چگونه مرگ عزیزان را به کودکان توضیح دهیم؟

بیش از ۹۵ درصد کودکان در اثر فوت عزیزان خود، به ویژه پدر و مادر، تا چندین هفته دچار
برخی از اختلال‌های روانشناختی می‌شوند. جواد ربانی، روانشناس در خصوص نحوه برخورد با کودکان
در مرگ عزیزان آنها اظهار کرد: مرگ چهار مولفه اصلی دارد که بزرگسالان کاملا به آن آگاهی دارند.
در ادامه بهترین راه های توضیح مرگ عزیزان به کودکان را میخوانید.

مطالب مرتبط با «توضیح مرگ عزیزان به کودکان»: «کودکان از مرگ چه می‌دانند؟ راهنمای گفتگو با فرزند درباره مرگ» و «چگونه با مرگ عزیزان کنار بیاییم؟ راهنمای روانشناسی و برنامه‌ریزی»

آيا بايد کودک را مطلع کرد؟
در پاسخ به اين سوال که آيا کودک را در جريان مرگ عزيزانش قرار دهيم بايد گفت:
کودک در نهايت بايد بداند که فردي را از دست داده است و آن شخص ديگر پيش او باز نخواهد گشت.

بنابراين بايد موضوع فوت شخص را به اطلاع او رساند؛
اما نحوه گفتن اين واقعه اهميت بسزايي دارد. بنابراين براي توضيح فوت يک فرد به او اطلاعات دقيق
و درستي ارائه دهيد اما در نظر داشته باشيد که اين اطلاعات بايد در سطح درک او از واقعه باشد.

مثلاً بيان اين که مرگ از نظر پزشکي چگونه روي مي دهد يا بر مبناي اعتقادات ارزشي ما مسلمانان،
سرانجام فردي که فوت مي کند چيست، مي تواند در ايجاد درک صحيح اين موضوع بسيار کمک کننده باشد.
همچنين اهميت بسزايي دارد که از گفتن دروغ و داستان هاي غير واقعي در توضيح اين موضوع پرهيز شود.
از دادن وعده هايي مبني بر بازگشت فرد، نيز حتماً اجتناب کنيد.
به عنوان مثال نبايد گفت مادربزرگت به مسافرت رفته است، زيرا در چنين شرايطي کودک همواره به اميد بازگشتن او از سفر خواهد بود.

چه کسي اين واقعه را به کودک بگويد؟
براي گفتن ماجرا به کودک مهم است که شخصي مورد اعتماد و دوست داشتني از نظر کودک
که با او احساس راحتي دارد و در عين حال به او اطمينان دارد اين خبر را به کودک بدهد.
در خصوص زمان هايي که خود کودک نيز در فرآيند فوت شخص حضور داشته است مثلاً در موقعيت تصادف
حتي مي توان از کادر پزشکي براي توضيح موضوع به کودک کمک گرفت.

چهار مولفه اصلی در توضیح مرگ عزیزان به کودکان

بهترین راه توضیح مرگ عزیزان به کودکان

نخستین مولفه این است که فرد فوت شده دیگر هرگز قادر به ادامه حیات نخواهد بود
و هیچ‌گاه بازنخواهدگشت. مورد بعدی این است که همه موجودات زنده روزی می‌میرند.
درباره سومین مولفه می‌توان به این نکته اشاره کرد که فرد فوت شده فاقد نشانه‌های حیاتی است
و قادر به انجام اعمالی که در حین حیات خود انجام می‌داده نمی‌باشد.

چهارمین مولفه این است که مرگ به علل گوناگونی اتفاق می افتد. وی افزود:
کودکان از سن سه-چهار سالگی به بعد به تدریج با مفهوم مرگ آشنا می‌شوند و به طور کلی می‌دانند
که انسان‌ها می‌میرند اما با چهار مولفه اصلی مرگ کاملا آشنایی ندارند.

افراد در آغاز دوره نوجوانی می‌توانند کاملا چهار مولفه مربوط به مرگ را درک کنند،
اما اگر فردی در خردسالی با مرگ عزیزان و یا حیوانات خانگی‌اش مواجه شود سریع‌تر با ویژگی‌های مرگ آشنا می‌شود.
ربانی با اشاره به اینکه «از دست دادن عزیزان تاثیر فراوانی بر کودکان می‌گذارد»، بیان کرد:

بیش از ۹۵ درصد کوکان در اثر فوت عزیزان خود، به ویژه پدر و مادر، تا چندین هفته
دچار برخی از اختلال‌های روانشناختی می‌شوند. آن‌ها ممکن است به شدت مضطرب شوند،
بسیار زیاد گریه کنند، رفتارهای پرخاشگرانه آن‌ها افزایش پیدا کند و به افراد دیگر وابستگی عاطفی شدیدی پیداکنند.

این روانشناس گفت: از دیگر مشکلات آن‌ها این است که بی قرار می‌شوند، ترس‌های مبهمی دارند،
از صدمه دیدن می‌ترسند و بی اشتها می‌شوند.
پس از ۶ تا ۱۲ماه پس از فوت افراد نزدیک به کودک معمولا این علائم کاهش می‌یابد.

