تعبیر خواب روح و ارواح؛ دیدن شبح، روح مرده و ترس از آن چه معنایی دارد؟

تعبیر خواب روح و ارواح به چهره‌ای که دیده‌اید، رفتار شبح، فضای خواب و احساس شما بستگی دارد. پیکری محو در یک راهروی تاریک با دیدن روح مادر فوت‌شده در فضایی آرام، تجربه یکسانی نیست. گاهی دلتنگی و خاطره در مرکز خواب قرار می‌گیرد و گاهی ترس از چیزی ناشناخته. در این راهنمای پرشین وی، نظر گوستاو هیندمن میلر و تونی کریسپ را در کنار بررسی حالت‌های مختلف دیدن شبح می‌خوانید؛ سپس تفاوت خواب معمولی با احساس حضور هنگام فلج خواب توضیح داده می‌شود.

برای فهم این خواب، ابتدا صحنه را بدون نتیجه‌گیری بنویسید: روح چه ظاهری داشت، چه می‌کرد و شما چه احساسی داشتید؟ خواب به‌تنهایی مدرکی برای حضور واقعی ارواح، وقوع مرگ یا خیانت یک فرد نیست. تعبیرهای تاریخی و برداشت‌های نمادین در ادامه از یافته‌های پژوهشی و توضیح‌های پزشکی جدا شده‌اند تا بتوانید هر بخش را در جای درست خود بخوانید.

تعبیر خواب روح در یک نگاه

اگر پس از بیداری فقط تصویر یک پیکر مبهم را به یاد دارید، هنوز جزئیات کافی برای انتخاب یک برداشت مشخص وجود ندارد. آشنا یا ناشناس بودن روح، نزدیک شدن یا فاصله گرفتن آن و تغییر احساس شما در طول خواب، اطلاعات بیشتری از نام این نماد به دست می‌دهد. جدول زیر پرسش‌هایی برای بررسی شخصی خواب ارائه می‌کند؛ این پرسش‌ها پیش‌بینی آینده نیستند.

تعبیر خواب روح از نظر گوستاو هیندمن میلر

گوستاو هیندمن میلر در کتاب «ده هزار خواب تعبیرشده»، مدخل‌های جداگانه‌ای برای شبح و روح آورده است. او در بسیاری از این موارد، دیدن شبح را با نگرانی، دشواری غیرمنتظره یا ناامیدی پیوند می‌دهد. برای مثال، روح سیاه‌پوش را به بی‌وفایی و صدای کوبیدن روح به در یا دیوار را به گرفتاری پیش‌بینی‌نشده نسبت می‌دهد. در مدخل روح یک دوست فوت‌شده نیز از سفری دشوار و همراهی ناخوشایند سخن می‌گوید.

در این کتاب، سفید بودن لباس روح همیشه نشانه خوشی نیست؛ بنابراین نمی‌توان از دیدگاه میلر قاعده ساده «روح سفید خوب و روح سیاه بد» ساخت. این نظرها بخشی از شیوه تعبیر تاریخی او هستند و شاهدی درباره سلامت اطرافیان، وفاداری دوستان یا رخدادهای آینده محسوب نمی‌شوند. اگر خواب شما با این توصیف‌ها شباهت دارد، بهتر است ابتدا نگرانی واقعی خود را مشخص کنید و براساس یک تصویر شبانه درباره فردی قضاوت نکنید.

تعبیر خواب شبح و ارواح از نظر تونی کریسپ

تونی کریسپ در فرهنگ تعبیر خواب خود، شبح را به خاطره‌ها، احساس‌ها یا تجربه‌هایی پیوند می‌دهد که با وجود گذشت زمان هنوز بر ذهن اثر می‌گذارند. از این نگاه، چیزی از گذشته ممکن است در زندگی امروز حضور روانی داشته باشد، حتی وقتی خود شخص یا موقعیت دیگر در دسترس نیست. او همچنین توضیح می‌دهد که شبح یک شخص لزوماً به فرد فوت‌شده اشاره ندارد؛ کسی که از زندگی ما دور شده نیز ممکن است به این شکل در خواب ظاهر شود.

برای استفاده از این دیدگاه، می‌توان پرسید حضور این شخص چه احساس قدیمی را زنده می‌کند و آیا موضوعی مربوط به او هنوز برای شما تمام نشده است. تعبیر کریسپ بیشتر به بررسی تجربه شخصی کمک می‌کند و نباید آن را اثبات ارتباط با جهان دیگر دانست. اگر پیکر خواب هیچ شباهتی به شخص مشخصی نداشت، لازم نیست به اجبار هویت یا داستانی برای آن بسازید.

