۴ کاردستی اشکال هندسی کلاس اول؛ از خانه تا ربات و موشک

کاردستی اشکال هندسی کلاس اول را از یک سؤال بامزه شروع کن: با یک مربع و یک مثلث چه می‌شود ساخت؟ اگر مثلث را بالای مربع بگذاری، یک خانه داری! در این آموزش پرشین وی، با دایره، مربع، مثلث و مستطیل، ۴ مدل خانه، ربات، ماهی و موشک می‌سازیم. هر مدل عکس خودش را دارد؛ یکی را انتخاب کن و بقیه کاغذها را برای بازی بعد نگه دار.

این مدل‌ها روی برگه می‌چسبند و تخت هستند. اگر تکلیفت ساخت مکعب یا استوانه است، آموزش کاردستی اشکال هندسی سه‌بعدی با مقوا به آن تکلیف نزدیک‌تر است.

برای کاردستی با اشکال هندسی چه چیزهایی لازم داریم؟

چند تکه کاغذ رنگی، یک مقوا برای زمینه، چسب ماتیکی، مداد و قیچی نوک‌گرد کافی است. خط‌کش برای خط‌های صاف و درپوش گرد برای دایره هم کمک می‌کنند. بریدن قسمت‌های سخت را به بزرگ‌تر بسپار. چشم و دهان را می‌توانی با مداد بکشی؛ لازم نیست چشم آماده یا وسیله تزیینی بخری.

اندازه‌های پایین پیشنهادی‌اند. اگر قطعه‌ها روی برگه‌ات جا می‌شوند، لازم نیست چند میلی‌متر اختلاف را درست کنی. فقط برای مربع، چهار ضلع را هم‌اندازه بکش. قبل از چسباندن، همه قطعه‌ها را یک بار کنار هم بچین.

۱. کاردستی خانه با مربع و مثلث

قطعه‌های خانه: یک مربع زرد حدود ۱۰ در ۱۰ سانتی‌متر، یک مثلث قرمز با پایینِ حدود ۱۲ سانتی‌متر، یک مستطیل آبی حدود ۳ در ۵ برای در و دو مربع آبی حدود ۲ در ۲ برای پنجره‌ها.

1. مربع بزرگ را وسط نیمه پایین برگه بگذار. این دیوار خانه است.
2. مثلث را بالای آن بگذار تا سقف شود. کمی از دو طرف سقف بیرون بماند.
3. مستطیل در را پایین دیوار و دو پنجره را بالاتر بچین.
4. اگر جا و اندازه‌ها خوب بود، قطعه‌ها را یکی‌یکی بردار، پشتشان چسب بزن و سر جایشان بگذار.

با مداد برای در دستگیره بکش. می‌توانی خط‌های پنجره یا یک مسیر باریک جلوی خانه هم اضافه کنی. حالا شکل‌ها را نام ببر: سقف مثلث است، دیوار و پنجره‌ها مربع‌اند و در، مستطیل کشیده است.

بازی کوچکی کنار خانه

قبل از چسباندن، یکی از پنجره‌ها را کمی بچرخان. هنوز مربع است؛ چرخاندن، طول ضلع‌هایش را عوض نمی‌کند. برای شمردن قطعه‌های خانه هم از کارت‌های کاردستی اعداد ۱ تا ۱۰ کلاس اول کمک بگیر و عدد مناسب را کنار کار بگذار.

۲. ربات کاغذی با مربع، مستطیل و دایره

یک مربع حدود ۶ در ۶ برای سر و یک مستطیل حدود ۷ در ۹ برای بدن ببر. چهار نوار مستطیلی برای دو دست و دو پا لازم داری. دست‌ها را حدود ۲ در ۶ و پاها را ۲ در ۵ بگیر. دو دایره سفید برای چشم و سه دایره کوچک برای دکمه‌ها هم آماده کن.

اول بدن را وسط برگه بگذار. سر را بالای آن و پاها را پایینش بچین. دو دست را کنار بدن قرار بده؛ می‌توانی یکی را کمی کج بگذاری تا رباتت دست تکان بدهد. اگر می‌خواهی بازو و ساعد جدا باشند، هر دست را از دو مستطیل کوتاه‌تر بساز.

حالا چشم‌ها و دکمه‌ها را اضافه کن. وسط چشم‌ها یک نقطه مشکی و زیرشان یک لبخند بکش. قطعه‌های بزرگ را اول بچسبان و بعد سراغ ریزه‌کاری‌ها برو. برای چشم‌ها از تکه کاغذ استفاده کن تا چیزی مثل دکمه واقعی از کار جدا نشود.

رباتت چه می‌گوید؟ با صدای رباتی بگو: «سرم مربع است؛ دست‌هایم مستطیل‌اند!» بعد دکمه‌ها را یکی‌یکی بشمار. اگر دوست داری شمارش را با وسیله دیگری تمرین کنی، کاردستی شمارش با چوب بستنی بازی دیگری برای همین تمرین دارد.

