آثار و عواقب سبک شمردن نماز را می دانید

نماز خواندن یک ارتباط بین انسان و خدا می باشد . این ارتباط باید با دقت و حضور دل باشد .گاهی فرد نماز خود را یکی در میان میخواند یا با بی علاقه و یا از سر بی حوصلگی می خواند . ما در این بخش درجه های سبک شمردن نماز را توضیح داده ایم . عواقب ترک کردن و سبک شمردن ان را در پرشین وی ببینید.

سبک شمردن نماز

شکی نیست که بی اعتنایی به نماز گناهی است بزرگ.بنابراین شناسایی مصادیق این تحقیر ناپسند، مقدمه‌ پرهیز از این عصیان نابخشودنی است.عناوین زیر از مصادیق سبک شمردن نماز است.

الف) تأخیر نماز: امام صادق ـ علیه السلام ـ در تفسیر آیه‌ی شریفه‌ی قرآن، که در ارتباط با مذمت بی اعتنایی به نماز نازل گردیده است می‏فرماید:

»تاخیر الصّلاه عن اوّل وقتها لغیر عذرٍ»مراد از بی اعتنایی به نماز، «تأخیر آن از اول وقت بدون عذراست.»البته روشن است که مراد از عذر، ضرورتی است که بصورت اورژانسی پیش آید و قابل تأخیر نباشد والاّ باید به کار گفت نماز دارم نه به نماز بگوییم کار دارم.

ب) عدم رعایت آداب آن در خلوت: پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ در روایتیچنین می‏فرماید:»من احسن صَلَوتَهُ حین یَراهُ النّاسُ و أَساءَها حینَ یَخلُوا فتلک استهانهٌ»یعنی: «آن کس که در مقابل مردمبا دقت نماز بخواند و در خلوت بدون دقت نماز گزارد به نماز بی اعتنایی کرده است.«مروری بر نمازهای خلوت و جلوت ما، روشن می‏نماید که آیا احترام و توجه ما به نماز بیشتر بوده است یا به ناظرانصحنه‌ی نماز.

ج) فراهم نکردن مقدمات نماز قبل از اذان: در روایت دیگری می‏فرماید: کسی که وضوی نماز را تا وقت اذانبه تأخیر اندازد او به نماز بی اعتنایی کرده است.آری کسی که به کار اهمیت می‏دهد، قبل از رسیدن وقتآن، مقدمات انجام آن را فراهم می‏کند.کدام ملاقات و میهمانی است که وقت آن فرا رسیده باشد و ما هنوزدر فکر پوشیدن لباس و یا آماده کردن شرایط آن باشیم؟!

عواقب سبک شمردن نماز

د) عدم یادگیری معانی: آیا ندانستن معانی الفاظی که روزانه ده بار در نماز تکرار می‏شود به معنی بی اعتنایی به نماز نیست؟! آیا اگر ما برای طرف گفتگویخویش در نماز اهمیتی قائل باشیم در فکر این نخواهیم بود که محتوا و مضمون مذاکره و نجوای خود رابفهمیم و با ادراک صحیح به سخن در برابر او بایستیم؟! چگونه ممکن است با اقامت کوتاه در یک کشور،تا حدودی به زبان مردم آنجا آشنا می‏شویم و با یکی دو بار عبور از مسیری، نام و نشان آنرا فرا گیریم و در برخورد با هر بنایی از اسم و بانی و مشخصات آن جویا شویم اما هیچکداماز این توجهات و حساسیت‏ها در مورد نماز اعمال نشود؟! آیا اینها به معنی بی اعتنایی به نماز نیست؟! چگونهمی‏توانیم پاسخگوی این عباداتی باشیم که محتوای آن جز تحقیر خداوند رب العالمین نیست؟! اینجاست که امام حسین ـ علیهالسلام ـ به خداوند تبارک و تعالی عرض می‏کند:

»الهی مَن کانَت‎‎‎‎‎ محاسِنُه مَساوِی فکیف لایکونُ مَساوِیه مَساوِی«یعنی: «خدایا آنکس که اعمال به ظاهر نیک او گناه است پس چگونه گناهان او گناه نباشد؟!«فرق نمازگزارانی که در نماز هیچدردی را احساس نمی‏کنند[۵] جز درد فراق دوست، از هیچ حادثه‏ای مطلع نمی‏شوند،[۶] هیچ صدایی را نمی‏شنوند و غرق درلذت با معشوقند، نماز گزارانی که زیر شلاق و علیرغم هر گونه تهدید و شکنجه و محدودیتی نماز را بپامی‏دارند[۷] با کسانی که نماز را بار و رنجی می‏دانند که در برداشتن و عبور از آن باید شتاب کردو در هنگام اقامه‌ی آن با دست و محاسن بازی می‏کنند و خمیازه می‏کشند، فقط در اهتمام و استخفاف به نماز است.