تفاوت خواب روح، جن و دیدن فرد فوت‌شده

واژه‌هایی که بعد از بیداری به کار می‌بریم همیشه دقیق نیستند. ممکن است در خواب انسانی معمولی را دیده باشید و بعد آن را «روح» بنامید، چون می‌دانید آن شخص فوت کرده است. در مقابل، شبح معمولاً در روایت بیننده پیکری محو، نامشخص یا متفاوت از انسان عادی دارد. بهتر است توصیف اصلی خواب را حفظ کنید و نام‌گذاری بعدی را با خود صحنه اشتباه نگیرید.

اگر موجود خواب ویژگی‌هایی داشته که خودتان آن را جن می‌دانستید، موضوع تعبیر خواب جن می‌تواند برای مقایسه مناسب‌تر باشد. خروج روح از بدن یا دیدن مرگ خود نیز موضوعی جدا از روبه‌رو شدن با شبح است. این تفاوت‌ها کمک می‌کند به جای جمع کردن چند تعبیر ناسازگار، همان تجربه‌ای را بررسی کنید که واقعاً به یاد دارید.

تعبیر خواب روح ناشناس

روح ناشناس گاهی بیش از آنکه هویت داشته باشد، یک احساس ایجاد می‌کند: کنجکاوی، ترس، احتیاط یا آرامش. در خوانش نمادین شخصی، می‌توانید آن را با موضوعی مقایسه کنید که هنوز برایتان روشن نشده است. آیا در خواب سعی می‌کردید چهره را ببینید؟ آیا از نزدیک شدن پرهیز داشتید یا منتظر معرفی شدن او بودید؟ پاسخ این پرسش‌ها مسیر بررسی را مشخص‌تر می‌کند.

ناشناس بودن پیکر به معنی وجود دشمن پنهان نیست. همچنین لازم نیست هر خواب مبهم را به حادثه‌ای خاص وصل کنید. اگر روز قبل فیلم، داستان یا تصویر مربوط به ارواح دیده‌اید، این زمینه را هم یادداشت کنید. گاهی همان تصویری که توجه شما را جلب کرده، با یک مکان یا شخص دیگر در خواب ترکیب می‌شود و داستانی تازه می‌سازد.

تعبیر خواب روح در خانه و اتاق

برای بررسی نمادین روح در خانه، احساس شما نسبت به آن خانه اهمیت دارد. خانه آشنا، خانه کودکی و ساختمانی که هرگز ندیده‌اید، خاطرات یکسانی ندارند. اگر شبح در اتاق شخصی شما بود، به حریم، تنهایی و امنیتی فکر کنید که آن اتاق برایتان دارد. اگر در بخشی متروک ظاهر شد، مشخص کنید آن قسمت چه چیز را به یادتان می‌آورد.

رفتار خودتان را نیز ثبت کنید: در را بستید، کسی را صدا زدید یا با آرامش وارد شدید؟ این واکنش‌ها از تعیین یک معنی ثابت برای «روح در خانه» مفیدترند. حضور شبح در خواب نشان نمی‌دهد که خانه واقعاً محل حضور موجودی ناشناخته است. اگر نگرانی شما فقط بعد از این خواب شروع شده، میان احساس ترس و مشاهده قابل بررسی در بیداری تفاوت بگذارید.

دیدن شبح در راهرو، پشت در یا فضای تاریک

در صحنه‌ای که شبح انتهای راهرو ایستاده، فاصله و امکان رسیدن به او بخشی از داستان است. آیا راه باز بود یا مانعی وجود داشت؟ آیا خودتان نزدیک می‌شدید یا او به شما نزدیک می‌شد؟ برای بررسی فضای خواب می‌توانید مطلب تعبیر خواب راهرو را نیز بخوانید؛ به‌خصوص وقتی حرکت بین اتاق‌ها بخش اصلی روایت بوده است.

تاریکی ممکن است باعث شود پیکر را تهدیدآمیزتر تصور کنید، اما رنگ محیط به‌تنهایی تعیین‌کننده نیست. در کنار تعبیر خواب تاریکی، توجه کنید با روشن شدن فضا چه تغییری رخ داد. اگر شبح بعد از روشن کردن چراغ ناپدید شد، همین تغییر صحنه را ثبت کنید؛ آن را بدون شاهد به کشف راز یا رفع خطر در آینده تبدیل نکنید.

