آیه ۲ و ۳ سوره طلاق؛ متن کامل با معنی و صوت

آیه ۲ و ۳ سوره طلاق، در کنار سفارش به رعایت حقوق خانواده و رفتار شایسته هنگام جدایی، از تقوا، گشایش، روزی و توکل به خداوند سخن می‌گویند. عبارت مشهور «وَمَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا» پایان آیه دوم است و وعده روزی از جایی که انسان گمان نمی‌برد، در آغاز آیه سوم آمده است.

متن کامل آیه ۲ و ۳ سوره طلاق

آیه ۲ سوره طلاق

فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِکُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ فَارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَأَشْهِدُوا ذَوَیْ عَدْلٍ مِنْکُمْ وَأَقِیمُوا الشَّهَادَهَ لِلَّهِ ۚ ذَٰلِکُمْ یُوعَظُ بِهِ مَنْ کَانَ یُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ ۚ وَمَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا ﴿۲﴾

آیه ۳ سوره طلاق

وَیَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لَا یَحْتَسِبُ ۚ وَمَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ ۚ إِنَّ اللَّهَ بَالِغُ أَمْرِهِ ۚ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِکُلِّ شَیْءٍ قَدْرًا ﴿۳﴾

آیه ۲ و ۳ سوره طلاق با معنی

معنی روان آیه دوم: هنگامی که زنان به پایان مدت عده نزدیک شدند، آنان را به نیکی در زندگی مشترک نگه دارید یا به نیکی از آنان جدا شوید. دو مرد عادل از میان خود به گواهی بگیرید و گواهی را برای خدا ادا کنید. کسی که به خدا و روز واپسین ایمان دارد، با این دستورها اندرز می‌گیرد. هر کس از خدا پروا کند، خداوند راه برون‌رفتی برای او قرار می‌دهد.

معنی روان آیه سوم: و از جایی که گمان نمی‌برد به او روزی می‌رساند. هر کس به خدا توکل کند، خدا برای او کافی است. خداوند فرمان خود را به انجام می‌رساند و برای هر چیزی اندازه‌ای قرار داده است.

مفهوم آیه دوم؛ رفتار شایسته و رعایت حقوق

واژه «بِمَعْرُوفٍ» در آیه دوم دو بار آمده است؛ هم درباره ادامه زندگی و هم درباره جدایی. در هر دو حالت، رعایت حق و رفتار پسندیده اهمیت دارد. اختلاف خانوادگی مجوز بی‌انصافی، آزار یا نادیده گرفتن حقوق طرف مقابل نیست.

در توضیح آغاز آیه، مقصود نزدیک شدن به پایان عده است. مطابق مسئله ۵۳۹ توضیح‌المسائل جامع آیت‌الله سیستانی، رجوع در طلاق رجعی تا زمانی امکان دارد که زن در عده باشد؛ بنابراین نباید این عبارت را به معنای امکان رجوع پس از پایان عده دانست.

نکته درباره شاهد: حکم شاهد در طلاق و رجوع یکسان نیست. در مسئله ۵۴۲ همان رساله، شاهد گرفتن برای رجوع شرط صحت آن دانسته نشده، هرچند بهتر شمرده شده است. برای عمل به جزئیات احکام طلاق و رجوع، باید فتوای مرجع تقلید را در موضوع مربوط بررسی کرد.

تقوا، روزی و توکل در آیات ۲ و ۳

«مَخْرَج» به معنای راه بیرون رفتن است. پایان آیه دوم وعده گشایش را به تقوا پیوند می‌دهد و آغاز آیه سوم از روزی‌ای سخن می‌گوید که در محاسبه و انتظار انسان نبوده است. در این عبارت‌ها، تقوا و توکل مورد تأکید قرار گرفته‌اند.

«فَهُوَ حَسْبُهُ» یعنی خداوند برای او کافی است. پایان آیه نیز یادآوری می‌کند که خدا فرمان خود را به انجام می‌رساند و برای هر چیز اندازه‌ای قرار داده است. از متن آیات نمی‌توان مبلغ معین، زمان مشخص یا نتیجه دلخواهی را برای هر خواننده تعیین کرد.

برای تأمل در پیوند بخش‌های آیات، می‌توان از خود پرسید: در تصمیم‌های دشوار تا چه اندازه حق دیگران را رعایت می‌کنم؟ آیا نگرانی از آینده باعث بی‌انصافی در رفتارم شده است؟ این پرسش‌ها راهی برای توجه به معنای آیات در زندگی روزانه‌اند.

خواندن آیه ۲ و ۳ سوره طلاق بعد از نماز

برای خواندن این آیات پس از نماز، می‌توانید متن را با دقت بخوانید و در معنای آن تأمل کنید. نسبت دادن یک دستور ویژه به دین، مانند تعداد معین تلاوت در زمانی خاص همراه با وعده نتیجه مشخص، نیازمند منبع معتبر و قابل بررسی است.

در خود این دو آیه، تعداد دفعات تلاوت یا برنامه چندروزه تعیین نشده است. وعده گشایش و روزی در متن آیات به تقوا و توکل پیوند دارد؛ نباید آن را به تضمین رفع مشکل مالی یا خانوادگی با یک تعداد مشخص قرائت تبدیل کرد.

صوت آیه ۲ و ۳ سوره طلاق

ویدئوی آیات ۲ و ۳ سوره طلاق

پرسش‌های متداول

«و من یتق الله» مربوط به کدام آیه است؟

عبارت «وَمَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا» در پایان آیه ۲ سوره طلاق قرار دارد. ادامه آن، «وَیَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لَا یَحْتَسِبُ»، آغاز آیه ۳ است.

آیا عبارت مشهور، متن کامل هر دو آیه است؟

خیر. آیه دوم با «فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ» آغاز می‌شود. برای خواندن متن کامل آیات ۲ و ۳، باید بخش آغازین آیه دوم درباره رفتار شایسته و گواهی را نیز خواند.

آیا این آیات تعداد مشخصی برای تلاوت تعیین می‌کنند؟

خیر؛ متن این دو آیه تعداد مشخصی تعیین نمی‌کند. هر ادعای جداگانه درباره ختم، زمان تلاوت یا ثواب ویژه باید بر اساس منبع همان ادعا بررسی شود.

پیام اصلی این دو آیه چیست؟

رعایت حدود الهی و حقوق دیگران، رفتار پسندیده، گواهی برای خدا، تقوا و توکل از مضمون‌های اصلی این آیات هستند. خواندن بخش مربوط به روزی در کنار آغاز آیه دوم، پیوند این پیام‌ها را روشن‌تر می‌کند.

منابع: قرآن کریم، سوره طلاق، آیات ۲ و ۳؛ تفسیر نور، حجت‌الاسلام محسن قرائتی، ذیل آیه ۲ سوره طلاق؛ توضیح‌المسائل جامع آیت‌الله سیستانی، جلد چهارم، مسائل ۵۳۹ و ۵۴۲.