عواقب ترک کردن نماز

هـ) عجله و شتاب در نماز: سریع خواندن نماز و تبدیل این عبادت به عادتی که همچون عمل ماشین نویسیبدون توجه به معانی و بدون رعایت خشوع و طمأنینه انجام گیرد از نشانه‏های دیگر بی توجهی به نماز است.استادشهید آیت اللّه مطهری ـ رحمه الله علیه ـ در این باره می‏فرماید:»علمای روان‏شناسی می‏گویند: «یک کار همین قدرکه برای انسان عادت شد، دو خاصیّت متضاد در آن به وجود می‏آید.هر چه که بر عادت بودنش افزوده شودو تمرین انسان زیادتر گردد، کار، سهلتر و ساده‏تر انجام می‏شود.» یک ماشین نویس که به ماشین نویسی عادت می‏کند،هر چه بیشتر عادت می‏کند،

از توجهش کاسته می‏شود.یعنی از اینکه این عمل او یک عمل ارادی و از رویتوجّه باشد کاسته می‏شود و به یک عمل غیر ارادی نزدیکتر می‏گردد.خاصیّت عادت این است.اینکه در اسلام به مسأله‌ی نیّتتا این اندازه توجّه شده، برای جلوگیری از این است که عبادت‏ها آنچنان عادت نشود که به واسطه‌ی عادت، بهیک کار طبیعی و غیر ارادی و غیر فکری و غیر هدفی و کار بدون توّجه که هدف درک نشودو فقط به پیکر عمل توجه گردد تبدیل شود.

این‏ها چیزهایی است که ما تنها در نماز اسلامی به دست می‏آوریم و متوّجه می‏شویم که بسیاری از برنامه‏های تربیتیبه وسیله این عبادت و در پیکر این عبادت پیاده می‏شود، گذشته از اینکه خود این عمل، پرورش عشق ومحبّت خدا و معنویّت در انسان است، که این روح عبادت است.»

مردی در حضور امیر المؤمنین ـ علیه السلامـ نماز خود را با شتاب به جا می‏آورد.حضرت نگاهی به او کرده و فرمود: چند وقت است اینگونه نمازمی‏خوانی؟ او گفت: مدت هاست.حضرت فرمود: مَثَل تو نزد خداوند مثل کلاغی است (که منقار بر زمین می‏کوبد.سجده تو خضوعدر برابر خدا نیست.منقار به زمین کوبیدن است) اگر اینگونه بمیری بر غیر ملت و دین پیامبر اکرم، مرده‏ای.سپس حضرتدر مورد کم گذاشتن در نماز فرمود: به درستی که دزدترین مردم کسی است که از نمازش بدزدد.

برخی از پیامدهای استخفاف و بی توجهی به نماز

1ـ قهر و قطع رابطه با عترت:

امیر المؤمنین ـ علیه السلام ـ در یک بیان قهرآمیز، با صراحت چنین خطاب فرمودند:»لیس مِنّی مَن ضَیَّعَ الصّلاه»یعنی:«آن کس که نماز را تضییع نماید از من نیست.«

امام صادق ـ علیه السلام ـ در بیان معیاری برایشناسایی افرادی که با آن حضرت پیوند مکتبی دارند چنین می ‏فرمایند»اِمتَحِنُوا شِیعَتَنا عِندَ مواقیت الصلوه کیف محافظتهم علیها«یعنی:«شیعیان ما را از دقت آنان در انجام به موقع نمازها شناسایی کنید.«در روایت مشهور دیگری حضرتش سهل انگاری در مسئله‌ی نماز و استخفاف به آن را موجب محرومیت از شفاعت خاندان عترت و طهارت در روز قیامت شمردندپیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نیز در بیانیدیگر می‏فرمایند:

»مَن استَخَفَّ بالصّلاه لایَرِدُ عَلیَّ الحوضَ لا و اللّه«یعنی: «آن کس که نماز را سبک شمارد (به خدا قسم) سبک شمردن نماز روز قیامت در کنارحوض کوثر، با من ملاقات نخواهد کرد.»این تأکید و بیان همراه با قسم، حکایت از عمق فاصله بین پیامبراکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ و نماز گزارانی که به نماز اهمیت نمی‏دهند دارد.