تعبیر خواب روح سفید و روح سیاه

رنگ سفید برای یک بیننده می‌تواند آرامش‌بخش باشد و برای دیگری یادآور صحنه‌ای ترسناک. رنگ سیاه نیز ممکن است صرفاً نتیجه نور کم یا لباس پیکر باشد. در بررسی شخصی، رنگ را همراه با رفتار روح و احساس خودتان بخوانید. روح سفیدِ خشمگین و روح سیاهِ آرام، از نظر تجربه خواب دو موقعیت متفاوت‌اند که با یک قاعده رنگی توضیح داده نمی‌شوند.

اگر خواب را با نظر میلر مقایسه می‌کنید، توصیف او را با برداشت امروزی از رنگ‌ها مخلوط نکنید. اگر برداشت نمادین خودتان را می‌نویسید، روشن کنید که این ارتباط از تجربه شما آمده است. برای مثال، یادآوری یک لباس مشخص یا عکس قدیمی می‌تواند توضیح شخصی معنادارتری از حکم کلی درباره سفید یا سیاه بودن همه ارواح باشد.

تعبیر خواب روح مادر، پدر یا عزیز فوت‌شده

وقتی پیکر خواب برای شما عزیز و آشناست، جزئیات رابطه در مرکز بررسی قرار می‌گیرد. شاید صدای او، حالت نگاه یا یک رفتار همیشگی را به یاد آورده‌اید. خواب آرام ممکن است احساس نزدیکی ایجاد کند و خواب ناراحت‌کننده نیز دلتنگی را بیشتر کند. هیچ‌کدام به‌تنهایی وضعیت آن فرد در جهان دیگر را مشخص نمی‌کند.

اگر مادر فوت‌شده را دیده‌اید، موضوع تعبیر خواب مادر مرده می‌تواند به بررسی نقش آشنای او در خواب کمک کند. در یادداشت خود بنویسید چه چیزی در دیدار برایتان مهم بود: حضور، گفت‌وگو، سکوت یا حس حمایت. گاهی پرسش اصلی «روح چه پیامی داشت؟» نیست؛ بلکه این است که یاد آن رابطه اکنون چه احساسی در شما زنده می‌کند.

پژوهش درباره خواب افراد فوت‌شده چه می‌گوید؟

اسکات رایت و همکارانش در مطالعه‌ای درباره خواب افراد سوگوار، پاسخ ۲۷۸ نفر را بررسی کردند. ۵۸ درصد شرکت‌کنندگان گزارش کردند که فرد فوت‌شده را در خواب دیده‌اند. روایت‌ها شامل خاطرات خوش، دیدن عزیز در وضعیتی آرام و تجربه‌هایی با احساس‌های ترکیبی بود. بسیاری از پاسخ‌دهندگان نیز گفتند این خواب‌ها بر تجربه سوگشان اثر داشته است.

این یافته‌ها گزارش تجربه همان شرکت‌کنندگان است؛ نه درصدی قطعی برای همه مردم و نه اثبات ارتباط واقعی با ارواح. ارزش آن برای خواننده این است که دیدن عزیز فوت‌شده در خواب می‌تواند بخشی از تجربه سوگ باشد و احساس حاصل از آن برای افراد مختلف تفاوت دارد. لازم نیست خواب خود را با تجربه فرد دیگری یکسان بدانید یا از تفاوت آن نگران شوید.

صحبت کردن با روح در خواب

در گفت‌وگو با روح، کلمات دقیق را از برداشت خودتان جدا کنید. اگر فقط حس می‌کردید چیزی گفته شد ولی جمله‌ای به یاد ندارید، بهتر است همین را بنویسید. ساختن جمله بعد از بیداری می‌تواند روایت خواب را تغییر دهد. موضوع مکالمه، لحن و واکنش شما، سه بخش مهم این صحنه هستند.

در خوانش شخصی، گفت‌وگو ممکن است فرصتی برای فکر کردن به حرف ناگفته یا پرسش حل‌نشده باشد. این احتمال به‌ویژه وقتی معنا پیدا می‌کند که خودتان ارتباط روشنی با رابطه یا اتفاقی در زندگی پیدا کنید. گفته‌های خواب را دستور لازم‌الاجرا برای تصمیم مالی، درمانی یا خانوادگی تلقی نکنید؛ چنین تصمیم‌هایی به اطلاعات قابل بررسی در بیداری نیاز دارند.