در تعداد محدودی از کودکان ممکن است این علائم مضمن شود. ربانی ادامه داد:
برای اینکه به کودکان کمک کنیم که با ازدست دادن عزیزانشان سازگاری پیدا کنند باید توجه کنیم
که آن‌ها در چه شرایطی با فوت نزدیکانشان مواجه شده‌اند.

بهترین راه و روش توضیح مرگ عزیزان به کودکان

طریقه توضیح دادن مرگ عزیزان به کودکان

باید بدانیم که آیا آن‌ها شاهد صحنه مرگ بوده‌اند یا خیر، بازماندگان مراسم ترحیم را چگونه برگزار کرده‌اند
و سلامت روانی کودک قبل از فوت عزیزانش چگونه بوده است.
وی با تاکید بر اهمیت نقش مراقب کودک پس از فوت عزیزانش ادامه داد: اگر کودکی یکی از والدین خود را از دست بدهد،
کیفیت حمایت و پرستاری والد دیگر در حفظ سلامت روان او نقش بسزایی دارد

پس از فوت یکی از والدین، این نکته حائز اهمیت است که والد بازمانده برای کمک به کودک بتواند
هیجانات خود را مدیریت کند. این روانشناس مطرح کرد:
به طور کلی کودکان در خانواده‌هایی که استرس‌های ارتباطی، شغلی، مالی، اجتماعی و… را بیشتر
از خانواده‌های دیگر تجربه می‌کنند، با مرگ عزیزانشان دشوارتر سازگاری می‌یابند.

از آنجایی که مرگ جز جدایی ناپذیر زندگی است باید قبل از فوت عزیزان به تدریج کودکان
را با مقوله مرگ آشنا سازیم و به سوالات آن‌ها در این باره پاسخ دهیم. ربانی افزود: پژوهش‌ها نشان‌داده
کودکانی که والدین آن‌ها به سوالاتشان درباره مرگ پاسخ می‌دهند،
پس از فوت نزدیکانشان با از دست دادن آن‌ها راحت‌تر کنار می‌آیند. پس نکته مهم این است
که با کودکان متناسب با سطح درکشان درباره مرگ صحبت کنیم
و آن‌ها را از سوال پرسیدن منع نکنیم.

وی ادامه داد: اگر کودکان شاهد مرگ حیوانات خانگی باشند،
این امکان برای آن‌ها به وجود می‌آید که با این پدیده بیشتر آشنا شوند. اگر کودکان برای ازدست دادن
حیوان خانگی خود ناراحت هستند، والدین باید با آن‌ها همدلی کنند. بهتر است آن‌ها شرایطی را مهیا کنند
که کودک با حیوان خداحافظی کند و سپس والدین آن را در محلی مناسب دفن کنند.

طریقه توضیح مرگ عزیزان به کودکان

این روانشناس در خصوص شیوه اطلاع دادن اخبار ناگوار به خردسالان گفت: در ابتدا باید به کودک گفت
که فردی فوت کرده است. باید به او بگوییم می‌دانیم که خبر فوت کردن
این شخص بسیار ناخوشایند است و او حق دارد که ناراحت باشد و هیجانات خود را نشان بدهد.

در مرحله بعد باید به کودک بگوییم به دلیل اختلالی که در جسم فرد اتفاق افتاده او فوت کرده است.
کودک باید این مفهوم را درک کند که مرگ به معنای توقف فعالیت‌های بدن است.
ربانی تصریح کرد: پس از اینکه کودک از خبر فوت فردی آگاه شد، او باید بداند که در روزهای آینده
چه اتفاقاتی روی خواهدداد، تشییع جنازه چگونه برگزار خواهد شد
و دیگران از او چه انتظاراتی خواهند داشت. باید خود کودک تصمیم بگیرد که مایل است در مراسم تشییع‌جنازه شرکت کند یا خیر.

برای اینکه کودک درک بهتری از مرگ فرد فوت شده داشته باشد، اگر وی تمایل داشت
بهتر است شرایطی ایجاد شود که بتواند جسد را ببیند. وی با تاکید بر اینکه «برای آشنایی کودکان
با مرگ نباید از بعضی اصطلاحات رایج استفاده کرد»، ادامه داد:
در ارتباط با فوت افراد باید از به‌کار بردن جملاتی مثل او خوابیده، گم شده، از میان ما رفته است و…
برای کودکان خودداری کنیم. به‌کار بردن این اصطلاحات کودکان را گیج و سردرگم می‌کند.

این روانشناس بیان‌کرد: پس از فوت عزیزانِ کودک، نزدیکان وی باید سعی کنند روند زندگی عادی
و طبیعی او را حفظ کنند تا کودک از آسیب‌های ناشی از این واقعه در امان بماند.
اگر کودک محصل است، باید سریع‌تر دوباره به مدرسه برود و این را درک کند که بعد از فوت عزیزان نیز روند
طبیعی زندگی باید ادامه یابد.

این روشها بهترین راه های توضیح مرگ عزیزان به کودکان بود.

ایسنا ، عصر ایران