۳. ماهی آسان با دایره و مثلث

این مدل برای شروع از همه کم‌قطعه‌تر است. یک دایره نارنجی به اندازه تقریبی کف دست و یک مثلث قرمز برای دم آماده کن. یک درپوش یا کاسه کوچک را روی کاغذ بگذار و دورش خط بکش؛ برش دایره را آرام انجام بده.

نوک مثلث را کمی زیر لبه دایره بگذار، طوری که بخش پهن مثلث بیرون بماند. همین دو قطعه، بدن و دم ماهی را می‌سازند. آن‌ها را روی زمینه آبی بچسبان. در سمت دور از دم، چشم و دهان بکش. اگر خواستی، یک مثلث کوچک دیگر روی بدن بچسبان تا باله شود.

برای حباب‌ها چند دایره کوچک جلوی دهان ماهی بگذار. دم را به هر سمتی که می‌گذاری، چشم باید سمت دیگر باشد. می‌توانی ماهی را قبل از چسباندن بچرخانی و جهت شنا کردنش را عوض کنی.

دو ماهی با اندازه متفاوت بساز و بگو کدام بزرگ‌تر است. اگر حباب‌هایشان را می‌شماری، درباره تعدادشان از واژه‌های کمتر و بیشتر استفاده کن؛ تمرین‌های کمتر و بیشتر کلاس اول برای این بازی کمک می‌کنند.

۴. موشک با مستطیل و سه مثلث

برای موشک، یک مستطیل آبی حدود ۵ در ۱۲ سانتی‌متر، یک مثلث قرمز برای نوک و دو مثلث زرد برای باله‌ها ببر. پایین مثلث قرمز را تقریباً هم‌اندازه عرض بدنه بگیر. یک دایره سفید برای پنجره و یک دایره آبی کوچک‌تر برای وسط آن هم آماده کن.

• مستطیل را ایستاده روی زمینه تیره بگذار و مثلث قرمز را بالایش قرار بده.
• دو مثلث زرد را کنار قسمت پایین بدنه بچین؛ کمی از هرکدام زیر بدنه پنهان شود.
• دایره سفید را روی بدنه و دایره کوچک‌تر را وسط آن بگذار.
• سه نوار باریک نارنجی را زیر بدنه بچسبان تا شعله‌های خیالی موشک شوند. سپس بقیه قطعه‌ها را ثابت کن.

پیش از چسباندن باله‌ها، مثلث‌ها را بچرخان تا در جای دلخواهت بنشینند. نوک مثلث لازم نیست همیشه رو به بالا باشد؛ با چرخیدن هنوز سه ضلع و سه گوشه دارد.

می‌توانی دور برگه یک حاشیه بسازی: دایره، مربع، دایره، مربع. برای پیدا کردن قانون تکرار، آموزش الگویابی کلاس اول با کاردستی را ببین. حاشیه را طوری بچین که روی خود موشک نیفتد.

با کاردستی آماده، شکل‌ها را پیدا کن

لازم نیست تعریف‌های بلند حفظ کنی. انگشتت را دور هر قطعه ببر و این پرسش‌ها را جواب بده:

برای دیدن گوشه راست، گوشه یک برگه را کنار گوشه شکل بگذار. یک نکته برای بزرگ‌ترها: مربع هم نوعی مستطیل است؛ در این کاردستی‌ها، برای اینکه تفاوت ظاهری روشن باشد، مستطیل‌های کشیده به کار برده‌ایم.

اگر بریدن یا چسباندن سخت شد

شکل‌ها را بزرگ‌تر بکش تا راحت‌تر بریده شوند. برای قطعه کوچک، می‌توانی به‌جای بریدن، همان شکل را با مداد بکشی. چسب ماتیکی را کم بزن تا کاغذ چروک نشود. اگر قطعه‌ای کج شد، تا چسب خیس است آرام جابه‌جایش کن؛ لازم نیست کل کار را از اول بسازی.

در پایان، اسم خودت را پشت برگه بنویس. برای معرفی در کلاس، یکی از قطعه‌ها را نشان بده و بگو چرا آن شکل را انتخاب کردی: «دایره را برای بدن ماهی گذاشتم چون گرد است.» انتخاب رنگ‌ها و حالت صورت‌ها با خودت است؛ کار تو لازم نیست دقیقاً شبیه عکس شود.

منابع آموزشی: NCETM، راهنمای Shape and Space؛ NAEYC، مقاله Discovering Shapes and Space in Preschool و مقاله Extending the Math in Picture Books. مدل‌ها و اندازه‌های این صفحه پیشنهادهای اجرایی برای کاردستی کاغذی هستند.