روح ساکت و شبحی که فقط نگاه می‌کند

سکوت در خواب می‌تواند آرام، سنگین یا ترسناک باشد. ابتدا مشخص کنید از نگفتن حرف ناراحت بودید یا حضور بدون گفت‌وگو برایتان کافی بود. نگاه کردن پیکر نیز همیشه تهدید نیست؛ ممکن است بیننده آن را مراقبت، انتظار یا فاصله احساس کند. تعبیر شخصی باید از همین احساس روشن شروع شود.

اگر روح متعلق به فرد فوت‌شده بود و سکوت بخش اصلی خواب است، تعبیر خواب سکوت مرده را برای بررسی آن موقعیت بخوانید. برای سکوت، پیام خیالی نسازید. گاهی نداشتن کلمه همان جزئیات اصلی خواب است و پرسش مفید این خواهد بود که شما در برابر آن سکوت چه می‌خواستید بگویید.

تعبیر خواب روح یک فرد زنده

دیدن پیکر شبح‌مانند کسی که زنده است، نباید به پیش‌بینی مرگ او تبدیل شود. در نگاه کریسپ، احساس و خاطره یک شخص می‌تواند پس از دور شدن او همچنان حضور داشته باشد. در بررسی شخصی نیز فاصله، کم شدن ارتباط یا تغییر نقش آن فرد در زندگی شما، زمینه‌هایی هستند که می‌توانید درباره‌شان فکر کنید.

آیا در خواب می‌دانستید او زنده است؟ آیا فقط ظاهرش محو بود یا از نبودنش حرف می‌زدید؟ این تفاوت مهم است. اگر دوست قدیمی یا عضو خانواده را مدتی ندیده‌اید، خواب ممکن است شما را به یاد همان رابطه بیندازد. برای اطلاع از حال او، ارتباط واقعی راه معتبرتری از تفسیر ظاهر پیکرش در خواب است.

ترسیدن از روح و ارواح در خواب

در خواب ترسناک، گاهی پیکر هیچ کار خاصی نمی‌کند و خودِ ناشناخته بودن باعث وحشت می‌شود. گاهی نیز تهدید یا حرکت ناگهانی در داستان وجود دارد. در یادداشت خواب، علت ترس را مشخص کنید: چهره، صدا، تاریکی، تنها ماندن یا ناتوانی در کمک خواستن. این کار به شما کمک می‌کند همه صحنه‌ها را زیر یک عنوان کلی جمع نکنید.

مطالعه تعبیر خواب ترس برای خوابی که احساس وحشت در آن پررنگ‌تر از هویت روح بوده، مرتبط است. پس از بیداری به احساس فعلی خود نیز توجه کنید. پایان یافتن خواب ترسناک و بازگشت حس امنیت، با ادامه داشتن نگرانی شدید در طول روز وضعیت یکسانی نیست.

تعقیب شدن، فرار کردن یا پنهان شدن از شبح

در خوانش نمادین شخصی، بهتر است علاوه بر تعقیب‌کننده، مسیر فرار را بررسی کنید. چه چیزی شما را متوقف می‌کرد؟ آیا درِ بسته، راه اشتباه یا نبود کمک باعث درماندگی شد؟ اگر تعقیب محور اصلی خواب بوده، مطلب تعبیر خواب تعقیب شدن می‌تواند برای مقایسه جزئیات روایت مفید باشد.

پرسش درباره چیزی که از آن دوری می‌کنید، فقط وقتی ارزش دارد که خودتان رابطه‌ای روشن با زندگی پیدا کنید. خواب شبح ثابت نمی‌کند که مسئله‌ای را پنهان کرده‌اید. همچنین رسیدن روح به شما را نباید شکست حتمی دانست. تفاوت میان فرار موفق، پنهان شدن و بیدار شدن پیش از پایان، بخشی از روایت است؛ هر پایان را همان‌طور که به یاد دارید ثبت کنید.

روح مهربان، در آغوش گرفتن یا ناپدید شدن آن

اگر روح مهربان بود یا دیدارش احساس آرامش ایجاد کرد، می‌توانید به ویژگی‌هایی فکر کنید که آن پیکر برایتان نمایندگی می‌کرد: همراهی، مهربانی یا خاطره یک فرد امن. در آغوش گرفتن یک عزیز در خواب ممکن است برای بیننده تجربه‌ای عاطفی و تسلی‌بخش باشد. این احساس واقعی است، حتی وقتی درباره منشأ یا معنای قطعی خواب نتیجه‌گیری نمی‌کنیم.

