارید، پیش از شروع یا اضافه‌کردن ژلوفن مشورت کنید. اگر درد پس از زایمان رو به افزایش است یا با تب یا قرمزی و ترشح زخم همراه شده، برای بررسی علت تماس بگیرید. راهنمای مصرف ژلوفن ۴۰۰ هشدارهای عمومی این کپسول را توضیح می‌دهد.
برای درد و تب در بارداری چه دارویی را بررسی کنیم؟
استامینوفن ساده معمولاً گزینه اولی است که برای درد یا تب در بارداری مطرح می‌شود. درباره مناسب بودن آن با پزشک یا داروساز مشورت کنید و مقدار و مدت مصرف را طبق دستور رعایت کنید. اگر بیماری کبدی دارید یا فرآورده دیگری حاوی استامینوفن مصرف می‌کنید، آن را اطلاع دهید. مقایسه ژلوفن و استامینوفن کمک می‌کند هنگام خواندن برچسب، این دو ماده را از هم تشخیص دهید.
تب مداوم، درد شدید شکم، خون‌ریزی واژینال یا سردرد شدید همراه اختلال دید را با مصرف مسکن پیگیری نکنید و سریع با تیم مراقبت بارداری تماس بگیرید. اگر در دوره‌ای که معمولاً حرکات جنین را احساس می‌کنید کاهش حرکت مشاهده شد، همان موقع ارزیابی بگیرید. ثبت زمان شروع نشانه و داروهای مصرفی کمک می‌کند تیم درمان هم درباره علامت و هم درباره مصرف دارو تصمیم بگیرد.
پیش از مصرف داروی سرماخوردگی یا مسکن ترکیبی چه چیزی را چک کنیم؟
نام دارو را از روی بخش مواد مؤثره ببینید. روی بسته ممکن است واژه ایبوپروفن، Ibuprofen یا نام نمک آن نوشته شده باشد. در فرآورده ترکیبی ممکن است ایبوپروفن همراه با ماده‌ای با هشدار متفاوت باشد. به همین دلیل، نام تجاری و رنگ بسته برای تصمیم‌گیری کافی نیست. در صورت نیاز، قدرت هر ماده در یک قرص یا کپسول را برای داروساز بخوانید. اگر بسته قابل شناسایی نیست، از مصرف خودداری کنید تا ترکیب تأیید شود.
دستور استفاده از قرص معمولی، کپسول نرم، فرآورده پیوسته‌رهش و شکل موضعی تفاوت دارد. در بارداری، برای شروع ژل ایبوپروفن هم بروشور همان محصول و نظر پزشک یا داروساز را بررسی کنید. اگر در شیردهی فرآورده موضعی به‌کار می‌برید، از تماس نوزاد با پوست آغشته به دارو جلوگیری کنید. دارو را روی سینه یا نوک سینه نزنید مگر متخصص مشخصاً راهنمایی کرده باشد.
برای تماس با پزشک یا ماما چه اطلاعاتی آماده کنیم؟
- نام کامل دارو، قدرت هر واحد و عکس بسته یا بروشور.
- تعداد نوبت‌ها، تاریخ و ساعت مصرف و اینکه دارو خوراکی یا موضعی بوده است.
- هفته بارداری هنگام مصرف یا در شیردهی سن کودک و اینکه رسیده یا نارس به دنیا آمده است.
- علت مصرف، علائم فعلی، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای دیگری که همان روز استفاده کرده‌اید.
اگر به دلیل سردرد یا دندان‌درد در چند روز پیاپی سراغ مسکن می‌روید، از پزشک درباره پیگیری علت و گزینه مناسب همان دوره راهنمایی بگیرید. اگر هم‌زمان داروی دیگری برای تب یا سرماخوردگی خورده‌اید، مقدار مصرف هر محصول را جداگانه بنویسید تا تکرار ناخواسته یک ماده تشخیص داده شود.
اگر هم‌زمان چند نوع مسکن خورده‌ایم چه کنیم؟
نام و مقدار هر محصول را جداگانه بنویسید. یک داروی سرماخوردگی ممکن است ماده‌ای داشته باشد که در مسکن دوم هم وجود دارد. برای مثال، روی یک بسته ممکن است عبارت «ضد درد و تب» درشت‌تر از نام ماده مؤثره نوشته شده باشد. اگر از مقدار توصیه‌شده بیشتر مصرف کرده‌اید یا مطمئن نیستید در مجموع چه مقدار دارو گرفته‌اید، با مرکز اطلاع‌رسانی مسمومیت یا خدمات درمانی تماس بگیرید و برای ظهور علامت منتظر نمانید. بسته‌ها را هنگام تماس یا مراجعه همراه داشته باشید.
اگر در دوران شیردهی چند روز مسکن لازم باشد چه کنیم؟
اگر درد بعد از زایمان یا آسیب بهبود پیدا نمی‌کند، دلیل تداوم آن را با پزشک بررسی کنید. زمان و محل درد، مواردی که آن را بدتر می‌کنند و تأثیر آن بر خواب، راه رفتن یا مراقبت از نوزاد را توضیح دهید. اگر ایبوپروفن برایتان تجویز شده، مقدار، فاصله نوبت‌ها و مدت مصرف نسخه را رعایت کنید. هنگام گرفتن داروی تازه، به داروساز بگویید شیرده هستید و آیا نوزاد داروی مشخصی می‌گیرد یا به مراقبت ویژه نیاز دارد. این اطلاعات به انتخاب فرآورده کمک می‌کند.
منابع: سازمان غذا و داروی آمریکا، پایگاه لاکت‌مد کتابخانه ملی پزشکی آمریکا، خدمات اطلاعات تراتولوژی بریتانیا، خدمات ملی سلامت بریتانیا.