2ـ غضب خداوند:قرآن کریم با نکوهش افرادی که نماز را ضایع می‏کنند[۱۴] یا نسبت به آن بی‌اعتنا هستند.[۱۵] مسلمانان را از اینعمل بر حذر می‏دارد.پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه وآله و سلم ـ خطاب به حضرت علی ـ علیه السلام ـ می‏فرمایند:»فیتأخیرِها مِن غَیرِ عِلّهٍ غَضَبُ اللّه عزوجل »یعنی: «تأخیر نماز از اول وقت بدون دلیل، موجب غضب خداوند متعال می‏گردد.«

امام صادق ـ علیه السلام ـ می‏فرمایند:» إِذَا قَامَ الْعَبْدُ فِی الصَّلَاهِ فَخَفَّفَ صَلَاتَهُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى لِمَلَائِکَتِهِأَمَا تَرَوْنَ إِلَى عَبْدِی کَأَنَّهُ یَرَى أَنَّ قَضَاءَ حَوَائِجِهِ بِیَدِ غَیْرِی أَمَا یَعْلَمُ أَنَّ قَضَاءَ حَوَائِجِهِ بِیَدِی »یعنی: «وقتیبنده‏ای نماز خود را با عجله و شتاب به پایان می‏برد و آن را کوتاه می‏کند خدا به ملائکه می‏فرماید:آیا نمی‏بینید بنده‌ی من چگونه نماز خود را کوتاه می‏کند گویا می‏پندارد که بر آوردن حوائجش به دست غیر مناست (که اینگونه عجله می‏کند).آیا نمی داند برآوردن حوائجش به دست من است.»

مجازات سبک شمردن نماز

3ـ عدم اجابت دعا و محرومیت از دعای صالحان:کسانی که به نماز به عنوان تکلیف و خواست الهیبی توجهی کنند و آن را کوچک بشمارند خداوند نیز به خواسته‏ها و اعمال آنان توجهی نخواهد داشت.پیامبر اکرم ـصلی الله علیه و آله و سلم ـ در روایتی چنین می‏فرماید:» من تهاون بصلاته من الرجال و النساء ابتلاه الله بخمس عشره خصله … و کل عمل یعمله لا یؤجر علیه و لا یرتفع دعاؤه إلى السماء »یعنی:«هر کس به نمازش بی‌توجه باشد و در برابر اعمالش مأجور نمی‏گردد دعایش به آسمان راه نمی‏یابد.«و در ادامه،می‏فرمایند: مشمول دعای خیر صالحین نخواهد بود.

4ـ مضیقه و نارسایی دنیوی:قهر و غضب خدا و پیامبر نسبت به کسانی که نماز را کوچک می‏شمارند زیان‏ها و خساراتی بر جای خواهدنهاد.گر چه ممکن است تارک و یا استخفاف کننده به نماز این تأثیر را درک نکند و متوجه علت مضیقه‏هاو گرفتاری‏های خود نباشد.امام صادق ـ علیه السلام ـ فرمود: خداوند برکت را از عمر و روزی کسانی که نمازرا کوچک می‏شمردند بر می‏دارد.پیامبر اکرم ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ نیز برای این گروه ازافراد، تهی‌دستی و نیاز را پیش بینی نموده و می‏فرماید:» قال رسول الله ص عشرون خصله تورث الفقر …و الاستخفاف بالصلاه »یعنی: «استخفاف و سبک شمردن نماز موجب فقر و تهی‌دستی می‏شود.»

5ـ سختی احوال قبر و قیامت:امام صادق ـ علیه السلام ـفرمود: نماز گزاری که نمازش را سبک بشمارد وقتی از قبرش خارج شود خداوند ملکی را بر وی موّکل می‏گرداندکه او را بر عرصه‌ی قیامت وارونه بر زمین می‏کشد و مردم به او نگاه می‏کنند و با شدت وسخت‏گیری مورد محاسبه قرار می‏گیرد.

اندیشه