ناپدید شدن روح نیز پایان واحدی ندارد. شاید احساس رهایی کرده باشید، شاید دلتنگ شده باشید و شاید فقط صحنه عوض شده باشد. در بررسی شخصی، احساس بعد از ناپدید شدن را کنار احساس زمان حضور بگذارید. از همین مقایسه ممکن است بفهمید کدام بخش خواب بیشتر در ذهن شما مانده، بدون اینکه آن را به جدایی یا بازگشت قطعی کسی در آینده نسبت دهید.

چند روح، پیکرهای محو و دیدن شبح از دور

وجود چند روح می‌تواند داستان را شلوغ‌تر کند، اما تعداد به‌تنهایی معیار تعبیر نیست. آیا پیکرها شبیه یکدیگر بودند؟ با هم رفتار می‌کردند یا هرکدام در گوشه‌ای بودند؟ اگر هویت مشخصی نداشتند، از نسبت دادن هر پیکر به شخصی واقعی پرهیز کنید. در روایت شما شاید فضای جمعی، ازدحام یا حس محاصره شدن مهم‌تر از تک‌تک چهره‌ها باشد.

وقتی شبح را از دور می‌بینید، ممکن است رابطه‌ای مستقیم با او در خواب شکل نگرفته باشد. به این توجه کنید که فاصله برایتان امنیت ایجاد می‌کرد یا باعث کنجکاوی می‌شد. نزدیک شدن، دور شدن یا ایستادن شما، جزئیاتی هستند که به شناخت تجربه کمک می‌کنند. اگر چهره روشن نیست، ندانستن هویت را بخشی از خواب بپذیرید.

خاطره و هیجان چه نقشی در خواب دارند؟

ارین ومزلی و رابرت استیک‌گلد در مرور پژوهشی «خواب دیدن و پردازش آفلاین حافظه»، ارتباط خواب با پردازش حافظه را بررسی کرده‌اند. این چارچوب به ما اجازه می‌دهد هنگام خواندن خواب به تجربه‌ها و خاطرات نیز توجه کنیم؛ اما برای نمادی مثل شبح، معنای علمی و ثابت تعیین نمی‌کند.

مایکل اشردل و آیریس راینهارد نیز در پژوهشی با ۷۴ شرکت‌کننده و ثبت تجربه‌های روزانه و خواب‌ها طی دو هفته، رابطه هیجان‌های روز و هیجان خواب را بررسی کردند. پایگاه پژوهش خواب دانشگاه کالیفرنیا در سانتا کروز نیز هیجان‌هایی مانند نگرانی، خشم، سردرگمی، اندوه و شادی را در تحلیل گزارش خواب تفکیک می‌کند. برای بررسی شخصی خواب روح، نام بردن دقیق احساس می‌تواند مفیدتر از نوشتن کلی «خواب بد بود» باشد.

احساس حضور روح هنگام بیداری و فلج خواب

طبق توضیح خدمات ملی سلامت بریتانیا، فلج خواب ممکن است هنگام به خواب رفتن یا بیدار شدن رخ دهد: فرد احساس بیداری دارد، اما موقتاً نمی‌تواند حرکت کند یا حرف بزند. احساس حضور کسی در اتاق، فشار و ترس نیز ممکن است همراه آن باشد. این وضعیت معمولاً کوتاه است و با باقی ماندن بدن در حالت خواب در زمان فعال شدن آگاهی ارتباط دارد.

اگر تجربه شما دقیقاً در مرز بیداری و همراه با ناتوانی در حرکت بوده، بررسی فلج خواب مناسب‌تر از جست‌وجوی تعبیر شبح است. البته هر خواب روح، فلج خواب نیست. در صورت تکرار و ایجاد ترس از خوابیدن یا خستگی مداوم، درباره آن با پزشک گفت‌وگو کنید.

تصویر یا صدا در مرز خواب چه تفاوتی با رؤیا دارد؟

کلینیک کلیولند توضیح می‌دهد که تصویر یا صدای کوتاه هنگام به خواب رفتن، تجربه هیپناگوژیک و هنگام بیدار شدن، تجربه هیپنوپومپیک نام دارد. این تجربه‌ها می‌توانند با رؤیایی که داستان طولانی‌تری دارد متفاوت باشند. زمان رخ دادن، مدت و میزان هوشیاری برای تشخیص تفاوت مهم است.

