فقط روی ترازو نروید ؛ دور کمرتان ممکن است چیزی را بگوید که BMI نمی‌گوید

عدد روی ترازو یا BMI تمام داستان را درباره چربی بدن نمی‌گوید. یک مطالعه تازه نشان داده اندازه ساده‌ای که با متر خیاطی در چند ثانیه قابل اندازه‌گیری است، می‌تواند اطلاعات مهم دیگری درباره خطرهای مرتبط با چاقی در اختیار پزشک و فرد قرار دهد: دور کمر.

دور کمر و خطر چاقی

پژوهشگران Rutgers Health داده‌های حدود ۱۹۰۰ بزرگسال ۲۰ تا ۵۹ ساله را بررسی کردند و چند روش مختلف برای شناسایی چاقی را با اندازه‌گیری دقیق‌تر چربی بدن مقایسه کردند.

نتیجه جالب بود؛ استفاده از دور کمر به تنهایی عملکردی نزدیک به روش‌های پیچیده‌تری داشت که همزمان BMI، دور کمر، نسبت کمر به قد و نسبت کمر به باسن را بررسی می‌کنند.

چرا فقط BMI کافی نیست؟

BMI یا شاخص توده بدنی از نسبت وزن به قد به دست می‌آید و همچنان یک ابزار مفید برای غربالگری است، اما محدودیت مهمی دارد: مشخص نمی‌کند وزن بدن از چه مقدار عضله و چه مقدار چربی تشکیل شده و چربی بیشتر در کدام قسمت بدن قرار گرفته است.

در مطالعه جدید، BMI به تنهایی بخشی از افرادی را که بر اساس اندازه‌گیری دقیق چربی بدن در محدوده چاقی قرار داشتند، شناسایی نکرد.

در مقابل، اضافه کردن دور کمر به ارزیابی یا حتی استفاده از دور کمر به‌تنهایی، عملکرد بهتری در شناسایی چربی اضافی بدن نشان داد.

این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که تجمع چربی در ناحیه شکم با افزایش خطر برخی مشکلات متابولیک و قلبی مرتبط است.

دور کمرتان باید کمتر از نصف قدتان باشد؟

یکی از روش‌های ساده‌تر برای ارزیابی چاقی مرکزی، محاسبه نسبت دور کمر به قد است.

فرمول آن ساده است:

دور کمر ÷ قد

هر دو عدد باید با یک واحد، مثلاً سانتی‌متر، اندازه‌گیری شوند.

راهنمای NICE توصیه می‌کند افراد به‌طور کلی تلاش کنند دور کمرشان کمتر از نصف قدشان باشد.

برای مثال، اگر قد یک فرد ۱۷۰ سانتی‌متر باشد، نصف قد او ۸۵ سانتی‌متر است.

NICE برای بزرگسالان دارای BMI کمتر از ۳۵ این دسته‌بندی را ارائه می‌کند:

این معیار درباره شکل ظاهری بدن نیست؛ هدف آن ارزیابی تقریبی تجمع چربی مرکزی و خطرهای مرتبط با سلامت است.

دور کمر را چگونه درست اندازه بگیریم؟

اندازه‌گیری باید با متر انعطاف‌پذیر و بدون فشار دادن پوست انجام شود.

طبق راهنمای CDC، فرد باید ایستاده باشد و متر را به‌صورت افقی دور بخش میانی بدن، درست بالای استخوان‌های لگن قرار دهد.

اندازه‌گیری پس از یک بازدم طبیعی انجام می‌شود.

متر نباید آن‌قدر محکم کشیده شود که پوست را فشرده کند و بهتر است شکم نیز در حالت طبیعی باشد.

اندازه شلوار یا لباس نمی‌تواند جای اندازه‌گیری واقعی با متر را بگیرد، زیرا سایزبندی برندهای مختلف با یکدیگر تفاوت دارد.

پس چه عددی خطرناک است؟

یک عدد واحد برای همه جمعیت‌های جهان وجود ندارد و جنسیت، قومیت و راهنمای پزشکی مورد استفاده می‌تواند بر آستانه‌های دور کمر تأثیر بگذارد.

برای همین، نسبت دور کمر به قد یکی از روش‌های ساده‌ای است که NICE آن را برای افراد از جنسیت‌ها و قومیت‌های مختلف پیشنهاد می‌کند.

در بعضی راهنماهای آمریکایی نیز آستانه‌های مشخصی برای دور کمر استفاده می‌شود، اما این اعداد میان گروه‌های جمعیتی متفاوت هستند.

به همین دلیل بهتر است به جای تمرکز روی یک «عدد جادویی»، دور کمر همراه با قد، BMI، فشار خون، قند و چربی خون و سایر عوامل خطر بررسی شود.

نتیجه مطالعه جدید چیست؟

محققان نمی‌گویند BMI باید کنار گذاشته شود.

پیام اصلی پژوهش این است که یک اندازه‌گیری ساده دور کمر می‌تواند اطلاعات مهمی به ارزیابی وزن و سلامت متابولیک اضافه کند و برای این کار همیشه به مجموعه‌ای از اندازه‌گیری‌های پیچیده نیاز نیست.

همچنین بزرگ‌تر شدن دور کمر به‌تنهایی به معنی ابتلا به دیابت یا بیماری قلبی نیست؛ بلکه می‌تواند یکی از نشانه‌هایی باشد که در کنار سایر عوامل برای ارزیابی خطر استفاده می‌شود.

این مطالعه روی بزرگسالان ۲۰ تا ۵۹ ساله انجام شده است و نتایج آن را نباید بدون توجه به سن و شرایط فرد به کودکان، نوجوانان یا دوران بارداری تعمیم داد.

منابع :

Rutgers University

JAMA Network Open / PubMed

NICE

CDC