اگر فقط لحظه‌ای پیکری کنار تخت دیده‌اید، بدون اینکه خواب داستان‌داری داشته باشید، این جزئیات را یادداشت کنید. چنین تجربه‌هایی اغلب به‌خودی‌خود نگران‌کننده نیستند، اما اگر آزاردهنده‌اند با متخصص سلامت مطرح کنید. دیدن یا شنیدن چیزهایی در بیداری کامل نیز به ارزیابی جداگانه نیاز دارد و با تعبیر خواب توضیح داده نمی‌شود.

اگر خواب روح تکرار می‌شود چه کنیم؟

به جای ثبت طولانی همه جزئیات، هر بار چند نکته روشن بنویسید: زمان تقریبی، صحنه اصلی، احساس غالب و اتفاقی که قبل از خواب توجه شما را جلب کرده بود. مشخص کنید خواب تکراری دقیقاً همان داستان است یا فقط نماد شبح تکرار می‌شود. چند روایت متفاوت را یک خواب واحد حساب نکنید.

خدمات ملی سلامت بریتانیا برای کابوس‌ها، روال آرام پیش از خواب و ثبت خواب را پیشنهاد می‌کند و به ارتباط احتمالی کابوس با نگرانی یا محتوای ترسناک اشاره دارد. اگر کابوس‌ها مرتب تکرار می‌شوند و بر خواب یا زندگی روزمره اثر می‌گذارند، مشورت با پزشک مناسب است. در یادداشت شخصی، هدف شناخت الگوهاست؛ لازم نیست برای هر شب یک پیشگویی تازه پیدا کنید.

پرسش‌های رایج درباره تعبیر خواب روح و شبح

آیا دیدن روح در خواب نشانه مرگ است؟

از یک خواب نمی‌توان مرگ خود یا فرد دیگری را نتیجه گرفت. اگر پیکر متعلق به شخص زنده‌ای بوده، ظاهر شبح‌مانند او در خواب به‌تنهایی اطلاعاتی درباره طول عمر یا سلامت او نمی‌دهد.

تعبیر خواب روح سفید بهتر از روح سیاه است؟

رنگ را همراه با رفتار، فضای خواب و احساس خود بررسی کنید. حتی در کتاب میلر نیز سفید بودن لباس همیشه به خوشی تعبیر نشده است؛ بنابراین این دو رنگ قاعده قطعی خوب و بد ندارند.

اگر روح مرده با من حرف زد، پیامش واقعی است؟

جمله‌ای که در خواب شنیده‌اید بخشی از تجربه خواب شماست. می‌توانید درباره معنای شخصی آن فکر کنید، اما خواب به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که پیام از فرد فوت‌شده رسیده است.

چرا روح می‌بینم ولی نمی‌توانم تکان بخورم؟

اگر این حالت هنگام خواب رفتن یا بیدار شدن است، احتمال فلج خواب باید بررسی شود. زمان رخ دادن و ناتوانی موقت در حرکت، این تجربه را از یک رؤیای معمولی متمایز می‌کند.

برای تعبیر خواب ارواح کدام جزئیات مهم‌تر است؟

هویت پیکر، رفتار او، مکان، احساس شما و پایان خواب را ثبت کنید. سپس زمینه زندگی خود را در نظر بگیرید. جزئیاتی را که به یاد ندارید با حدس یا حرف دیگران پر نکنید.

منابع

• گوستاو هیندمن میلر؛ ده هزار خواب تعبیرشده، مدخل‌های Ghost و Spirit or Specter.
• تونی کریسپ؛ فرهنگ خواب در Dreamhawk، مدخل Ghost.
• اسکات تی. رایت، کریستوفر دبلیو. کر و همکاران؛ Dreams of the Deceased، مجله American Journal of Hospice and Palliative Medicine.
• ارین ومزلی و رابرت استیک‌گلد؛ Dreaming and Offline Memory Processing، مجله Current Biology، ۲۰۱۰.
• مایکل اشردل و آیریس راینهارد؛ The Continuity Between Waking Mood and Dream Emotions، مجله Imagination, Cognition and Personality، ۲۰۱۰.
• پایگاه پژوهش خواب دانشگاه کالیفرنیا، سانتا کروز؛ معیارهای هال و ون‌دکسل، بخش هیجان‌ها.
• خدمات ملی سلامت بریتانیا؛ راهنمای Sleep Paralysis.
• کلینیک کلیولند؛ راهنمای Hypnagogic Hallucinations.
• خدمات ملی سلامت بریتانیا؛ راهنمای Night Terrors and Nightmares.